Forrest Fenn in 2016.

Deze man verborg in 2010 een miljoenenschat. Maar de zoektocht krijgt stilaan een donker randje

Het begon ooit als een wat idealistisch, dromerig project, de schattenjacht van de hoogbejaarde Amerikaanse kunstverkoper en miljonair Forrest Fenn (87). Maar de laatste jaren is de zoektocht voor sommigen uitgedraaid op een heuse obsessie. Vandalisme, stalking en intussen al 4 dodelijke slachtoffers werpen een donkere schaduw over de schat van Fenn. 

Een cultfiguur, zo mag je Forrest Fenn stilaan noemen. De Vietnamveteraan, intussen al 87 en met een stilaan wankele gezondheid, ligt aan de basis van een schattenjacht die nu al 8 jaar lang tienduizenden mensen in de VS en op het internet in de ban houdt. 

In de jaren 70 vergaart Fenn een fortuin met een kunst- en antiekgalerij in Santa Fe, New Mexico. Zijn voor die tijd gedurfde marketingmethodes zorgen ervoor dat de kunstwerken en lokale artefacten van indianen die hij vindt, opkoopt en verkoopt, tot in de huizen van rijke Amerikanen als Steven Spielberg en Robert Redford geraken. In zijn piekperiode rijft hij miljoenen dollars per jaar binnen.

We moeten uit onze sofa komen, uit onze spelletjeskamer en weg van al die elektronische gadgets

Forrest Fenn

Maar zijn methodes en praatjes leveren hem ook heel wat kritiek op. Zo is hij volgens sommigen niet te beroerd om veel geld te vragen voor vervalste Monets en Degas. In 2009 valt de FBI zijn huis binnen op zoek naar artefacten en archeologische spullen die hij onterecht van publieke domeinen en nationale parken zou hebben ontvreemd. Fenn is er uiteindelijk nooit voor aangeklaagd.

Het plan

De kiem voor het idee dat hij een schat zou verstoppen, duikt al in 1988 op. De agressieve vorm van nierkanker die dat jaar bij hem wordt vastgesteld, suggereert dat hij niet meer lang te leven heeft. Hij vat het plan op de eer aan zichzelf te houden: hij zou een koffertje samenstellen met waardevolle objecten en ermee de natuur in trekken. Via een zelfgeschreven gedicht zou hij aanwijzingen geven waar de mensen zijn overblijfselen én de miljoenenschat kunnen vinden.

Eén "probleem" voor dat plan: de kankerbehandeling slaat aan en het gaat gestaag beter met hem. In 1993 is hij kankervrij. Maar het idee om een schattenjacht op poten te zetten, laat hem niet meer los. Dat project heeft voor hem een wat idealistisch, jongensachtig doel gekregen: "We moeten uit onze sofa komen, uit onze spelletjeskamer en weg van al die elektronische gadgets", zo vertelde hij onlangs nog aan Wired-magazine. En aan The Guardian: "We zitten in onze zetel en kijken tv, of we spelen op onze kleine machientjes. We zijn te veel op ons gemak, want we weten wat we mogen verwachten."

Hek van de dam

In de aanloop naar de publicatie van zijn memoires, "The Thrill of the Chase", in 2010, besluit hij er uiteindelijk echt werk van te maken. Jarenlang heeft hij geschaafd en gesleuteld aan het gedicht dat tot de vindplaats moet leiden. Hij vult een stevige, vierkanten, bronzen koffer van 25 cm op 25 cm met zowat 200 edelstenen, goudstukken en waardevolle antieke armbanden en kettingen. Alles samen zou de inhoud, althans volgens Fenn, miljoenen dollars waard zijn. 

Met die kist trekt hij de Rocky Mountains (of kortweg 'Rockies') in, een gebergte dat van noord naar zuid door vier Amerikaanse staten (Montana, Wyoming, Colorado en New Mexico) loopt. Daar verbergt hij het koffertje. 

Niet veel later komt "The Thrill of the Chase" uit, waarin zijn fameuze gedicht gepubliceerd staat. Niet dat dat aanvankelijk veel ophef veroorzaakt, integendeel. Van zijn boek zijn amper 1.000 exemplaren verspreid en dan nog vrij lokaal in Santa Fe. Maar wanneer een redacteur van het magazine Hemispheres van United Airlines er in 2013 een item aan wijdt - en Fenn vervolgens opgevoerd wordt in de tv-show "Today" - is het hek plots van de dam. 

