Waar zijn de Belgische kroonjuwelen gebleven?

Dieven hebben begin deze week Zweedse kroonjuwelen gestolen. Gouden kronen en de “rijksappel” zijn uit een Zweedse kathedraal verdwenen. Kunnen de Belgische kroonjuwelen ook gestolen worden? “Neen”, zegt koningshuiskenner Jo De Poorter. “We hebben niet eens echte kroonjuwelen, en wat er misschien voor door kan gaan, is weg”.

“België heeft geen kroonjuwelen in de strikte zin van het woord”, aldus Jo De Poorter in “De wereld vandaag” op Radio 1.  “We hebben geen kroon of scepter, geen rijksappel, de bekende bol met een kruis erop. Andere koningshuizen zoals die van Zweden en het Verenigd Koninkrijk hebben die wel. Er staat enkel een afbeelding van een kroon op het Belgisch wapenschild, maar een echte kroon heeft het Belgisch koningshuis niet.”

Koning zonder kroon

De Belgische koningen worden niet gekroond. De verschillende koningen hebben zich nooit vertoond met een kroon, hoewel het begrip wel figuurlijk wordt gebruikt. Jo De Poorter: “Net zo min als andere koningshuizen in Europa, alleen in Groot-Brittannië kronen ze hun koningen of koninginnen.

Bij ons is de verklaring te vinden bij de oprichting van de monarchie. De eerste koning, Leopold I, is in een woelige tijd aan de macht gekomen, na de strijd tegen de Nederlanders. De Belgen waren bijgevolg niet gesteld op een koning met al te veel macht of praal. Leopold I heeft een troon gekregen om op te zitten, maar daar bleef het bij.”

Verkocht door prinses Lilian

Geen gouden kroon, maar zijn er dan geen andere juwelen of ornamenten? Jo De Poorter: “Natuurlijk zijn er wel sieraden die door de eeuwen heen gedragen worden door de dames van de koninklijke familie, zoals door koningin Mathilde. Ook daar zitten we niet in de slappe was, het is maar een beperkte verzameling.

Komt daarbij dat een aantal van de tiara’s of diademen die door de koninginnen werden gedragen, zijn kwijtgeraakt doorheen de geschiedenis. Er is de beroemde tiara, ontworpen door Cartier en eigendom van Koningin Elisabeth. Zij heeft het doorgegeven aan haar zoon, Leopold III, die het uiteindelijk bij zijn dood naliet aan de toenmalige prinses Lilian. In 1987 heeft Lilian Baels, omdat ze wat krap bij kas zat, die prachtige tiara terug verkocht aan Cartier.”

De diadeem van Franco

“Ook de diadeem van de Spaanse dictator Franco zou je nog als een kroonjuweel kunnen omschrijven. Fabiola kreeg die van de vrouw van Franco bij haar huwelijk. De diadeem is na Fabiola’s dood niet meer teruggezien, misschien verkocht of teruggegaan naar haar familie.

Wel nog in het bezit van de koninklijke familie is de ‘Diadeem van de 9 Provinciën’. Een prachtig iets, ingelegd met briljanten. Mathilde draagt ze nog bij sommige gelegenheden. De diadeem was van Koningin Astrid, gekregen als huwelijkscadeau van de Belgische staat bij haar huwelijk, toen er nog maar 9 provinciën waren in België. Die diadeem heeft 11 briljanten: 9 voor de provincies, eentje voor België en eentje voor de kolonie Congo, die toen als een provincie van België beschouwd werd.

Kijken naar de Queen

Kroonjuwelen zijn er wel genoeg bij het Britse koningshuis. “En het wrange is dat een van de mooiste stukken van de Belgische koninklijke juwelen gedragen wordt door koningin Elisabeth van Engeland”, vindt Jo De Poorter. “Het gaat om een saffieren diadeem die ooit eigendom is geweest van prinses Louise. Ook zij zat krap bij kas en heeft dat prachtige stuk verkocht om aan geld te komen. En dat is heel slim ingepalmd door het Britse koningshuis.

Als je de bewuste diadeem wil zien, moet je tijdens feestelijke gelegenheden kijken naar de Queen. Als het een beetje blauw is en glinstert, heb je grote kans dat het de saffieren diadeem van Saksen-Coburg is. De juwelen zijn allemaal niet het bezit van de Belgische staat, maar echt in het bezit van de familie.”