Noah Berger

Hitte en droogte verergeren de bosbranden, zegt de Wereld Meteorologische Organisatie

De ongewoon warme en droge zomer heeft een nooit gezien aantal branden veroorzaakt in het noordelijk halfrond. Van het noordpoolgebied tot de Middellandse Zee hebben branden aanzienlijke schade aangericht. De Wereld Meteorologische Organisatie waarschuwt voor de impact op de opwarming van de aarde.

Californië, Canada, Zweden, Siberië, Griekenland... de laatste maanden rijgen de berichten over bosbranden zich aan elkaar. Het noordelijk halfrond warmt sneller op dan de aarde in zijn geheel. De warmte droogt de bossen en natuurgebieden op en maakt ze kwetsbaarder voor een brand. In de laatste 10.000 jaar zijn er nog nooit zoveel naaldwouden in de as gelegd, zo blijkt uit recent onderzoek. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de natuur, maar ook voor de mens en het klimaat.

Siberië

Eén van de zwaarst getroffen gebieden is Siberië waar de recordhitte heeft geleid tot enorme branden. Naar schatting 90.000 hectare is er in rook opgegaan. De meren in de streek van Jakutië waren eind mei nog bevroren.

Jakutië, bron: WMO

Maar het ijs heeft plaatsgemaakt voor vuur. Het Europese Copernicusprogramma CAMS, dat de atmosfeer observeert, schat dat de brand een litteken in het landschap heeft gemaakt van zo’n 60 vierkante kilometer (zie foto).

Jakutië na de branden, bron: WMO

De rook van de recentste branden in Siberië heeft een weg afgelegd van 9.500 kilometer over de Noordelijke IJszee om uiteindelijk aan te komen in Alaska, Noordwest-Canada en de westkust van Groenland.

Gezondheid

Naast het onmiddellijke gevaar van het vuur is er ook de verontreiniging. Bosbranden stuwen heel wat giftige gassen en fijnstof in de atmosfeer. Die kunnen leiden tot irritatie aan de ogen en de luchtwegen, maar ook tot ernstige ademhalingsproblemen, bronchitis, zwaardere astma en vroegtijdige sterfte. Wetenschappers van het National Center for Atmospheric Research doen vandaag metingen in de rookpluimen om de precieze omvang van de verontreiniging te meten.

Opwarming van de aarde

Het verband tussen de opwarming van de aarde en bosbranden is niet altijd eenduidig. Droogte en hitte maken bossen, velden en natuurgebieden kwetsbaarder voor branden. Tegelijk zijn er nog andere factoren die een rol spelen: de neerslag, de windrichting en -snelheid, de waterhuishouding en de impact van de mens. Hoe goed is de preventie en de bestrijding van branden georganiseerd? Hoeveel branden worden aangestoken? Hoe uitgebreid is het waarschuwingssysteem?

Eén ding is zeker: door de opwarming zal het risico op bos- en natuurbranden toenemen.

bosbrand in Siberië, Copernicus Sentinel satelliet, WMO

Daarnaast stuwen bosbranden ook grote hoeveelheden CO2 in de atmosfeer. Wat dan weer bijdraagt tot de opwarming van de aarde. De WMO haalt het voorbeeld aan van de grote bosbranden van 2015 in Indonesië. Daarbij kwam dagelijks 1,13 miljoen ton CO2 in de atmosfeer terecht.

De laatste metingen van de Europese Copernicussatellieten in de poolcirkel laten ook duidelijke pieken zien in de CO2-uitstoot.

De extra CO2-uitstoot door de bosbranden kan de opwarming van de aarde in een versnelling brengen. Net als de roetneerslag van die branden op sneeuw en ijs. Daardoor absorberen die massa’s meer zonlicht in plaats van die te weerkaatsen. Daarnaast is er de dooi van de permanent bevroren aarde, de permafrost, waar grote hoeveelheden methaangas van vergane planten zijn opgeslagen. Maar het is nog niet duidelijk hoeveel methaan er de laatste maanden is vrijgekomen uit de permafrostlagen.

Het belang van waarschuwingssystemen

De WMO onderstreept het belang van goede metingen en efficiënte waarschuwingssystemen zoals het netwerk van Global Atmosphere Watch. Want meer inzicht en betere voorspellingen kunnen leiden tot een betere preventie en een beleid dat anticipeert op de klimaatuitdagingen van morgen.

Meer informatie over bosbranden wereldwijd en in Europa: Global Fire Danger Forecast en Europe Forest Fire Information System.