Op zomerkamp? Met deze tips is de teek alvast geen spelbreker

Over enkele dagen vertrekken de jeugdbewegingen weer naar de vrije natuur voor hun jaarlijkse zomerkamp. Hoe ongerust moeten ouders en leiders zijn over tekenbeten? Mogen de jongeren geen short of korte mouwen aanhebben als ze het bos in trekken? En hoe grondig moet de leiding tekenbeten checken? 

Vorig jaar had de KSA Sint-Jozef van Aalst een probleempje - een kind mocht niet mee op kamp omdat zijn ouders bang waren dat-ie tekenbeten op zou lopen en de ziekte van Lyme zou krijgen. Uiteindelijk draaiden de ouders bij en heeft het kind naar hartelust kunnen spelen en ravotten in de natuur. Maar ongetwijfeld zijn er nog veel ongeruste ouders.

Professor Katrien Lagrou van het departement microbiologie en immunologie van de KU Leuven kan hen geruststellen: "Als je iedereen elke dag controleert op tekenbeten en als je de beestjes die je wel zou aantreffen correct verwijdert, is de kans op besmetting uiterst klein."

Teken en de ziekte van Lyme

Teken zijn vooral bekend/berucht omdat ze je kunnen opzadelen met de borreliabacterie en de ziekte van Lyme. Lang niet alle teken dragen de bacterie, hoeveel er dat zijn hangt af van de streek. In ons land is nergens meer dan 20 procent besmette teken gevonden.

En wie besmet raakt door een teek wordt daarom nog niet ziek, een op de twee besmette personen krijgt de ziekte van Lyme, die trouwens perfect te behandelen is.

Lagrou: "Sommige mensen denken dat je van Lyme niet meer af geraakt, maar dat klopt helemaal niet. De ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie en is dan ook zeer efficiënt te bestrijden met antibiotica."

Laat de teek niet langer dan 24 uur zitten

Teken hebben bloed nodig om te ontwikkelen naar een volgend stadium. Het zijn dan ook meestal larven of nymfen die zich vastbijten in een goed beschut plekje op de huid - oksel, knieplooi, bilnaad - en bloed opzuigen om te kunnen groeien. In dit stadium zijn de teken maar een paar millimeter, elke dag worden ze dikker en meer zichtbaar, na een dag of drie zijn ze voldaan en laten ze los.

"De Borrelia-bacterie bevindt zich in de darmen van de teek en doet er wel even over om naar het speeksel te verhuizen en dus over te gaan op de mens", zegt Lagrou. "Dat duurt minstens 24 uur, dus als je een teek na een dagje spelen in de natuur wegplukt bij de avondlijke controle is er in feite geen besmettingsgevaar". 

"Wees niet gek, doe de tekencheck"

Volgens Frederik Van De Winkel, bondsleider van KSA Sint-Jozef in Aalst, is er bij jeugdbewegingen alvast een sterker bewustzijn rond teken. "Wij raden ouders aan om spuitbussen en zalfjes met DEET mee te geven aan de kinderen. Ook sporen wij de leiding aan om elke avond optische controles uit te voeren op de kinderen. Een andere goede tip kregen we van een ouder: op de website tekennet.wiv-isp.be kan je nagaan in welke bossen veel teken zitten. Zo kunnen we bepaalde bossen vermijden".

Om jeugdbewegingen bij te staan startte de Vlaamse Overheid de campagne "Wees niet gek, doe de tekencheck". Zo'n 2.000 jeugdbewegingen kregen een "tekenpakket", een infobrochure met alle nuttige informatie over teken en tekentangetjes om de teken te verwijderen. Scholen en verenigingen kunnen zo een pakket gratis bestellen op www.tekenbeten.be.

Lees verder onder de foto

Let op de symptomen

Een besmetting valt dus heel goed te voorkomen - tijdig controleren is de boodschap -  maar het kan natuurlijk gebeuren dat een besmette teek aan de aandacht is ontsnapt, dat de Borellia bacterie is kunnen doordringen in het bloed en dat de persoon in kwestie ziek is geworden.

Wat zijn de symptomen? Professor Lagrou: "Drie dagen na de besmetting kan er een rode vlek of kring (erythema migrans) verschijnen. Dit is meestal het eerste signaal van de ziekte van Lyme, het is aan te raden om meteen in behandeling te gaan. Andere symptomen die erop wijzen dat de persoon aan de ziekte van Lyme lijdt zijn voornamelijk de zgn. Lyme artritis (gewrichtsontsteking), pijnscheuten in de ledematen, meningitis en aangezichtsverlamming.

Lees verder onder de foto

Tekenencefalitis

Behalve de ziekte van Lyme kunnen teken ook tekenencefalitis overdragen. Deze aandoening wordt niet veroorzaakt door een bacterie maar door een virus en is dus niet te behandelen. Maar voor de jeugdbewegingen die in België op kamp gaan is er geen gevaar, want in ons land zijn nog geen mensen besmet geraakt met tekenencefalitis, wel in delen van Oost- en Centraal-Europa. Wie op natuurvakantie trekt naar Oostenrijk bijvoorbeeld, laat zich het beste vaccineren.