Orkamoeder duwt overleden jong al twee weken voort: triest, maar niet uitzonderlijk

Het is een hartverscheurend dierenverhaal uit West-Canada: een rouwende orkamoeder duwt haar overleden jong al twee weken voor zich uit. "Het getuigt van een hoge intelligentie bij de dieren, ze hebben een sterke groepsgeest, hechte familiebanden. Maar het is geen uniek fenomeen", vertelt Jan Haelters van het Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen.

Het was een triest bericht dat het Center for Whale Research eind juli postte: een kalfje van een groep orka's die ze volgden, was enkele dagen na de geboorte gestorven. Maar wat volgde, was nog hartverscheurender: de moeder van de kleine orka weigert haar kalfje los te laten. Ze duwt het overleden jong nu al twee weken voor zich uit en raakt daardoor zelf erg uitgeput. 

Hartverscheurend, maar niet uitzonderlijk

Hoe hartverscheurend het ook is, uitzonderlijk is het niet. "Het komt bij verschillende dieren voor - denk aan apen of olifanten - maar het is zeer goed gekend bij zeezoogdieren net omdat het zo opvallend is. Ze duwen hun dode kalfje voor zich uit, blijven erbij, willen er niet van weg", vertelt Jan Haelters van het Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen. "Het getuigt van een hoge intelligentie bij de dieren, een zeer sterke groepsgeest, hechte familiebanden."

Het getuigt van een hoge intelligentie bij de dieren, een zeer sterke groepsgeest, hechte familiebanden

Jan Haelters van het Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen

Wat deze situatie volgens Haelters zo uniek maakt, is dat het gaat om een groep orka's die goed gekend is en gevolgd wordt. "De orka's worden al tientallen jaren gevolgd, men weet exact hoeveel dieren er zijn, men kent de familiebanden. De orka's worden elke dag gevolgd en daarbij worden ook nieuwe technieken gebruikt. Denk aan digitale fotografie of drones." De orkagroep in West-Canada is overigens niet de enige groep die zo intensief gevolgd wordt.

Hoe zal dit verhaal aflopen? Het is een situatie die niet kan blijven duren, benadrukt Haelters. "Het kalfje is aan het ontbinden, zal uiteindelijk wegzakken en dan zal de groep zijn weg voortzetten."

Het kalfje is aan het ontbinden, zal uiteindelijk wegzakken en dan zal de groep zijn weg voortzetten

Jan Haelters van het Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen

De orka's in moeilijke papieren: te weinig voedsel, vervuiling en klimaatopwarming

Wat het verhaal des te triester maakt, is dat de orka's het sowieso al moeilijk hebben. Door verschillende redenen, zegt Haelters. "Die van de westkust van Canada hebben het moeilijk omdat hun voornaamste prooi, de chinookzalm, zelf een bedreigde diersoort is. De zalm is teruggebracht tot tien procent en te weinig voedsel betekent problemen met voortplanting."

Andere orka's hebben het moeilijk door vervuiling. "Als ze alleen tonijn eten, komen die vervuilende stoffen in de weefsels van de orka's terecht. De jongen krijgen dan de volle laag via de moedermelk. Er is een hoge sterfte bij de jonge dieren en als je bedenkt dat een orka maar één jong heeft om de paar jaar, is er niet veel kindersterfte nodig om de populatie te zien achteruitgaan.

Ook de klimaatopwarming kan een rol spelen, al is dat wel onrechtstreeks. "Misschien hebben ze niet rechtstreeks last van één of twee graadjes meer, maar als hun prooien problemen ondervinden, stralen die af op de orka's."

Herbeluister hier het gesprek in "De Ochtend"