Amerika, wat is er met je aan de hand?

Het is vandaag 4 juli, de nationale feestdag in de Verenigde Staten, maar hoeveel is er te vieren in dit land? We leven in een tijd waarin je als verslaggever wordt belaagd. Ik ben correspondent in Amerika, en voortdurend moet ik op mijn hoede zijn. Ik klaag niet, maar droge feiten de wereld insturen is stilaan gevaarlijk. Je wordt beschimpt en uitgescholden. Ik zie T-shirts bij Trumpaanhangers waarop staat: “Rope. Tree. Journalist. Some assembly required” Het laat weinig aan de verbeelding over. Ik word lastiggevallen, ook vanuit Vlaanderen. Zijn het trollen, zijn het diep ontevreden mensen? Ongelukkige zielen? Mensen die zich stilaan een vreemde voelen in hun eigen land?

labels
Björn Soenens
Amerikacorrespondent van VRT NWS. Hij woont in Brooklyn, New York City.

Deze mensen noemen verslaggevers als ik een oetlul, of een linkse fascist, of een domme onbenul. “Lachwekkende destructieve mongool”, stuurde iemand mij als boodschap op sociale media. De afgelopen weken beheerste het immigratiedossier het Amerikaanse nieuws, en dan nemen de scheldpartijen in ijltempo toe, merk ik. Waar eindigt dit?

In mijn nieuwe land Amerika stond ik vorige week nog aan de redactie van The Capital Gazette in Annapolis, Maryland, waar een man die ontevreden was over de berichtgeving vijf mensen doodschoot, op de redactie, op klaarlichte dag. 

Quo vadis, Amerika? Amerika (en wereld), wat is er met je aan de hand?

Malcontent dat de krant verslag had uitgebracht over de feiten, dat hij was veroordeeld wegens ontoelaatbare stalking van een vrouw. Diep ontevreden ook dat de krant kritisch stond tegenover Donald Trump (schreef hij in een tweet). Via sociale media meldde Jarrod Ramos dat een bloedbad nooit zomaar ergens gebeurt. Waar gaat dit naartoe? Quo vadis, Amerika? Amerika (en wereld), wat is er met je aan de hand?

Donald Trump is al 17 maanden president, maar hij blijft campagne voeren alsof de strijd nog niet is gestreden. Alsof hij niet aan de macht is. Donald Trump voelt zich uitstekend in zijn rol als buitenstaander die de boel opschudt. Hij blijft fulmineren tegen immigranten, zegt dat zij Amerika infecteren, de cultuur vergiftigen en het land gevaarlijk maken. Wanneer Trump immigranten moordenaars, dieven en verkrachters noemt, dan passeert dat. Hij komt ermee weg.

President Trump blijft foute statistieken verspreiden, en herhalen en eindeloos herhalen, tijdens zijn rally’s en op Twitter. Cijfers die niet kloppen over het aantal moorden door zwarte Amerikanen. Foute cijfers over het aantal misdaden gepleegd door illegale immigranten. Donald Trump kan ongeveer alles zeggen zonder politieke gevolgen. Hij is de president van Amerika. Zijn politieke tegenstanders hebben alle moeite van de wereld om de onnauwkeurigheden, de leugens en de fouten aan hun kiezers duidelijk te maken. 

Trump blijft zich dus gedragen als een koppige anti-intellectualist en hij deelt publiekelijk de grieven van het soort blanke Amerikanen dat gesymboliseerd werd in het tv-personage Archie Bunker, in All in the Family. Archie Bunker, die net als Trump uit de wijk Queens in New York kwam, en er niet tegen opzag om zijn ongezouten, feitenvrije mening ten beste te geven. Een grofgebekte roeptoeter en lawaaipapegaai. 

Trump is een blijver. In zijn 17 maanden presidentschap werd al vele keren zijn nakende einde voorspeld. Toen Bob Mueller zijn onderzoek begon naar de banden met Rusland, toen pornoster Stormy Daniels hem voor de rechtbank daagde. Nog voor hij president werd, zagen velen Trumps einde al naderen: toen hij vrouwen uitschold voor varkens, toen hij ruzie maakte met de paus, en partijgenoten uitmaakte voor sukkels. 

Donald Trump haalt volop de oogst binnen in het populistische paradijs

Maar, Donald Trump haalt volop de oogst binnen in het populistische paradijs. Het collectieve onbehagen blijft de brede Trumpcoalitie in het zadel houden. In dit klimaat kan je emotie heel moeilijk met ratio bestrijden. Trumpisten zijn surfers op de tsunami van de tijdgeest. En denkt u maar niet dat wat u nu ziet allemaal nieuw is, of ongezien.

