"Mag ik nog een Vlaming zijn? En wil ik dat nog wel zijn?"

België strandt uiteindelijk in de halve finale van het WK. Na de tricolore tranen te hebben gedroogd, is het ontwaken uit een belgicistische roes. We zijn niet langer Belg. We zijn weer Vlaming. Net op tijd, want vandaag vieren we de Vlaamse feestdag.

labels
Anouk Torbeyns
Anouk Torbeyns is Indisch van origine, geadopteerd door een Vlaams gezin. Zij is eindredacteur bij HLN Regio Sport. Daarnaast is ze actief als reporter bij het media-agentschap StampMedia.

Ik noem mezelf ook wel eens schoorvoetend een Vlaming. Of ik dat nog langer mag, maar ook wil zijn, heeft uiteindelijk niet zoveel te maken met het succesverhaal van de Rode Duivels.

Stel: de Rode Duivels verloren hun laatste poulewedstrijd tegen Engeland en kwamen zo in de andere tabelhelft terecht. Ervan uitgaand dat ze Colombia opzijgezet zouden hebben, hadden ze hun halve finale op 11 juli gespeeld. Belgicisten wreven al in hun handen. Of flaminganten nu hetzelfde zullen doen omdat de Duivels gisteren verloren tegen Frankrijk, betwijfel ik.

Tijdens deze WK-dagen bezondigt ‘links’ zich veel meer aan politieke recuperatie. Ook mensen met een migratieachtergrond klagen dat Nacer Chadli en Marouane Fellaini ‘enkel Belgen zijn als ze scoren’, maar zwaaien virtueel na hun doelpunten toch vooral met hun Marokkaanse vlaggen. De pot verwijt de ketel dat die zwart ziet.

Er is al veel inkt gevloeid over de etnisch-culturele diversiteit van deze lichting Rode Duivels. Jongeren met een migratieachtergrond herkennen rolmodellen in deze Gouden Generatie. Activisten laten echter geen kans onbenut om na elke overwinning meteen te wijzen op de hypocrisie van ‘racistische Vlamingen’ die juichen voor Lukaku. Zulke mensen noemen zich Belg, maar er is niks Vlaamser dan na een zege toch meteen zuur te gaan wezen op sociale media.

Ik denk dan: nu effkes ni. Laat ons, mij dus, gewoon even gelukkig zijn. 

Ik denk dan: nu effkes ni. Laat ons, mij dus, gewoon even gelukkig zijn. Maar meteen daarna besef ik: ik heb tenminste de luxe om me niet met racisme in dit land bezig te hoeven houden. Ik kan gewoon wegstappen, racisme ‘wegswipen’. Voor mij is het gelukkig geen alledaagse realiteit. Dus laat u zeker niet misleiden door mijn huidskleur. I am dark skinned, but white privilegedDat wit privilege kent vermoedelijk zijn oorsprong in mijn adoptieachtergrond en de witte, landelijke én Vlaamse omgeving waarin ik werd grootgebracht. Ter rechterzijde zullen ze me een schoolvoorbeeld noemen van integratie.

Ter linkerzijde heet dat dan assimilatie. Vrienden en kennissen met een migratieachtergrond zullen me, de ene keer al speelser dan de andere, bounty noemen. Het gaat dus niet enkel over huidskleur, maar veel meer over cultuur. Het was pas toen ik me in stedelijke, ‘allochtone’ kringen bevond, dat ik besefte: tiens, ik ben een Vlaming.

Neen, er bestaat geen checklist van wat de Vlaamse identiteit juist inhoudt. Het is eerder een gevoel. In mijn geval gekenmerkt door subtiele, doch zeker geen onoverbrugbare, culturele verschillen. Verschillen in openheid en warmte. Maar ook verschillen in stiptheidsnormen volgens de ene en westerse gejaagdheid volgens de andere. En soms word ik er simpelweg neerbuigend op gewezen: ‘Jij, Flamand!’, klinkt het dan bedenkelijk.

Neen, er bestaat geen checklist van wat de Vlaamse identiteit juist inhoudt. Het is eerder een gevoel. 

