Iraanse test met een anti-scheepsraket in de Golf van Oman.

Iran dreigt met blokkade Perzische Golf: "Als wij geen olie kunnen uitvoeren, zal niemand hier olie uitvoeren"

De Iraanse geestelijke leider Ali Khamenei dreigt met het blokkeren van het scheepvaartverkeer in de Perzische Golf als de Verenigde Staten erin zouden slagen om de olie-uitvoer van Iran lam te leggen. President Donald Trump wil dat tegen november realiseren.

Ayatollah Khamenei schaarde zich zo achter een dreigement van de Iraanse president Hassan Rouhani. "Als de Iraanse olie niet kan uitgevoerd worden, zal geen enkel land in de regio olie kunnen uitvoeren", klonk het. Khamenei deed er nog een schep bovenop: "de woorden of handtekening van de Amerikaanse regering kunnen niet vertrouwd worden." Dat laatste is dan wel indirecte kritiek op president Rouhani wegens diens nucleair akkoord met de grootmachten, ook met de VS onder president Barack Obama in 2015.

President Trump wil zijn land nu terugtrekken uit dat akkoord, al blijven de Europese Unie en Rusland daaraan vasthouden, tenminste zo lang Iran de bepalingen van dat akkoord blijft naleven.

Trump gaat opnieuw sancties uitvaardigen tegen Iran en ook tegen landen en bedrijven die met Teheran zaken doen. Zo wil hij dat tegen 4 november alle uitvoer van Iraanse olie naar derde landen stilvalt. Wie zich daar niet bij neerlegt, zou dan Amerikaanse sancties opgelegd krijgen en veel Europese bedrijven als oliegroep Total, autoproducent Peugeot-Citroën en Airbus hebben nu contracten met Iraanse tegenhangers opgeschort.

Iran heeft troefkaart, maar wel een riskante

Trump maakt er geen geheim van dat hij hoopt dat de olie-uitvoer van Iran stilvalt en de economische malaise tot een "regime change" in Teheran zal leiden. Daar is de laatste maanden overigens al herhaaldelijk protest geweest, onder andere in de grote bazaar van de hoofdstad.

Khamenei en Rouhani zijn blijkbaar niet van plan om bakzeil te halen en hebben wel degelijk een belangrijke troefkaart in handen: Iran grenst aan de erg smalle zeestraat van Hormuz langs waar de olierijkdommen van Irak, Saudi-Arabië en de meeste andere Arabische staten uitgevoerd worden. Hier passeert een vijfde van alle transport van olie ter wereld en de zeestraat tussen Iran en Oman is slechts 54 kilometer breed. Het zou dus niet zo moeilijk zijn om de scheepvaart daar onmogelijk of erg gevaarlijk te maken.

Dat zou echter vrijwel zeker een militaire confrontatie met de Amerikaanse strijdkrachten in de Golf betekenen. De vrije scheepvaart is al eeuwen een strijdpunt voor de VS en andere westerse landen en in dit geval zou Washington in het bijzonder de Arabische bondgenoten te hulp komen. Toen eind de jaren tachtig in volle Eerste Golfoorlog tussen Iran en Irak die twee landen elkaars tankers in de Golf in brand schoten, kwam het tot een treffen tussen Amerikaanse en Iraanse marineschepen en vliegtuigen. Bij een van die acties werd per vergissing een Iraans passagiersvliegtuig met 290 onschuldige mensen aan boord door een Amerikaanse raket neergehaald.

Ook als het niet tot een open oorlog komt, zou de dreiging de olieprijs wel gevoelig naar boven jagen en ook is dat is wat president Trump nu echt niet wil. De Iraniërs weten dat.

Kaart: Hégésippe Cormier