"Schandaalpresidenten" in de VS: waar in het rijtje past Trump?

De schandaalsfeer rond de Amerikaanse president Donald Trump blijft maar aangroeien. Deze week was er nog de veroordeling van zijn voormalige campagneleider Paul Manafort, en ook zijn vroegere advocaat Michael Cohen deed een boekje open. Hoe moeten we dit nu bekijken in een historische context? "Voor mij behoort de Rusland-affaire tot de top drie, top vier van alle schandalen in de geschiedenis," zegt Amerika-kenner Frank Albers.

Twee keer slecht nieuws voor de Amerikaanse president Donald Trump deze week. Zijn voormalige campagneleider Paul Manafort werd schuldig bevonden aan belastingontduiking en bankfraude. Feiten uit de periode van voor hij voor Trump werkte, maar toch is zijn veroordeling ongunstig. Zeker omdat Manafort ook aangeklaagd is in het onderzoek naar de Russische inmenging in de presidentiële verkiezingscampagne in 2016. En Michael Cohen, Trumps voormalige advocaat, heeft verklaard dat hij in opdracht van Trump zwijggeld betaald heeft. Bovendien is Cohen bereid om alles wat hij weet over de Russische inmenging te delen met aanklager Robert Mueller.

Donald Trump is niet de eerste Amerikaanse president die te maken krijgt met schandalen, zegt Frank Albers, docent Amerikaanse cultuur aan de Universiteit Antwerpen, in "De ochtend" op Radio 1. "Heel wat presidenten raakten er vroeg of laat in verwikkeld. Als ik kijk naar de 20e eeuw alleen al, zie ik er minstens vier van dezelfde grootte als nu." Het meest bekende is allicht Watergate, waarbij de Republikeinse president Richard Nixon de opdracht gaf om de kantoren van de Democraten af te luisteren. Net als dat van de Democratische president Bill Clinton die loog over zijn affaire met Monica Lewinsky en zo in een impeachment-procedure belandde.

Je ziet daar grosso modo een soort opdeling, zegt Albers. "Enerzijds heb je de schandalen die te maken hebben met corruptie, fraude, geld, de schandalen die de instellingen, de instituten en de democratie raken. En  anderzijds zijn er de schandalen in de persoonlijke sfeer, noem het gerust maar vrouwenkwesties."

Trump probeert net zoals Nixon het gerechtelijk onderzoek naar een schandaal tegen te gaan. Een gevaar voor de democratie.

Frank Albers

"Nu al bij de top drie, top vier van alle schandalen in de geschiedenis"

En waar zit Trump dan, volgens Albers? "Je ziet het liegen en het wangedrag zoals bij Richard Nixon en Watergate. Nixon probeerde het onderzoek naar het schandaal te dwarsbomen. Dat is wat Trump nu ook doet, met het ontslag van FBI-baas James Comey bijvoorbeeld. Je ziet de ene poging na de andere om het Rusland-onderzoek tegen te gaan. Hij probeert zich te bemoeien met de rechtsspraak, een gevaar voor de democratie. Ik zou dit nu al tot de top drie, top vier van alle schandalen in de geschiedenis rekenen."

En er zijn ook de persoonlijke kwesties, denk aan de affaire rond prostituee Stormy Daniels. "Maar er zijn zoveel presidenten die in moeilijkheden geraakt zijn door vrouwen, en dat begint al bij de allereerste presidenten, denk aan Thomas Jefferson, van wie gezegd wordt dat hij kinderen heeft gekregen met zijn slavin. En bij Ted Kennedy, de jongste van de drie broers, fnuikte een persoonlijke schandaal zelfs zijn politieke ambities."

"Wat dit met Trump zal doen, is nog maar de vraag"

Voor Richard Nixon liep het slecht af, voor Bill Clinton en Ronald Reagan (in opspraak door de Iran-Contra-affaire in de jaren 80, nvr) niet. "Clinton en Reagan waren na die schandalen populairder dan ooit", zegt Albers. "Die schandalen hebben niet of nauwelijks invloed gehad op de populariteit van de president. Trump zit nu wel in nesten, maar wat dit allemaal met hem zal doen, is zeer de vraag."

Hoe hardcore is de achterban die no matter what achter Trump blijft staan? Dat weten we niet.

Frank Albers

In november zijn er de belangrijke midterms, de tussentijdse verkiezingen halverwege de presidentstermijn waarbij een deel van het parlement opnieuw verkozen moet worden. "Het vermoeden is dat de Republikeinen wel klappen zullen krijgen. De Republikeinse partij heeft zelfs aan haar kandidaten die verkiesbaar zijn, de toestemming gegeven om zich te distantiëren van Trump als ze denken dat dat hun campagne ten goede zal komen. De partijtop voelt nattigheid."

Daarnaast heeft Trump bij de bevolking wel een achterban, "en de vraag is nu hoe groot die is. De Amerikaan die voor hem gestemd heeft, die boos en verontwaardigd is over het systeem, en die no matter what achter Trump staat... Hoe hardcore is die achterban, in welke mate is die voor rede vatbaar? Dat kunnen we nu nog niet weten."

Beluister het gesprek met Frank Albers in "De ochtend"