Van de weeromstuit ga je je dan effectief Vlaamser voelen en je meer profileren. Flamand als geuzennaam? Tegelijkertijd noopt het tot zelfreflectie. Omdat ik jarenlang leefde tussen Vlamingen, stond ik haast niet stil bij mijn Vlaams-zijn.

Toch vroeg ik me af waarom men de woorden ‘Vlaming’ of ‘Flamand’ op zo’n denigrerende toon in de mond nam. Is een Vlaming zijn dan echt zo verfoeilijk?

Veel zal te maken hebben met het Vlaams-nationalisme en het discours van N-VA. Zij hebben Vlaanderen geclaimd en er een select eliteclubje van gemaakt waar eerst de Walen, dan de ‘sossen’, vervolgens moslims en nu vluchtelingen/migranten het moeten ontgelden. Het lijkt een soort nationalisme waar enkel geassimileerde gelijkgestemden toe kunnen toetreden.

Het nationalisme van de N-VA lijkt een soort nationalisme waar enkel geassimileerde gelijkgestemden toe kunnen toetreden.

Het is dan nog maar de vraag of ik, hoewel perfect geïntegreerd/geassimileerd me toch steeds bewuster van structureel racisme en mijn eigen kleur, nog in het kader pas dat Vlaams-nationalisten hebben uitgetekend. Politiek rechts steekt namelijk graag de kop in het zand als het over racisme gaat. Mag ik dan nog wel een Vlaming zijn van hen?

Tegelijkertijd wordt in deze polariserende tijden moslim gelijkgesteld aan terrorist, maar evengoed wordt Vlaming gelijkgesteld aan racist. Zoals ik al zei, hebben sommige mensen met een migratieachtergrond het niet zelden op een denigrerende toon over Vlamingen. Mag ik dan nog wel een Vlaming zijn van hen?

En wil ik eigenlijk nog wel een Vlaming zijn? Als Vlaming-zijn enkel nog wordt geassocieerd met Vlaams-nationalisme en als geen enkele andere ideologie die meer inclusiviteit uitdraagt, de Vlaamse identiteit weet terug te claimen en op te poetsen, dan pas ik liever.

Dan toch maar proberen Belg te zijn? Belg zijn is in mijn ogen eerder iets administratiefs. Het heeft enkel emotionele waarde wanneer de emoties zeer positief of zeer negatief oplaaien: tijdens het WK in Rusland, maar ook na de aanslagen van 22 maart 2016. En ook dan gaat de polarisatie tussen verschillende bevolkingsgroepen duchtig voort.

Tegelijkertijd wordt in deze polariserende tijden moslim gelijkgesteld aan terrorist, maar evengoed wordt Vlaming gelijkgesteld aan racist. 

Voordat Vlaams-nationalisten hun pijlen op de islam richtten, lag de focus op de communautaire breuklijnen van het land. Maar ook zonder die propaganda is België geen hecht geheel. We weten amper wat er leeft aan de andere kant van de taalgrens. Gemakkelijkheidshalve leg ik de schuld bij de usual suspects: onderwijs en media. Is flamandcentrisme al een woord?

Bovendien is de Belgische tricolore niets meer dan een supportersvlag. We halen hem boven tijdens het WK en het Eurovisiesongfestival. Belgisch nationalisme bestaat nauwelijks. We zijn Belg ad interim. De Rode Duivels zullen de hardnekkige Vlaamsgezinden ook niet meteen van gedacht doen veranderen. Daarvoor is voetbal te veel opium van het volk.

Of de troepen van Roberto Martinez een duurzame impact hebben op een vrijwel onbestaand nationalisme, valt nu af te wachten. Dankzij een mooi WK en de samenhorigheid die het met zich meebracht, merk ik bij mezelf enigszins een glimp van Belgische identificatie op.

Net omdat je het associeert met brood en spelen. Vlamingen klagen steen en been over van alles en nog wat. Belgen zijn fier en vieren feest. Belg zijn is leuker dan Vlaming zijn. Wie weet hebben Lukaku en co mij een nieuwe identiteitscrisis aangepraat. Wie weet ben ik uiteindelijk dan toch liever een Belg.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.