Video player inladen ...

Hoe de staking bij Ryanair onvermijdelijk werd

Het is gebeurd: het personeel van Ryanair heeft de keizer van de lagekostenmaatschappijen op de knieën gekregen. Vandaag en morgen zal er nauwelijks een Ryanair-vliegtuig opstijgen of landen in België. Wat een paar jaar geleden ondenkbaar leek, is zo dus toch gebeurd. De directie van Europa's grootste prijsvechter lijkt de controle – voor even toch – kwijt en moet in dezen buigen en wie weet ook barsten voor de eisen van cabinepersoneel en piloten.

labels
Riadh Bahri
Volgt het nieuws over de luchtvaart op de voet bij VRT NWS

Het verhaal van Ryanair is er nochtans eentje van het ene succes na het andere. Sinds de liberalisering van de Europese luchtvaart in 1997 is het kleine luchtvaartboertje uit Ierland, uitgegroeid tot dé referentie van wat lowcost precies is in Europa.

De voorbije 20 jaar groeide de maatschappij uit tot een absoluut financieel succes, onderweg sneuvelden verschillende andere Europese luchtvaartmaatschappijen die de concurrentie niet aankonden en Ryanair zorgde er eigenhandig voor dat nu werkelijk iedereen kan vliegen, met de invoering van de "low fares made simple"-cultuur. Kort gezegd: vliegen voor geen geld.

Service?

Tickets zijn er te vinden vanaf 9,99 euro. De service die je ervoor in de plaats krijgt, is intussen even legendarisch: voor alles bijbetalen en wanneer er problemen zijn van technische of andere aard en de vlucht niet doorgaat, sta je er meteen helemaal alleen voor.

Die cultuur in combinatie met tonnen subsidies van verschillende regio's in Europa, die allemaal hun eigen kleine luchthaven op de kaart wilden zetten, zorgde ervoor dat Ryanair kon groeien als geen ander.

Pay to fly

Het personeel in de cockpit en de cabine werkt meer met flut-arbeidscontracten en staat onder een prestatiedruk die je bij klassieke airlines niet terugvindt. De piloot moet dikwijls zelf nog betalen om te mogen vliegen bij Ryanair: pay to fly. Een systeem waarvan de lagekostenmaatschappij jaren gebruik gemaakt heeft omdat er een overschot aan piloten rondliep in Europa die geen job konden vinden.

Een opleiding op een Boeing 737 kost (na een al erg dure pilotenopleiding van rond de 100.000 euro) makkelijk meer dan 20.000 euro. Bij Ryanair kon je zo al eens een piloot tegenkomen in de cockpit die eigenlijk op dat moment aan het betalen was aan Ryanair om te mogen vliegen.

Neem er nog eens bij dat het cabinepersoneel, dat in vergelijking met de piloten slecht betaald wordt, onder enorme druk staat om drank, voedingswaren en - godbetert - loterijbiljetten aan de man te brengen tijdens de vlucht en je weet dat je op termijn een explosieve sociale situatie hebt in de cockpit én in de cabine.

Andere tijden

Michael O'Leary, de flamboyante CEO van Ryanair en de wonderboy van de Europese luchtvaart, heeft de voorbije jaren met vuur gespeeld door het conflict met het personeel op de spits te drijven. Maar de tijden zijn nu veranderd. De economie draait goed, de luchtvaartsector groeit exponentieel en overal worden piloten en cabinemedewerkers gezocht.

Maatschappijen spelen met aanlokkelijke arbeidsvoorwaarden en salarissen om personeelsleden te lokken. Ryanair zag zo het voorbije jaar heel wat personeelsleden vertrekken naar maatschappijen zoals het IJslandse WOW Air of prijsvechter Norwegian. Of dacht u werkelijk dat vorig jaar in september Ryanair de vele honderden vluchten moest annuleren enkel en alleen omwille van wat onweer boven Italië?

O'Leary heeft gegokt en wie weet zelfs verloren. De man die ooit een taxilicentie ging halen omdat hij het beu was om in de file te staan in de Ierse hoofdstad Dublin, en zo met zijn wagen op de bus- en taxibaan mocht rijden, heeft zijn personeel en de veranderende context onderschat.

Paniekvoetbal

Bij wijze van paniekvoetbal ging Ryanair het voorbije jaar de dialoog aan met vakbonden en hier en daar werden zelfs vakbonden erkend. De maatschappij hoopte zo stakingen te kunnen voorkomen, maar O'Leary heeft weinig tot geen marge voor grote toegevingen.

De "low fares made simple"-cultuur die hijzelf heeft geïnstalleerd, zet nu ook druk op zijn eigen inkomsten en elke tegenslag wordt gevoeld op de bankrekening van de luchtvaartmaatschappij. De winst zal dit jaar vermoedelijk 20 procent lager liggen dan vorig jaar (nog altijd ruim boven het miljard euro) en dat doet de voormalige boekhouder O'Leary meer pijn dan het gemor van piloten en cabinepersoneel.

Wie betaalt de rekening?

De dalende ticketprijzen, in combinatie met de bittere concurrentie en een olieprijs die alweer naar boven gaat, zorgen ervoor dat geen enkele Europese luchtvaartmaatschappij veel marge heeft om winst te maken. Overal waar Ryanair de voorbije twintig jaar voet aan de grond zette, vielen er slachtoffers. Soms was dat een andere luchtvaartmaatschappij, soms de consument maar heel erg vaak het personeel zelf.

O'Leary werd zo bijna slapend rijk, en u en ik kunnen het continent rondvliegen voor geen geld. Maar wie boekt voor 9,99 euro beseft stilaan ook dat iemand de rekening moet betalen. Het personeel van Ryanair had de voorbije 20 jaar geen stem, maar maakt nu meer lawaai dan ooit tevoren en zorgt voor turbulente tijden voor het wonderkind van de Europese luchtvaart.

Low fares made simple? Als O'Leary daar zelf maar geen spijt van krijgt.

VIDEO: Onze reporter Riadh Bahri volgt het verloop van de staking bij Ryanair op de luchthaven van Charleroi.

Video player inladen ...