AFP or licensors

India vraagt WhatsApp om maatregelen na lynchpartijen door nepnieuws

De voorbije weken zijn zeker 20 mensen omgekomen door geweld na nepnieuws dat wordt verspreid via het chatkanaal. Meer nog dan Facebook en Twitter wordt in India valse informatie verspreid via WhatsApp, want dat is met 200 miljoen gebruikers in India dé manier om te communiceren.

"Opgepast, er zijn mensen die kinderen ontvoeren." Dat is de kern van de boodschap die als een lopend vuurtje de voorbije dagen en weken wordt verspreid in India via WhatsApp. Het gerucht, dat dus niet waar is, veroorzaakt ophef en geweld. Mensen worden aangevallen en gedood.

Meer nog dan Facebook en Twitter, wordt nepnieuws in India verspreid via WhatsApp. "Sinds kort is het dataverbruik goedkoper geworden", zegt Pankaj Jain, die we spreken via Skype. Jain runt de website Smhoaxslayer, een site die vals nieuws corrigeert. "In de landelijke gebieden hebben mensen geen Facebook of Twitter, wel WhatsApp. Door de daling van de kost van data is WhatsApp nu zeker dé manier om te communiceren. Maar zo hebben geruchten nog meer kans om enorm snel verspreid te worden."

Gelyncht door woedende massa

Vorige week nog werden vier vrouwen aangevallen door een groep van 100 mensen in Ahmedabad, in het westen van India, een dag rijden van New Delhi. Eén vrouw is daarbij om het leven gekomen. De vrouw had haar dochter bij, maar door de geruchten dacht de groep dat ze een kidnapster was. De vrouw werd doodgeslagen. Achteraf bleek dat het kind inderdaad haar dochter was. 

Begin deze week zijn 5 mensen vermoord door een woedende massa in Dhule, in centraal-India. De politie heeft 24 mensen gearresteerd en en verdenkt één van hen om de massa te hebben opgehitst. De woedende menigte wilde ook de lichamen van de slachtoffers in brand steken. 

Berichten blijven versleuteld

"Doe er wat aan, jullie kunnen jullie verantwoordelijkheid niet ontlopen", verklaarde het Indiase ministerie van 'Electronica en IT'. De boodschap was gericht aan WhatsApp, eigendom van het bedrijf Facebook.  Met 200 miljoen gebruikers is India de grootste markt voor WhatsApp.

Toplui van WhatsApp hebben laten weten dat ze geschokt zijn door de gebeurtenissen en de lynchpartijen, maar dat er voorlopig geen verandering komt in hoe WhatsApp wordt gebruikt. Berichten via WhatsApp zijn versleuteld, dat wil zeggen dat niemand anders berichten kan lezen dan diegenen die ze versturen en ontvangen.

Facebook Messenger is dan weer niet versleuteld. Zo wordt Facebook Messenger gescand op codewoorden die bijvoorbeeld kunnen duiden op gesprekken waarin een aanslag wordt beraamd.

WhatsApp onderzoekt wel hoe ze de verspreiding van desinformatie kan tegengaan.

"Seriemoordenaar WhatsApp"

"Dat is nodig", zegt Pankaj Jain. "Al sinds 2015 run ik mijn website, maar de verspreiding van desinformatie is al veel langer bezig. In het begin waren het nog onschuldige grapjes. Nu is het politiek geïnspireerde haatzaaierij. En er sterven mensen."

Ook al is intussen duidelijk dat de geruchten niet waar zijn, overheid noch politie krijgt ze ontkrachtigd.  

De krant "The Times of India" omschreef het zo: "WhatsApp wordt India's nieuwe seriemoordenaar... door lynching".

De hele regio kampt met geweld door nepnieuws, verspreid via de sociale media. Ook in andere landen als Myanmar, Cambodja of de Filipijnen worden mensen tegen mekaar opgezet en wordt haat gezaaid door al dan niet bewust gemanipuleerde informatie.