Zijn we zover gekomen dat kritiek op de fundamentalistische islam gezien wordt als bedreiging voor schrijvers?

Opiniemaker Luckas Vander Taelen kijkt met grote ogen naar de heisa rond de aanstelling van Mia Doornaert als voorzitter van het Vlaams Fonds der Letteren. "Vanuit een zelfverklaard links engagement het niet kunnen verdragen dat iemand aangesteld wordt met andere ideeën, dat is onaanvaardbaar."

opinie
BELGA/VERGULT
Luckas Vander Taelen
Luckas Vander Taelen is gewezen parlementslid voor Groen, muzikant en freelancejournalist.

Merkwaardig, die hele heisa rond het aantreden van Mia Doornaert als voorzitter van het Vlaams Fonds der Letteren. Er kunnen uiteraard heel wat bedenkingen geformuleerd worden rond de manier waarop de raad van bestuur politiek wordt samengesteld. En dat de voorzitter niet door die raad wordt aangeduid, maar door de Vlaamse regering. Dat zijn de gevolgen van de oude politieke ziekte, de vermaledijde politieke benoemingen, die op Vlaams niveau even goed zijn blijven bestaan als op federaal niveau. Wat Vlaanderen hier doet, doet het niet beter.

Dit gezegd zijnde, is het positief dat de grootste Vlaamse partij iemand van buiten de politieke wereld heeft gekozen, met een intellectueel profiel, kennis en liefde voor literatuur. Die eigenschappen deelt Mia Doornaert zeker met haar voorganger Jos Geysels. Op dat vlak valt ze dus zeker niet uit de toon.

Maar waar heel wat opiniemakers en coryfeeën uit het artistieke en literaire veld het moeilijk mee lijken te hebben, is dat de meningen van Doornaert danig verschillen van hun eigen opvattingen. Want omdat Doornaert zich vaak uitspreekt tegen het toenemende islamitisch fundamentalisme, zich ergert aan de verloedering van het Nederlands en horresco referens, Israël wel eens wil verdedigen, krijgt ze het etiket "rechts" opgeplakt.

Vreest literair Vlaanderen nu echt dat schrijftalent in de kiem gesmoord zal worden omdat de strenge Doornaert elk manuscript zal doorlezen met een rode pen in de hand?

Een VRT-journalist noemde haar zelfs een "rechts opiniemaker". De meeste journalisten die wel eens een column schrijven, krijgen dat soort gekleurde stempel niet mee. Daarvan leest men gewoon de opinie, maar een etiket dat ze bijvoorbeeld "links" zouden zijn, dat krijgen ze  slechts in extreemrechtse middens.

Nu melden verschillende kranten dat "de meeste reacties op allerlei fora het moeilijk hebben met het imago van Mia Doornaert". Eigenaardig genoeg voor iemand die aan het hoofd komt van een literair fonds wordt "haar verknochtheid aan het Standaardnederlands" als een zwak punt gezien. Daardoor zou ze "toch heel ver van de literaire praktijk anno nu" staan.

Mia Doornaert. BELGA/WAEM

Wordt daarmee gesuggereerd dat Doornaert het niet eens zou zijn met auteurs als Kristien Hemmerechts die vinden dat we het niet zo nauw meer moeten nemen met de dt-regel? Vreest literair Vlaanderen nu echt dat schrijftalent in de kiem gesmoord zal worden omdat de strenge Doornaert elk manuscript zal doorlezen met een rode pen in de hand? Het is op zijn minst een vreemd argument om te gebruiken tegen een voorzitter van een vereniging die toch een rol te spelen heeft in de verdediging van het Nederlands. En heel erg misleidend, want in het Fonds is de voorzitter niet almachtig en worden aanvragen beoordeeld door een commissie.

Maar er worden nog merkwaardigere argumenten tegen de toekomstige voorzitter geformuleerd. "Hoe kan een uitgesproken criticus van de islam de vele jonge Vlaamse schrijvers van Turkse en Marokkaanse afkomst verdedigen?", vraagt een journalist zich af. Net alsof iemand in de zestiger jaren de aanstelling van een vrijzinnige als een bedreiging zou gezien hebben omdat die katholieke schrijvers zou benadelen. Zijn we zover gekomen in de jaren 2018, dat enige kritiek op de fundamentalistische islam al gezien wordt als een bedreiging voor schrijvers? Soms zou men hopen dat journalisten twee keer nadenken voor ze dergelijke onzin neerpennen. De schrijver van deze verdachtmaking voegde er aan toe dat niet alle schrijvers van allochtone origine gelovig zijn. Gelukkig...

Blijkbaar vinden sommigen het al een teken van "verrechtsing" als iemand over zelfingenomen intellectuelen schrijft

Een andere auteur haalt evenmin echte argumenten naar boven, maar houdt het bij suggesties. Hij heeft namelijk een gevoel: "Ik heb het gevoel dat ze een vooroordeel heeft tegen hoe veel schrijvers zich maatschappelijk opstellen." Weer omdat Doornaert wel eens met scherpe pen heeft uitgehaald naar zelfingenomen intellectuelen. Blijkbaar vinden sommigen het al een teken van "verrechtsing" als iemand daarover schrijft.

De Brusselse filosoof Bleri Lleshi maakt het nog bonter. "De lage racistische en islamofobe opinies die Doornaert de wereld instuurt, stroken niet met mijn literair engagement", zei hij op zijn Facebook-pagina. En daarom wil hij niet langer op de lijst van auteurs bij het Fonds prijken. "Ik kan en wil niet deel zijn van een organisatie met iemand zoals Doornaert als voorzitter." In de krantentitels werd dit: "Bleri Lleshi stapt uit letterenfonds als 'racistische' Mia Doornaert voorzitter wordt".

Wie wel eens teksten van Doornaert leest, zal geen voorbeelden vinden van racisme, wel van zware kritiek op de islam

Dat zijn toch bijzonder zware beschuldigingen aan haar adres, niet ver van laster. Maar citaten waarmee hij Doornaert onderuit zou kunnen halen, geeft Lleshi niet. Hij "ontwaart" wat Doornaert eigenlijk denkt zonder het te schrijven. Lleshi zegt "opvallend vaak impliciet racisme te ontwaren" in haar opiniestukken. Wie wel eens teksten van Doornaert leest, zal geen voorbeelden vinden van racisme, wel van zware kritiek op de islam.

Zoals dat wel eens vaker gebeurt, maakt Lleshi geen onderscheid tussen een religie en een volk. Kritiek op een godsdienst heeft niets te maken met beledigen van een volk. En islamofobie als synoniem gebruiken met racisme, dat heeft Ayatollah Khomeini al lang geleden uitgevonden...

Bedenkingen bij politieke benoemingen hebben is respectabel. Maar vanuit een zelfverklaard links engagement het niet kunnen verdragen dat iemand aangesteld wordt met andere ideeën, dat is onaanvaardbaar. Het geeft te denken over het wereldbeeld en de democratische instelling van het soort criticasters waarmee Doornaert nu te maken krijgt. Zij weten blijkbaar wat goed en verkeerd is. En wee wie het niet eens is met hen, die wordt meteen verketterd.

Hun emotionele reacties en loze verdachtmakingen passen perfect in wat de Fransen zo treffend verwoorden: "Calomniez, calomniez, il en restera toujours quelque chose…" Of wat je zegt enige grond van waarheid heeft, dat heeft geen belang. Roddel maar aan, er blijft altijd wel wat hangen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.