Mensen van over de hele wereld proberen zijn boek te bemachtigen. Er worden heuse websites, Facebookpagina's en discussiefora opgericht, waarin 'Searchers' (Zoekers) theorieën en tips delen. Al vijf jaar lang trekken heel wat schattenjagers de Rockies in, frenetiek op zoek naar de bronzen koffer. En de echte hardcore fans van Fenns zoektocht komen jaarlijks in juni samen voor een heus fanfestival, Fennboree.

De eerste slachtoffers

Mensen die trektochten organiseren, die samenkomen, die initiatief nemen: opdracht volbracht voor Fenn, toch? Klopt, ware het niet dat de zoektocht de voorbije twee jaren een zorgwekkend obsessief randje heeft gekregen. Althans bij sommigen. Dat Fenn de laatste jaren "honderden e-mails" per dag krijgt met vragen van soms haast bezeten 'Searchers', is nog het minste. De aantallen doen hem concluderen dat er tienduizenden, misschien wel honderdduizenden, mensen met de zoektocht begaan zijn. Dat ze hem ook vaak opbellen, hangt de miljonair wel wat de keel uit.

Archiefbeeld ter illustratie: toeristen in Yellowstone National Park, bij de Rocky Mountains. AFP or licensors

Maar de schattenjagers beginnen ook onnodige risico's te nemen. In 2016 valt een eerste dodelijk slachtoffer - een Amerikaan die welbekend was in het 'Searchers'-universum op het internet - tijdens een zoektocht met zijn raft in New Mexico. In de zomer van 2017 vallen nog eens 3 doden onder de schattenjagers: een 53-jarige man valt in juni in een ravijn in Yellowstone National Park, een dominee en een dertiger verdrinken in juli in een rivier in de Rockies. 

Hoax?

Sommige familieleden van slachtoffers zijn boos en noemen de zoektocht een hoax, die vooral Fenn financieel ten goede is gekomen. Ook dat zou perfect kunnen, geven mensen toe die hem kennen. Fenn staat nu eenmaal bekend als een verhalenverteller, die de neiging heeft het er wat te dik op te leggen. Maar de kunsthandelaar zelf weigert de schattenjacht af te blazen, zelfs na 4 dodelijke slachtoffers. Volgens hem "sterven elk jaar 12 mensen in de Grand Canyon" en zit er "een risico in alles wat we doen". 

Al wat ze nodig hebben is een kaart, een plan, een goede gezondheid en een 'buddy' die meeloopt voor de veiligheid

Forrest Fenn

Meer nog: de ongelukken leveren alleen nog maar meer aandacht en dus meer roekeloos gedrag op. Eerder deze maand werd een man veroordeeld tot een boete omdat hij in een natuurpark in New Mexico een grote put had gegraven en wegwijzers had weggenomen, op zoek naar Fenns bronzen koffertje. 

Een paar dagen geleden nog kreeg een man uit Nevada een voorwaardelijke celstraf van drie jaar opgelegd omdat hij de familie van Fenn al voor de tweede keer had gestalkt en belaagd. Hij was in de volle overtuiging dat Fenns kleindochter eigenlijk de schat was en dat hij met haar moest trouwen.

Vlakbij

Is de schat toch een verzinsel van een excentriek marketinggenie? Of is de koffer al lang gevonden, maar heeft de gelukkige vinder dat verzwegen? Heel wat Searchers verklaren in elk geval dat dát de strategie is die zij zouden volgen: zo veel mogelijk onder de radar blijven als ze de schat bemachtigen. Wat er ook van zij, op zijn 87e blijft Forrest Fenn bij tijd en wijlen het mysterie oppoken. 

Archiefbeeld ter illustratie: de Rocky Mountains.

Hijzelf benadrukt in elk geval dat mensen gewoon de 9 tips in het gedicht moeten gebruiken. Gevaarlijk hoeft de tocht helemaal niet te zijn, klinkt het, hamerend op het feit dat hij zelf bijna 80 was toen hij de schatkist op de juiste locatie ging zetten. 

Volgens hem zijn er bovendien al enkele schattenjagers vlak bij de juiste plek geweest, maar hebben ze vervolgens de aanwijzingen in zijn gedicht niet goed opgevolgd. Dat er zoveel mensen via het internet naar de juiste locatie zoeken, vindt hij onnodig. "Al wat ze nodig hebben is een kaart, een plan, een goede gezondheid en een 'buddy' die meeloopt voor de veiligheid."