Mijn vriendin Louise

Luckas Vander Taelen laat zich in drie teksten leiden door een toevallige ontmoeting met een gedenkplaat of een monument. Ze brachten hem op het spoor van een ontroerende geschiedenis. Deze derde aflevering brengt ons bij de 1943 in Auschwitz veel te jong vermoorde Louise Jacobson. 

opinie
BELGA/VERGULT
Luckas Vander Taelen
Luckas Vander Taelen is gewezen parlementslid voor Groen, muzikant en freelancejournalist.

Wat ik het liefst doe als ik in Parijs ben, is buurten opzoeken die ik minder goed ken. Niet dat ik uitgekeken raak op de overbekende trekpleisters. Ik loop nog altijd graag de toeristische marathon, in rustige etappes weliswaar, van de Bastille door le Marais naar het Centre Pompidou, de nieuwe Halles, het Louvre, de Tuileries tot aan de Eifeltoren langs de Champs Elysées.

Maar er is overal wat te zien in Parijs en dus verdwaal ik graag in delen van de stad waar je vooral Parisiens ontmoet. Zo kwam ik een paar weken geleden toevallig terecht niet ver van de Place de la Nation. Mijn vrouw moest daar in een gespecialiseerde winkel zoals je die enkel in Parijs vindt een bestelling ophalen. En ik maakte van die gelegenheid gebruik om de wijk te verkennen. Plaats van afspraak was de Rue des Boulets, een onbetekenende stille straat en omdat mijn vrouw nog niet klaar was, keek ik even rond naar de façades van de herenhuizen die in Parijs zo vaak van een statige schoonheid zijn. Op nummer 8 viel mijn oog op een kleine gedenkplaat met een tekst die me meteen uit mijn zomerse onbezorgdheid haalde. Er stond : "In dit gebouw werden Louise Jacobson, 17 jaar oud en haar moeder Olga Jacobson gearresteerd. Ze werden gedeporteerd en vermoord in Auschwitz in 1943 omdat ze Jood waren." Als ik niet de moeite had gedaan de tekst te lezen, dan had ik nooit geweten dat zich hier in deze banale straat 75 jaar geleden een drama had afgespeeld met een verschrikkelijke afloop.

(Lees verder onder de foto)

Omdat ik toch moest wachten op mijn vrouw, deed ik meteen wat opzoekingen met mijn smartphone over die mij tot enkele minuten geleden totaal onbekende Louise Jacobson. Voor het huis waar zij ooit gewoond had, las ik een tekst over haar korte leven. Toen ze totaal onverwacht samen met haar moeder gearresteerd werd in de zomer van 1942, was ze volop bezig haar "bac" voor te bereiden, het typische Franse examen bij het einde van de middelbare school. Louise werd waarschijnlijk verklikt door de concierge of een buur die gezien had dat ze de verplichte gele jodenster niet altijd droeg. Dat was genoeg voor twee overijverige agenten om haar, zonder enige assistentie door Duitsers, aan te houden. Ze werd meteen gescheiden van haar moeder, die zonder enig bewijs verdacht werd van subversieve activiteiten. Allebei kwamen eerst terecht in gevangenissen om vandaar naar Auschwitz gedeporteerd te worden.

Louise Jacobson wordt beschouwd als een Franse Anne Frank.

Maar ik was vooral geïntrigeerd door een zin onder aan de gedenkplaat : "De 'Brieven van Louise Jacobson' blijven een onschatbare getuigenis voor de geschiedenis." Tegen het moment dat mijn vrouw eindelijk opdook, wist ik dat Louise vanuit haar gevangenschap heel veel brieven had geschreven aan haar familie, die haar zuster in de jaren negentig heeft uitgegeven. Daarom wordt ze nu beschouwd als een Franse Anne Frank. Nu vroeg ik mijn vrouw nog vijf minuten geduld. En met de efficiëntie die onze tijd soms kenmerkt, bestelde ik meteen het brievenboek van Louise Jacobson. Het lag op me te wachten toen we een paar dagen later thuis kwamen.

Wat "Les lettres de Louise Jacobson" zo indrukwekkend maakt is de opgewekte toon waarop ze aan haar familie vertelt over het leven in de gevangenissen waar ze samen met een groot aantal lotgenoten voor onbepaalde tijd is opgesloten.

(Lees verder onder de foto)

De lezer kent de slechte afloop van het verhaal en de diabolische logica van de jodenvervolging. Maar Louise blijft geloven dat alles op een misverstand berust. En dat zij en haar moeder weldra vrij zullen zijn. Haar vader stuurt haar geruststellende brieven waaruit zijn onwrikbaar vertrouwen in de Franse rechtsstaat spreekt. Het is dat vreselijke contrast tussen hun naïef geloof in een happy end en onze kennis van de Holocaust die de lectuur van de brieven ondraaglijk maakt. Nooit lijkt Louise de moed te verliezen. Tot in haar laatste brief, die ze schrijft uit Drancy, vanwaar ze een dag later naar een onbekende bestemming in het oosten vertrekt. Wij weten dat het Auschwitz is en dat de 18-jarige Louise nog maar een paar dagen te leven heeft.

Mijn papa, ik neem je met al mijn macht honderdduizend keer vast. Hou er de moed in en tot snel. Je dochter, Louise.

"Slecht nieuws lieve papa", schrijft ze. "Na tante is het mijn beurt om te vertrekken. Maar dat geeft niet. Mijn moraal is uitstekend, zoals die van iedereen trouwens. Maak je geen zorgen papa!" Maar tussen de regels blijkt dat Louise wel weet dat er geen reden meer is op hoop. Ze vraagt haar vader niets te vertellen aan haar moeder, "Misschien zal ik wel thuis zijn vóór haar", maakt ze zichzelf wijs. "Morgen vertrekken we. Ik ben met vrienden, want we vertrekken met velen. Ik heb mijn horloge en al de rest van mijn zaken toevertrouwd aan eerlijke mensen uit mijn kamer. Mijn papa, ik neem je met al mijn macht honderdduizend keer vast. Hou er de moed in en tot snel. Je dochter, Louise." Drie dagen later werd ze vergast.

Maar in haar brieven blijft Louise Jacobson leven. Als ik nog eens in Parijs ben, ga ik nog eens langs bij mijn vriendin, daar in de Rue des Boulets...

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.