De geschiedenis van de VS is gedrenkt in bloed en wreedheid. Miljoenen zwarten werden als slaven naar Amerika gebracht. Miljoenen Amerikaanse indianen werden afgeslacht. Katholieke Ieren en Italianen werden midden negentiende eeuw als een uit te roeien sprinkhanenplaag beschouwd door de succesvolle populistische American Party. De anti-immigrantenpartij beschouwde hen als on-Amerikaans.  

Eind negentiende eeuw was er ook al een hetze tegen buitenlanders die naar de VS wilden komen, meer bepaald de Chinezen. Prompt werd in 1882 een wet door het Congres gejaagd om de Chinezen buiten te sluiten. De Oriental Exclusion Act, een wet die rechtbanken verbood om Chinezen die al in de VS leefden het staatsburgerschap toe te kennen. Een wet die tot 1943 van kracht bleef, nota bene. 

Represented by ZUMA Press, Inc.

Altijd moet iemand het ontgelden

Altijd moet iemand het ontgelden: de Duitsers na de Eerste Wereldoorlog (ze mochten zelfs geen bier meer brouwen tijdens de Drooglegging), de Joden in de jaren 30 met de haatcampagne van antisemiet en radiopastoor Charles Coughlin, en de Mexicanen in 1954 toen president Eisenhower met Operation Wetback  militaire bussen en vliegtuigen inzette om honderdduizenden Mexicanen te deporteren. Door een immigratiewet uit 1924 mochten een hele tijd geen Afrikaanse immigranten de VS nog binnen.

In de jaren 40 van de vorige eeuw werden Amerikaanse Japanners het mikpunt van een haatcampagne. 110.000 van hen werden naar concentratiekampen in Californië gestuurd. Het Hooggerechtshof bekrachtigde die wreedaardige aanpak in de zaak Korematsu v. United States. President Roosevelt noemde zijn toenmalige beleid het Enemy Alien Control Program. Het was de conservatieve president Ronald Reagan die in 1986 op grote schaal amnestie verleende aan zo’n 3 miljoen illegale immigranten. Sancties tegenover werkgevers die nog illegale werknemers in dienst namen, werden uit zijn immigratievoorstel geschrapt, waardoor ook de misbruiken en de uitbuiting bleven bestaan.

De verkiezing van Barack Obama in 2008 had het effect van een rode lap op een stier: een zwarte president als het vleesgeworden symbool van de rassengelijkheid, én democratisch aan de macht gekomen door een krachtige coalitie van de minderheden (zwarten, Aziaten en latino’s). Voor de conservatieve, blanke en bange Amerikaan was de verkiezing van Obama een ware schok. Obama bestendigde in hun hoofden de kolkende verandering van Amerika en de wereld: de niet te stuiten verstedelijking, de gestage verkleuring van Amerika, en de macht van de minderheden. Het luidde in hun hoofden het einde in van de bestaande dominante, blanke Amerikaanse wereldorde.

Veel Trumpaanhangers zien immigratie als een soort witte zelfmoord

Hoogleraar Robin DiAngelo van de Westfield State University in Massachusetts noemt het de white fragility, de witte (blanke) kwetsbaarheid. Hun statusangst is reëel: wit Amerika is zijn superstatus kwijt. Daarom kwam Trump voor die mensen net op het goede moment. Daarom blijft zijn boodschap aanslaan. Daarom zijn zo veel van zijn aanhangers voor een strenge beperking van de immigratie.

Veel Trumpaanhangers zien immigratie als een soort witte zelfmoord. Pat Buchanan, rechtse stokebrand en ooit toesprakenschrijver van Richard Nixon, noemt de immigratie een Derde Wereldinvasie in het Westen. De witte Amerikaan is doodsbang om een minderheid te worden. Overigens, vergis u niet: in Europa, en bij ons in België, is die angst even reëel, en net zo sterk aanwezig. 

Er worden in Amerika nu al meer gekleurde kinderen geboren dan witte kinderen. Er sterven meer witte Amerikanen dan er geboren worden. Het blanke geboortecijfer is te laag en duikt nog naar beneden.

Wit Amerika wordt oud. De harde immigratiepolitiek van Donald Trump moet je onder meer in dat licht zien. Net als het bemoeilijken van kiezersregistratie voor minderheden, het economische nationalisme om witte industriebanen te beschermen, het inreisverbod voor 150 miljoen inwoners uit een vijftal moslimlanden, Trumps woede tegen zwarte  American footballspelers die knielen tijdens het volkslied uit protest tegen geweld op zwarte verdachten. Het is allemaal witte angst. De vrees om de blanke voorrechten te verliezen. Het is existentiële doodsangst die zich uit in racisme en haat tegen immigranten. 

Het is allemaal witte angst. De vrees om de blanke voorrechten te verliezen. 

