Ricardo Smit

Eilandalarm voor de kust: is "mijn" bruisende Knokke echt in gevaar?

Benedikte Van Eeghem is geboren en getogen in Knokke. De liefde voor de kust, de zee en de badstad uit haar jeugd zitten haar in het bloed. Ze kijkt met een kritische blik naar het dossier over de aanleg van een testeiland voor de kust van Knokke: "Economie en ecologie worden niet onverdeeld beter, mocht dat eiland voor de kust verrijzen. Maar tegelijk weten we dat het hele antidiscours ook forse mankementen vertoont. Bij die mankementen moeten we vraagtekens durven plaatsen."

labels
Benedikte Van Eeghem
Benedikte Van Eeghem is communicatiemedewerker bij OCMW Brugge, copywriter, tekstredacteur en blogger. Ze schrijft over de actualiteit, opvoeding, sociale thema's en de dingen die haar 'positief' wakker houden.

Meer dan 80 centimeter erbij tegen 2100: dat is wat klimaatdeskundigen voorspellen over het peil van onze Noordzee. De klimaatverandering wordt steeds drastischer, de gevolgen ervan ook. Maar toch stelde Staatssecretaris voor de Noordzee De Backer begin deze week zijn veto om een testeiland van 40 hectare voor de kust van Knokke-Heist aan te leggen. Doel van dat eiland: het kustgebied beschermen, wanneer de dijken het op termijn niet meer kunnen.

De njet van De Backer komt er omdat niet aan de voorwaarden voor aanleg is voldaan. Burgemeester Leopold Lippens is opgetogen over de beslissing. Minister Weyts moet in een volgende fase opnieuw oordelen en is not amused. Mogen of moeten we nu hoera roepen, omdat het plan van tafel is geveegd? Voor wie aan de kust opgroeide en Knokke goed kent – ik, bijvoorbeeld – is dit verhaal er eentje dat hoe dan ook de wenkbrauwen doet fronsen.

U hoort me niet zeggen dat de argumenten tegen de aanleg van een eiland geen steek houden. Integendeel. Zo’n eiland zou de verzanding van het Zwin, waardevol natuurgebied, kunnen betekenen. Door verandering in getijden en golfslag wint vervuilende binnenscheepvaart ook schaamteloos terrein voor de Noordzeekust. Die zaken helpen het leefmilieu niet vooruit. Bovendien, en daar pakt de Knokse burgemeester bijzonder graag mee uit, is het eiland ook een streep door de rekening van de levenskwaliteit van de Knokkenaar. Het bruisende karakter van onze mondaine badstad, waar toeristen graag geld laten rollen, is in gevaar. De beach bars worden bedreigd. "Ons" zicht op de zee verwatert. En: de vastgoedsector kan in de toekomst niet meer uitpakken met exclusieve projecten die datzelfde ongerepte zeezicht bieden. 

Natuurpracht versus bouwhonger

Economie en ecologie worden dus niet onverdeeld beter, mocht dat eiland voor de kust verrijzen. Maar tegelijk weten we dat het hele antidiscours ook forse mankementen vertoont. Bij die mankementen moeten we vraagtekens durven plaatsen. Zo staat er vandaag op de website van de gemeente, op de infopagina over het eiland, letterlijk te lezen: "We dragen onze natuurpracht hoog in het vaandel".

 Over de impact van die bouwhonger op mens en milieu, hebben zich de voorbije jaren opvallend weinig mensen druk gemaakt. 

Heus? Durven we dat zo boud stellen? Wie kritisch naar de kustgemeente kijkt, ziet een heel ander verhaal. Bij geregelde bezoeken aan Knokke merk ik al jaren hoe die natuurpracht in ijltempo verdwijnt. Sinds decennia rijzen er, net als in de meeste andere Vlaamse steden en gemeenten, zonder ophouden nieuwbouwprojecten uit de grond. De zone rondom het station – ik groeide er op te midden van weilanden – is vandaag integraal versteend. Residenties, peperdure serviceflats, riante woningen, extra kruispunten, turborotondes en weinig exclusieve handelszaken zoals Albert Heijn en Maisons du Monde: ze hebben het grasland van weleer volledig ingepalmd. De laatste stroken ongerepte natuur leggen in Knokke, terwijl de klok tikt, gestaag de duimen voor ongebreidelde bouwhonger. Over de impact van die bouwhonger op mens en milieu, hebben zich de voorbije jaren opvallend weinig mensen druk gemaakt. 

Het zicht op zee is louter het voorrecht voor wie op die dijk een brok vastgoed koopt of huurt.

Dezelfde bedenking kunnen we maken bij het zo gegeerde zeezicht. Beton en hoogbouw domineren de hele Knokse dijk, waar dat eiland mogelijk ooit verrijst. Het zicht op zee is louter het voorrecht voor wie op die dijk een brok vastgoed koopt of huurt. In de "achterliggende" woningen hebben Knokkenaars decennia geleden al afscheid genomen van wat ooit hun zicht op de zee was. 

Te midden van die infrastructuur raast (of schuift) het verkeer de badstad intussen aanhoudend binnen en buiten. Op topdagen barst de gemeente bijna letterlijk uit haar voegen. Het geld rolt. Goed voor de economie en het bruisende karakter? Absoluut. Goed voor ecologie en de toekomst van onze stad en planeet? Niet onverdeeld. En net dat is de kern van dit debat: de toekomst van Knokke en hoe we ze gaan vrijwaren, nadat we jarenlang behoorlijk nonchalant met de natuurlijke rijkdommen van de gemeente zijn omgesprongen. Als we nu schreeuwen dat een artificieel eiland de schoonheid en het mondaine karakter van die badstad tenietdoen, is dat een eenzijdige en ietwat egoïstische kijk op de situatie. "We" hebben er in zekere zin zelf toe bijgedragen dat de staat van de stad én haar leefmilieu is wat ze is: een beetje ziek. Niet remediëren is geen optie. Maar drastische ingrepen die ons al even drastische gedrag van de voorbije jaren zouden counteren? Daar hebben we het duidelijk moeilijk mee.

Nostalgie

As we speak ligt de hete aardappel dus op het bord van minister Weyts. Hij moet de zaak op Vlaams niveau uitspitten en knopen doorhakken. Benieuwd wat de uitkomst wordt en of er alsnog een nieuwe landvlek verrijst voor de kust van mijn thuishaven.

Het hele dossier doet me al wekenlang met een vleug nostalgie terugdenken aan ver vervlogen tijden. Toen brachten we in Knokke eindeloze zomerdagen door op relatief lege en van rumoerige beach bars verstoken stranden. Geluk was heel gewoon. Het geld rolde, maar de toekomst leek zorgeloos. We groeven sloten, vulden emmers, bouwden zandkastelen. We hadden het zicht op de zee en wachtten in spanning op de komst van de ijsventer. Als iemand ons toen had verteld dat we jaren later zouden wachten op de komst van een eiland, hadden we er vast hartelijk om gelachen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.