Video player inladen ...

Paus noemt toedekken van misbruik in de kerk "kaka"

Paus Franciscus heeft vanavond tijdens zijn bezoek aan Ierland gepraat met acht slachtoffers die als kind misbruikt zijn door priesters en andere mensen in katholieke instituten. Het gesprek duurde anderhalf uur en heeft de slachtoffers de hoop gegeven dat Franciscus eindelijk de cultuur van zelfbescherming bij de kerkelijke elite zal aanpakken. Hij gebruikte voor de kerkleiders die het misbruik toedekten het woord "kaka", wat zijn vertaler met enige aarzeling omschreef als "vuil dat je in het toilet vindt". 

De paus brengt een tweedaags bezoek aan Ierland, dat niet meer zo katholiek is als het eens was. Hij is er met gemengde gevoelens onthaald, want de laatste jaren zijn er duizenden gevallen bekendgeraakt van misbruik binnen katholieke instellingen en scholen in Ierland. 

De paus werd bij zijn aankomst in een zonnige Ierse hoofdstad vanmiddag verwelkomd door de Ierse minister van Buitenlandse Zaken Simon Coveney en zijn kinderen, die hem bloemen gaven. Ook een aantal bisschoppen was aanwezig.

Enkele uren na zijn aankomst sprak de paus zich uit over het decennialange kindermisbruik door geestelijken dat de voorbije jaren aan het licht is gekomen. Dat deed hij tijdens een bijeenkomst met politici en diplomaten in Dublin Castle, het regeringsgebouw waar hij werd ontvangen. 

Falen van kerkelijke autoriteiten heeft terecht aanleiding gegeven tot woede

Paus Franciscus in Dublin

"Ik kan niet nalaten het ernstige schandaal te erkennen dat in Ierland is veroorzaakt door het misbruik van jonge mensen door leden van de Kerk die verantwoordelijk waren voor hun bescherming en opleiding", zei hij. "Het falen van de kerkelijke autoriteiten -bisschoppen, religieuze oversten, priesters en anderen- om deze weerzinwekkende misdrijven afdoende aan te pakken, heeft terecht aanleiding gegeven tot woede. Het blijft een bron van pijn en schaamte voor de katholieke gemeenschap. Ikzelf deel die gevoelens." (zie video hieronder)

Voor velen gingen zijn uitspraken niet ver genoeg, omdat hij enkel verwees naar lokale bisschoppen en kerkleiders die de schandalen toedekten. Volgens slachtoffers moet het Vaticaan zelf mea culpa slaan en niet vooral de Kerk als instituut in bescherming nemen. Tijdens een gesprek met acht slachtoffers vanavond ging de paus een stap verder en gaf hij wel de hoop dat hij de cultuur van zelfbescherming bij de kerkelijke elite zal aanpakken.

Video player inladen ...

De Ierse premier Leo Varadkar riep de paus op om zijn positie en zijn invloed te gebruiken om te bewerkstelligen dat gerechtigheid geschiedt voor de slachtoffers van het misbruik in de Kerk wereldwijd.

"De wonden zijn nog niet geheeld. Er ligt nog veel werk op tafel om de overlevenden gerechtigheid, waarheid en genezing te geven. Ik vraag u om uw positie en uw invloed aan te wenden opdat dit zou gebeuren, hier in Ierland en in de hele wereld", zei Varadkar, die de paus vroeg om te luisteren naar de slachtoffers.

De paus en de Ierse premier Varadkar AFP

Niet langer het Ierland van 1979

Het laatste bezoek van een paus aan Ierland dateert van 1979. Bijna 3 miljoen Ieren waren toen present om Johannes Paulus II te verwelkomen. Zoveel volk wordt nu lang niet verwacht. "De Katholieke Kerk maakt nog altijd erg deel uit van onze samenleving, maar ze is er niet langer het hart van, zoals 40 jaar geleden", zegt de Ierse premier Leo Varadker.  

Ierland is inderdaad wezenlijk veranderd de laatste decennia. Dat bleek ook enkele maanden geleden nog maar, toen de Ieren zich in een referendum met een overweldigende meerderheid uitspraken voor een versoepeling van het strikte verbod op abortus. Drie jaar geleden voerde Ierland ook al het homohuwelijk in, terwijl homoseksualiteit tot 1993 nog strafbaar was. Varadkar is trouwens de eerste homoseksuele premier van Ierland.

"Onze verhouding tot de Kerk is vooral ook veranderd door de vele onthullingen over kindermisbruik", zei Varadkar nog in de aanloop naar het pausbezoek. Dat de Kerk de voorbije jaren de misbruikschandalen in het land niet consequent heeft aangepakt, heeft veel Ieren diep geraakt.  

In Dublin is de Ha'Penny Bridge versierd met regenboogvlaggen en ook blauwe linten, die de slachtoffers van kindermisbruik in herinnering brengen:

"De paus kan onmogelijk naar hier komen en doen alsof zijn neus bloedt", zegt de Ierse kinderrechtenactiviste Marie Collins, die zelf slachtoffer was van misbruik door geestelijken. Uit frustratie over het gebrek aan medewerking van de Vaticaanse autoriteiten stapte ze vorig jaar uit de pauselijke kinderbeschermingscommissie. Haar ontslag was een bittere pil voor de paus in de strijd tegen kindermisbruik. Vandaag is ze één van de acht slachtoffers die met de paus in gesprek gingen. 

Aartsbisschop hoopt op klare taal

Volgens Collins zijn nog altijd veel mensen verheugd over het bezoek van de paus, maar is er ook veel woede, die tegen de Kerk als instelling en minder tegen Franciscus als persoon is gericht. "Hij heeft de juiste dingen gezegd en de juiste instelling getoond", vindt ze. "Maar het enige wat tot dusver is gebeurd als kindermisbruik door een bisschop of een andere kerkleider is bewezen, is dat hen wordt gevraagd om af te treden. De paus moet iets veel concreters doen. Hij moet die mensen ter verantwoording roepen, een systeem uitdokteren dat hen voor de rechtbank brengt."

Ook de Ierse aartsbisschop Diarmuid Martin sprak de hoop uit dat paus Franciscus duidelijke taal zou spreken tijdens zijn bezoek en tijdens zijn geplande ontmoeting met slachtoffers van misbruik. 

Bekijk hier het item uit "Het Journaal" van 19 uur

Video player inladen ...
Video player inladen ...