De landbouw heeft nood aan een goede en betaalbare weersverzekering 

Iedereen herinnert zich 1976 als de zomer dat Armand Pien het weer voorspelde met zijn voeten in een zwembadje, dat boerengezinnen naar Scherpenheuvel trokken om voor regen te bidden en dat 160 hectare Kamthoutse heide afbrandde. De zomer van 1976 blijft legendarisch in vele hoofden maar ook 2018 zal de geschiedenisboeken ingaan. Het land maar zeker de Vlaamse land- en tuinbouw kreunt onder de aanhoudende droogte en hittegolven. De opbrengst van aardappel, groenten, fruit en voedergewassen ligt een heel stuk lager dan in een normaal jaar. Alhoewel, kunnen we nog spreken van een normaal jaar? Wat is een normaal jaar? Er waren ook al watertekorten in 2003, 2006, 2011, 2015 en 2017. Er was wateroverlast in 2016 en een late lentenachtvorst in 2017. 

labels
Kris Thielemans
Sonja De Becker
De auteur is sinds december 2015 voorzitter van Boerenbond. Het is de grootste Vlaamse landbouworganisatie en verdedigt als beroepsorganisatie de belangen van land- en tuinbouwers Boerenbond bestaat ondertussen al 128 jaar

Een fruitteler zei me onlangs. Het weer wordt onze grootste concurrent. Als boer en tuinder ben je onderhevig aan de grillen van moeder natuur en je leert daar mee omgaan. Maar er zal meer nodig zijn, dan mee leren omgaan. We moeten ons als sector aanpassen. Op zoek gaan naar nieuwe landbouwtechnieken gebaseerd op geïntegreerd beheer van water, land en ecosystemen passend binnen het landschap. Want onze oogst, en dus ook het inkomen, is afhankelijk van het klimaat. We zijn genoodzaakt om de traditionele aanpak om te zetten in betere, slimmere, meer veerkrachtige en duurzame landbouwactiviteiten.

Water is het nieuwe goud

Onze sector zal zich dus moeten aanpassen en mee evolueren met de klimaatsveranderingen. Dat gebeurt al door fruittelers die hun plantages beschermen met hagelnetten maar ook door massaal in te zetten op wateropvang en –recuperatie om zo watertekort te compenseren. Onze glastuinbouwbedrijven bijvoorbeeld zijn kampioen in het duurzaam hergebruik van water, daar gaat bijna geen druppel verloren. Vanuit Boerenbond stimuleren we onze boeren ook om een wateraudit uit te laten voeren. Die biedt een inzicht in de vereiste waterbehoefte en het gebruik van de verschillende soorten water op bedrijven. Het brengt ook in beeld waar eventuele besparingsmogelijkheden of de inzet van alternatieve waterbronnen mogelijk zijn. Ook verder onderzoek naar minder droogtegevoelige plantenrassen kan een bijdrage leveren.

Samen met de overheid moeten we zoeken naar alternatieve wateropslagmogelijkheden 

Droogte en wateroverlast lijken misschien wel elkaars tegenpolen, maar we mogen ze niet los zien van elkaar. Periodes met een teveel aan water moeten we gebruiken om water voldoende op te slaan om een (extreem) droge periode zoveel als mogelijk te kunnen overbruggen. De landbouwsector is ook het meest geschikt om in die natte momenten water op te vangen voor droge momenten. Samen met de overheid moeten we zoeken naar alternatieve wateropslagmogelijkheden maar daar stootten de land- en tuinbouwers vaak op de vergunningsproblematieken.

De grootse win is misschien wel te vinden in samenwerkingsverbanden met de industrie. Hun gezuiverd afvalwater kan veel toepassingen hebben in de landbouw. Willen we dat dergelijke projecten rond hergebruik van water meer ingang vinden, dan moet de overheid afstappen van haar 'hokjesdenken' en op een constructieve manier samen met de sector aan de slag gaan. Open staan voor innovatie en een mislukking eens tolereren kunnen dergelijke initiatieven een duw in de rug geven. Want innovatie gaat nu eenmaal gepaard met vallen en opstaan.

Waarom kan ik wel mijn huis maar niet mijn aardappelveld verzekeren?

Land- en tuinbouwers dragen net als alle ondernemers risico’s. Dat is altijd zo geweest en zal altijd zo blijven. Maar onze bedrijven staan wel buiten, in openlucht en zijn zeer onderhevig aan de weersomstandigheden en lopen op dat vlak dus extra risico’s. Kan een landbouwer zich daar dan niet tegen verzekeren? Een weersverzekering voor land- en tuinbouwers in combinatie met het huidige rampenfonds zou het financiële verlies kunnen dekken dat kan ontstaan door schade aan hun gewassen als gevolg van natuurrampen en/of ongunstige weersomstandigheden. Maar je kan maar iets verzekeren als er voldoende deelnemers zijn en als het risico en de eventuele schade redelijk voorspelbaar zijn, anders is zo een verzekering onbetaalbaar.

Zowel beleidsmakers als landbouworganisaties onderschrijven al langer de nood aan een goede en betaalbare weersverzekering voor de landbouw in combinatie met een blijvende rol en tussenkomst van het rampenfonds. De basisprincipes hiervan liggen op tafel maar politiek is er nog geen beslissing genomen. We mogen nu niet langer talmen en hierover de knopen doorhakken.

AFP or licensors

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meer nieuws