BELGA/JANSENS

Ruim 130.000 niet-Belgen stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen: dat is relatief weinig

Bijna 131.000 niet-Belgen die in ons land wonen, hadden zich vorige zaterdag al geregistreerd om te kunnen stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen op 14 oktober. Daar zullen er nog een aantal bij komen want de niet-Belgen kunnen zich tot vandaag registreren. Toch is een aantal tendensen al duidelijk: het aantal registraties blijft relatief laag en in Vlaanderen zijn de cijfers nog lager dan in Brussel of Wallonië. 

In heel België hadden zich tot op zaterdag 112.382 niet-Belgen uit de Europese Unie en 18.267 burgers van buiten de Europese Unie zich geregistreerd om te gaan stemmen. Dat is respectievelijk 15,03 procent en 9,37 procent van het totale kiezerspotentieel in die groepen. In Vlaanderen gaat het om 29.338 geregistreerde EU-burgers of 10,10 procent van het totale potentieel en 5.313 niet-EU-burgers of 6,23 procent. 

Straks zullen het de derde gemeenteraadsverkiezingen zijn sinds de invoering van het "migrantenstemrecht" waarbij niet-Belgen van buiten de Europese Unie ook mogen stemmen. Voor EU-burgers is dat al sinds het jaar 2000 zo. Maar na al die jaren blijft het aantal niet-Belgen in ons land dat naar het stemhokje trekt voor de gemeenteraadsverkiezingen dus laag. In 2012 registreerden uiteindelijk 120.826 Europeanen (18,5 procent) en 20.571 niet-Europeanen (14 procent) zich.

Drempels

Socioloog Dirk Jacobs (ULB) ziet een aantal verklaringen daarvoor. "Veel mensen zijn niet vertrouwd met opkomstplicht. In Europa zijn wij samen met Luxemburg en Griekenland de enige landen waar dat bestaat en dat schrikt veel potentiële kiezers af. Daarnaast is de deadline om zich in te schrijven ook redelijk vroeg: we zijn nu 31 juli, pas in september zal het in het straatbeeld echt duidelijk zijn dat er verkiezingen aankomen. Bovendien is het registratieformulier absoluut niet gebruiksvriendelijk."

Politiek wetenschapper Tom Schamp (UGent) ziet het aantal inschrijvingen van niet-Belgen dalen. "En omdat er steeds meer niet-Belgische inwoners zijn, is dat vanzelfsprekend geen goed nieuws." Hij ziet onder meer "een lagere betrokkenheid bij de Belgische politiek" en "weinig representatieve kandidatenlijsten" als mogelijke oorzaken. "Limburg doet het in vergelijking met de andere provincies beduidend beter, wellicht te verklaren door een traditie van meer geslaagde inburgering van niet-Belgische gastarbeidersgezinnen en later migranten in het maatschappelijke weefsel."

"In Vlaanderen soms zoeken naar relevante informatie"

Het valt professor Jacobs ook op dat de cijfers in Vlaanderen lager zijn dan in Brussel of Wallonië. "Dat heeft alles te maken met de verschillende inspanningen die geleverd zijn vanuit de overheid om kiesgerechtigden te informeren. In Brussel kreeg iedereen individueel een brief, in Vlaanderen was dat op een meer gespreide manier en was het echt zoeken naar relevantie informatie."

Toch zijn de cijfers in Brussel ook niet bijster hoog. En dat vindt Jacobs naar eigen zeggen teleurstellend. "Het is opmerkelijk dat in de hoofdstad van Europa waar veel mensen werken die verbonden zijn aan de Europese instellingen toch geen gebruik maken van dat stemrecht, een van de componenten van het Europese burgerschap."

Grafiek: cijfers geregistreerde niet-Belgen op 28 juli

Bron: Fod Binnenlandse Zaken

Herbeluister: gesprek met professor Dirk Jacobs in "De wereld vandaag" op Radio 1: