Video player inladen ...

De bloedmaan, een jaguar, een pad met drie poten en het begin van de eindtijd

Dat de maan bloedrood kleurt tijdens een verduistering, is door onze voorouders vaak gezien als een onheilspellend iets, en als een voorteken van onheil. Het heeft dan ook door de eeuwen heen tot ontelbare mythes geleid bij verschillende volkeren. De benaming bloedmaan werd in de 20e eeuw populair door de voorspellingen van twee Amerikaanse fundamentalistische predikers. 

Verschillende culturen hebben mythen waarin de maan bij een verduistering wordt opgeslokt door een of ander wezen. 

De oude Egyptenaren dachten dat bij een verduistering de maan voor een tijdje opgeslokt werd door een zeug, bij de Maya's was het een jaguar, en in China een pad met drie poten. 

Andere culturen dachten dat de maan opgeslokt werd door een demon, die ze konden verjagen door er stenen naar te gooien en verwensingen te roepen. 

De oude Grieken van hun kant, waren hun tijd ver vooruit, en leiden uit de maansverduisteringen af dat de aarde een bol was, aangezien de rand van de schaduw die op de maan viel, altijd rond was.  

Damian Dovarganes

Onheil

Voor veel volkeren voorspelde een maansverduisetring niet veel goeds. 

De Inka's dachten, net als de Maya's, dat een maansverduistering zich voordeed als een jaguar de maan had opgegeten, wat ook verklaarde waarom de maan rood kleurde. Omdat ze vreesden dat de jaguar na de maan, ook alle dieren op aarde zou komen opeten, schudden ze met hun speren naar de verduisterde maan, fokten ze hun honden op om die te laten janken en blaffen, en riepen ze naar de maan om de jaguar op afstand te houden.  

In het oude Mesopotamië - Tweestromenland, wat nu Irak en Syrië is - waren de Babyloniërs erg goed in het voorspellen van maansverduisteringen. Ze dachten dat die veroorzaakt werd doordat zeven demonen de maan aanvielen. Daar bleef het echter niet bij, zo dachten ze, diezelfde demonen zouden ook het land aanvallen. En aangezien de koning bij hen het land symboliseerde, dachten ze dat de demonen het op de koning gemunt zouden hebben. 

Omdat ze evenwel de verduisteringen konden voorspellen, stelden ze voor een verduistering tijdelijk een plaatsvervanger aan, een onbelangrijk iemand die gemist kon worden, zodat die aangevallen zou worden in plaats van de echte koning. Na afloop van de maansverduistering "verdween" de plaatsvervangende koning, mogelijk werd hij vergiftigd. 

Sommige hindoe-legendes verbinden een maansverduistering met de boze geest Rahu. Die heeft een elixir gedronken waardoor hij onsterfelijk is geworden, en als reactie daarop onthoofden de zon en de maan hem. Omdat hij echter onsterfelijk is, blijft Rahu's hoofd leven, en het achtervolgt de zon en de maan om wraak te nemen. Als hij de maan te pakken krijgt, verdwijnt die even door Rahu's mond in het hoofd, en komt dan even later door zijn open hals opnieuw tevoorschijn. 

Veel mensen in India zien een maansverduistering nog steeds als een slecht voorteken. Ze bedekken voedsel en drinken, en voeren bepaalde rituelen uit om onheil af te weren. Zwangere vrouwen eten niet en voeren geen activiteiten uit tijdens een bloedmaan, om hun ongeboren kind te beschermen.  

Sommige hindoes zien evenwel een goede kant aan een maansverduistering: ze denken dat het belangrijk is in de Ganges te baden na een verduistering, omdat dat zou helpen om verlichting te bereiken. 

In het oud-Chinese "Boek der Liederen", dat al sinds minstens de zesde eeuw v.C. bestaat en een grote invloed heeft uitgeoefend op de Chinese cultuur, werd de bloedrode maan gezien als de voorbode van hongersnood of ziekte. In sommige dynastieën luidde men klokken tijdens een maansverduistering om de hogere machten te verjagen of te verhinderen dat een draak of andere wezens de maan zouden bijten. In de 19e eeuw vuurde de Chinese vloot om dezelfde reden haar kanonnen af tijdens een verduistering. 

De zon verduistert de maan (en niet de aarde), illustratie uit de 16e eeuwse Florentijnse Codex. (Illustratie: The Digital Edition of the Florentine Codex/Gary Francisco Keller, artwork created under supervision of Bernardino de Sahagún between 1540 and 1585)

Niet zo onheilspellend

Sommige mythes zijn minder onheilspellend of fatalistisch. Zo geloofden de Hupa-indianen uit wat nu Californië is, dat de maan een harem van twintig vrouwen had en een kudde vee. Als de maan zijn dieren niet goed genoeg verzorgde en niet genoeg eten gaf, vielen ze hem aan, waardoor hij rood werd van het bloed. Zijn vrouwen vingen het bloed evenwel op, en genazen de maan, daarbij eventueel geholpen door geneeskrachtige gezangen die de Hupa ten gehore brachten tijdens en na een maansverduistering. 

De Batammaliba uit West-Afrika denken dat een maansverduistering het gevolg is van het feit dat de zon en de maan ruzie maken. De Batammaliba gaan dan bemiddelen, en tegelijkertijd verzoenen ze zich ook zelf met hun vroegere vijanden. 

De fundamentalistische predikant John Hagee, die de bloedmanen zag als het begin van de Eindtijd. (Foto: Christians United for Israel).

De bloedmaan en de wederkomst van Jezus

Niet alleen oude culturen en primitieve volkeren zien in een maansverduistering voortekenen, ook sommige christelijke predikanten doen dat. 

Beroemd zijn vooral de Amerikaanse fundamentalistische predikanten Mark Blitz en John Hagee. Die stelden dat de "lunaire tetrade", een reeks van vier opeenvolgende volledige maansverduisteringen in 2014-15, die samenvielen met de joodse feesten van Pesach en Soekot, overeenkwamen met de "maan die veranderde in bloed" in het Boek Joël uit de Hebreeuwse Bijbel, en uit Handelingen en de Openbaring van Johannes uit het Nieuwe Testament. 

Die reeks van vier maansverduisteringen zou de Wederkomst van Jezus en de Opname van de gemeente inluiden volgens de predikanten, zoals die beschreven staan in de Openbaring. 

Het boek uit 2013 "Four Blood Moons: Something Is About to Change" van John Hagee werd een bestseller in de VS, en sindsdien is de term bloedmaan populair in de media.