Het Offerfeest in de huidige context van massavleesproductie

Vandaag, 21 augustus 2018 start voor vele Vlamingen het islamitische offerfeest dat drie dagen zal duren. Volgens Gamal Cheddad is er nood aan een debat over de wijze waarop er met dieren wordt omgegaan in de vleesindustrie van vandaag en hoe deze dieren in de meest comfortabele omstandigheden geofferd kunnen worden. Daarbij moeten alle legitieme partijen betrokken worden. 

labels
Gamal Cheddad
Gamal Cheddad is politicoloog en voorzitter van jeugdcentrum Bazzz in Antwerpen, en ook mede-oprichter van de politieke beweging Refugee party.

Het Offerfeest vindt plaats ter nagedachtenis van Abraham (Ibrahim) die God gehoorzaamde door zijn zoon (Ismaël) te willen offeren. Toen Abraham de opdracht wou uitvoeren verscheen er een boodschap van God met een ram die de plaats van zijn zoon Ismaël moest innemen. God maakte aan Abraham duidelijk dat hij geen mensenoffers wil, maar gehoorzaamheid. Sindsdien is dit een plicht geworden voor alle moslims om in naam van God een dier te offeren. Het offeren van een dier is een teken van gehoorzaamheid aan God. Vlaamse moslims die hun religieuze verplichtingen willen nakomen doen dit vanuit hun recht op godsdienstvrijheid.

Het offeren an sich mag dus nooit ter discussie staan, maar persoonlijk vind ik dat het tijd is voor een constructief debat binnen de moslimgemeenschap. Een debat over de wijze waarop er met dieren wordt omgegaan in de vleesindustrie van vandaag en hoe deze dieren in de meest comfortabele omstandigheden geofferd kunnen worden. Dit is niet enkel de verantwoordelijkheid van enkele vertegenwoordigende organisaties zoals de Moslimexecutieve die bij mijns inziens niet zoveel legitimiteit geniet, maar bij de burgers zelf.  

Selectieve verontwaardiging

In heel Vlaanderen zijn er maar drie tijdelijke slachtvloeren (Genk, Werchter en Wolvertem) ingericht waar enkel verdoofd geslacht mag worden. In Antwerpen is er dan geen tijdelijke slachtvloer meer beschikbaar en wordt voor het laatste keer nog onverdoofd geslacht in het bekende slachthuis Salembier. Vanaf 2019 geldt er een totaalverbod op onverdoofd slachten en zullen dus in Vlaanderen enkel nog dieren ritueel geslacht mogen worden na een omkeerbare verdovingstechniek zoals elektronarcose.

Als het over islamitische kwesties gaat wordt er meer autoritair dan democratisch beslist.

Verschillende politieke partijen hebben de onwetendheid over het Offerfeest weten te kanaliseren ten koste van dialoog met de Vlaamse moslims. Als je het beleid van de laatste jaren analyseert, kan je concluderen dat als het over islamitische kwesties gaat er meer autoritair dan democratisch beslist wordt.

Naar mijn mening heeft dit te maken met onbegrip en vooroordelen die dialoog, begrip en erkenning moeilijker hebben gemaakt. Ook de negatieve beeldvorming rond dit feest in de publieke opinie heeft hiertoe bijgedragen. Want hoe zou je zelf zijn als je elk jaar op dag van het Offerfeest een krant voor uw neus krijgt met daarop beelden van zielige schapen die op bebloede vloeren “barbaars” afgemaakt worden. Hierdoor werd het Offerfeest visueel voor veel Vlamingen een Middeleeuws praktijk.

Deze kritische kijk op het Offerfeest is altijd gepaard gegaan met een hypocriete houding wetende dat deze taferelen van slachtingen in de hele vleesindustrie voorkomen. 

Ook is de timing van het verbod op onverdoofd slachten niet toevallig als je weet dat in deze huidige Vlaamse regering de Vlaamse nationalisten de plak zwaaien. Veel van deze politici staan achter  een visie die heel ver gaat in het inperken van religiositeit, voornamelijk de zichtbaarheid van praktiserende moslims “ter bescherming” van de Vlaamse identiteit. Politici die in naam van ethiek en democratie de verschillende sociale groepen tegen elkaar uitspelen.

Op deze gevoerde identiteitspolitiek wordt altijd ontkennend gereageerd en verwijst men naar het belang van dierenwelzijn, maar achter een beslissing kan een dubbelzinnige motivering zitten. Deze kritische kijk op het Offerfeest is altijd gepaard gegaan met een hypocriete houding wetende dat deze taferelen van slachtingen in de hele vleesindustrie voorkomen. 

Huidige vleesindustrie voldoet niet aan islamitische voorwaarden

Rekening houdend met de wijze waarop de vleesindustrieën werken is het volkomen terecht dat het dierenwelzijn vandaag hoog in het vaandel gedragen moet worden. Maar dit betekent niet dat het automatisch alle aspecten van een democratisch debat buitenspel moet zetten. Als we zien hoe de vleesindustrie evolueert, weten we dat het debat over het al dan niet onverdoofd slachten in tijd onvermijdelijk was geweest.

Voor sommigen klinkt dit waarschijnlijk als een verrassing maar het offeren van een dier is aan zeer strenge voorwaarden onderworpen. 

Bij mij gaat het vooral over hoe dit verbod tot stand kwam en in welke mate er rekening is gehouden met de vereisten van een religieuze offer. Er is dus nood aan debat waarbij alle legitieme partijen evenwaardig betrokken worden. Voor sommigen klinkt dit waarschijnlijk als een verrassing maar het offeren van een dier is aan zeer strenge voorwaarden onderworpen. Het dier mag enkel geslacht worden als het sinds de geboorte goed verzorgd is geweest en op een natuurlijke wijze grootgebracht is tot het de volwassenheidsfase bereikt heeft. Het dier mag bijvoorbeeld niet meer eten dan het kan verdragen en moet indien gewond prioritair verzorgd worden.

Dieren zijn in de vleesindustrie geen levende wezens maar producten die geld moeten opbrengen op welke manier dan ook.

Ook de wijze van het slachten is aan strenge voorwaarden onderworpen. Het dier moet zich ten allen tijde comfortabel voelen en de plaats waar het dier geslacht wordt moet rein blijven. Na elke slachting moet het bloed op de vloer verwijderd worden zodat het dier niet ongerust wordt door het ruiken van de bloedrestanten. Ook mag het slachtmes niet zichtbaar zijn voor het dier of in de nabijheid van het dier geslepen worden. Wie de vleesindustrie kent, weet dat er allesbehalve met dierenwelzijn en de bovenstaande voorwaarden rekening wordt gehouden. Het is inherent aan de disproportionele vraag naar vlees door consumenten waarvan het aantal wereldwijd blijft stijgen. Dieren zijn in deze industrieën geen levende wezens maar producten die geld moeten opbrengen op welke manier dan ook.

De vraag is dus niet: waarom kan het Offerfeest niet humaner of is het wel noodzakelijk dat het plaatsvindt? Maar wel: hoe moeten wij omgaan met consumptie van vlees en de productie daarvan? Het debat moet dus veel breder zijn dan wat het vandaag is. 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.