foto Guy Kokken

De "zeven laatste woorden van Christus" in de versie van Dichter des Vaderlands Els Moors

Op Theater aan Zee in Oostende brengen klavierspeler Guy Van Waas en Dichter des Vaderlands Els Moors muziek van Haydn en nieuwe poëzie.

De “zeven laatste woorden van Christus aan het kruis” zijn eigenlijk zeven zinnen, die uit de evangelies zijn gehaald:  
"Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?"
"Vader, vergeef hun, want ze weten niet wat ze doen."
"Voorwaar ik zeg u: vandaag nog zult gij met mij zijn in het paradijs."
"Vader, in uw handen beveel ik mijn geest."
"Vrouw, zie daar uw zoon. Zoon, zie daar uw moeder."
"Ik heb dorst."
"Het is volbracht."

Verschillende componisten hebben deze zeven zinnen op muziek gezet: Heinrich Schütz, Giovanni Battista Pergolesi, César Franck, de Russische hedendaagse componiste Sofia Goebajdoelina… Joseph Haydn schreef eind 18e eeuw verschillende versies - voor orkest (al dan niet met solisten), strijkkwartet en klavier - van "Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze".  

Ook nogal wat schrijvers hebben zich geïnspireerd op de zeven laatste woorden. Bekend is de tekst van Willem Vermandere. 

Dichter des Vaderlands Els Moors bracht de tekst van de zeven zinnen samen met de inhoud van de novelle “Lenz” van de Duitse auteur Georg Büchner. Die gaat over de dichter Lenz, die steeds dieper het woud intrekt, in een psychose wegzinkt, ongelovig en onverschillig wordt. Moors distilleert daar nieuwe verzen uit.

Els Moors leest de zeven gedichten voor tijdens Theater aan Zee op 3 augustus in Vrijstaat O, Oostende. Guy Van Waas brengt de muziek van Haydn op pianoforte.  Hier onder de tekst van de gedichten, die tegelijk in Franse en Duitse vertaling worden verspreid. Beluister ook een audiofragment.

vader vergeef hun want ze weten niet wat ze doen

in deze bergen wil ik sterven
maar nog loop ik
op het hoofd
met mijn tenen in de mist

dit grauwe bos beeft onder mij
en kon ik de natte aarde bij de kachel zetten
binnendringen in de stormen
van 't heelal ooit alles in mij zuigen

met wijd gesperde open mond

ik zou voorover buigen
maar als ik ga liggen loopt de aarde
van me weg klein als een dwaalster

verdwijnt zij
in een grote stroom

voorwaar ik zeg u vandaag nog zult gij met mij zijn in het paradijs

die dag verliet ik de weg
voor hem
zijn hand gebood me om te stoppen
zijn helder licht verblindde mij

ik was een kind vol hemelse
geheimen en hij nam mij in zijn bezit

geen mens was hier ooit geweest en
in de lucht roerde zich niets
dan een kalme wind het geruis
van een stille vogel

vrouw zie daar uw zoon zoon zie daar uw moeder

het hele universum is bedekt met wonden en
levende lippen zuigen zich aan mijn lippen vast
ik ben alleen alleen!

tranen stromen
breken

uit mijn ogen
het einde van de wellust
zal ik haar nog wedervinden?
zo huil ik om mezelf

mijn moeder zij is zeker dood
een schim met rozen in haar borst

mijn god waarom hebt gij mij verlaten?

hoe leger en hoe killer het in mij –
hoe meer ik mezelf in vuur en vlam
moet zetten

ik ben zo dood zo dood
waanzinnig ren ik weer de bergen in
vermaal de wereld met mijn tanden
de hemel is een dom blauw oog en blind

de maan volstrekt lachwekkend

terwijl ik lach grijpt het me vast
alles in mij is hol en leeg 

ik heb dorst

liefste en met holle hese stem roep ik
deze nacht jouw naam vergeefs ik stort me in
het ijzige bekken van een bron spat gulzig
links en rechts

en nog weet ik niet of ik droom of waak die
folterende
drang om de leegte in mij op te vullen
praat ik met mij? het is alsof
een vreemde met mij spreekt

het is volbracht

hoort u dan niets?
hoort u dan niet die verschrikkelijke stem
die schalt voorbij de horizon en die men
meestal stilte noemt?

hij komt hij komt

vader in uw handen beveel ik mijn geest

hij komt
de leegte en de last
van de laatste grauwe
dageraad

op het einde van de reis
word ik verwacht

een keer nog schuimen over de gouden
bokaal die de aarde is
de gouden golven
van de maan