Laagopgeleide witte Amerikanen zijn wanhopig: hun levensstandaard is ingestort. Blanke arbeiders zien hun banen naar goedkope buitenlanden verschepen. Blanke arbeiders sterven in almaar groeiende mate door zelfmoord, drankmisbruik en een opiatenepidemie. Blank zijn in Amerika is geen garantie meer dat je vooruit kunt komen in het leven. Blank zijn betekent niet meer dat je aan je lot kunt ontsnappen. Trump valt min of meer samen met de neergang van blank Amerika en dus ook met de heropleving van het racisme.

Het lot van de illegale immigranten is noch min noch meer beklagenswaardig. Ze vluchten voor moord en verkrachting, en voor armoede en corruptie in Mexico, Guatemala, Honduras en El Salvador. In hun landen worden meisjes ontvoerd en komen ze terecht in de prostitutie. Of ze worden vermoord om hun organen te kunnen verhandelen. De Amerikaanse minister van Justitie Jeff Sessions gaf op 11 juni dit jaar de opdracht om bendegeweld en moord in die landen niet langer als grond voor een asielaanvraag te erkennen. Trump noemde onlangs de helletocht van hele latinogezinnen door Centraal-Amerika een tochtje door Central Park. 

Represented by ZUMA Press, Inc.

Als ze worden opgepakt aan de grens, worden ze in ijskoude cellen opgesloten, slapen ze op betonnen vloeren, vaak met het licht aan, zonder veel eten of drinken. Vroeger werden die gezinnen vrijgelaten tot ze voor een immigratierechter verschenen. Kinderen ondergaan traumatische ervaringen. Velen van hen beginnen plots weer in hun bed te plassen, of kruipen weer aan de borst van hun moeder ook al zijn ze al negen jaar oud. Nachtmerries en depressies.

Dat is geen tochtje door Central Park. Immigranten worden eigenlijk behandeld als menselijk afval. Terwijl de Amerikaanse grondwet, met name het vijfde en veertiende amendement, bepalen dat iedereen in Amerika (ook diegenen die het land op een onwettige manier zijn binnengekomen) recht heeft op een eerlijk proces en gelijke behandeling door de wet. Trump vindt dat ze nu maar meteen moeten worden gedeporteerd, zonder de rechtsgang af te wachten.

Dat is geen tochtje door Central Park. Immigranten worden eigenlijk behandeld als menselijk afval. 

In een vorig artikel heb ik geprobeerd om een aantal mythes over immigranten in Amerika te ontkrachten.

 Nee, er zijn niet onnoemelijk veel bendeleden van MS-13 die de grens overkomen. Nee, de (illegale) immigranten nemen niet het werk af van andere Amerikanen. Nee, illegale immigranten belasten de Amerikaanse sociale zekerheid niet (integendeel, ze dragen zelfs bij omdat ze belastingen betalen voor zaken waar ze nooit recht op zullen krijgen).

Nee, ze zijn niet crimineler dan Amerikanen (ze zijn zelfs een pak minder misdadig). En een aantal Amerikaanse sectoren zoals de landbouw teren zelfs op de inzet van illegale immigranten, omdat die vuil en gevaarlijk werk doen waar andere Amerikanen hun neus voor ophalen. Hun inzet zorgt voor een betaalbare melkprijs (zonder hen stijgt die met 30 procent).

Ja, journalistiek is meer dan ooit belangrijk in deze tijd. Niemands meester, niemands knecht. Dit zei de joodse filosofe Hannah Arendt vijftig jaar geleden: “Freedom of opinion is a farce unless factual information is guaranteed, and the facts themselves are not disputed.” Feiten kan je niet beschouwen als een zoveelste mening naast vele andere. Feiten zijn onmiskenbaar en koppig en niet vrij. Je kunt ze niet betwisten alsof het over een vrije opinie gaat. Facts are sacred, opinions are free.

Ja, journalistiek is meer dan ooit belangrijk in deze tijd. Niemands meester, niemands knecht. 

Autoritaire leiders spinnen garen bij het aanwakkeren van angsten en het creëren van een soort fictie die mensen willen geloven. Fictie die geruststelt is aantrekkelijker dan koppige feiten en argumenten. De angst zelf van de mensen is helemaal begrijpelijk. Het is aan politici om mensen met die angst te leren omgaan. De journalistiek moet feiten presenteren die helpen helder(der) te zien om antwoorden te vinden op de vragen van de samenleving.

We moeten echt stilstaan bij de woorden van Hannah Arendt. Tijd nemen om hierover na te denken. Ze lopen rond, dit soort populistische politici, hier in de VS en op vele plekken in Europa en de rest van de wereld. U weet best wie ik bedoel.