AFP or licensors

Waarom start Donald Trump een oorlog met Silicon Valley?

Volgens de een is het een nieuw afleidingsmanoeuvre: de aandacht verleggen van het onderzoek door speciale aanklager Mueller waardoor Trump in steeds nauwere schoentjes komt. Volgens de ander klaagt Trump terecht een probleem aan dat steeds groter dreigt te worden: de groeiende macht van technologiebedrijven. VRT-journalist Tom Van de Weghe vindt alvast deze onderliggende vraag interessant: hoe bepaalt Google eigenlijk wat we te lezen krijgen? En zit daar mogelijke beïnvloeding achter? Van de Weghe verblijft sinds kort aan de Stanford Universiteit in Californië voor een onderzoek naar artificiële intelligentie en desinformatie.

labels
Tom Van de Weghe
VRT-journalist Tom Van de Weghe is Amerikakenner en verblijft sinds kort aan de Stanford Universiteit in Californië voor een onderzoek naar artificiële intelligentie en desinformatie.

De president verslikte zich gisterenochtend in zijn koffie toen hij op zijn favoriete zender Fox News het bericht hoorde dat 96% van de zoekresultaten van Google over "Trump News" afkomstig zouden zijn van linkse media. Een journaliste van de conservatieve blog PJ Media had namelijk op Google deze term ingegeven, en vervolgens het optelsommetje gemaakt. Ze kreeg naar eigen zeggen vooral artikels van CNN, CBS, Politico en The Atlantic, maar geen enkele van een rechtse nieuwssite. 

Echt wetenschappelijk ondersteund is de conclusie niet. Er is bijvoorbeeld geen groot onderzoek aan vooraf gegaan, enkel een soort steekproef. "Twijfelachtig" of zelfs “fake news” noemen diezelfde mainstream media het bewuste bericht waarop Trump zich baseert.

Maar waarom nemen we niet eens zelf de proef op de som? Wanneer ik hier vanop de Stanford universiteitscampus "Trump news" intik in Google, krijg ik meteen drie "top video stories" te zien: eentje van CNN en twee van, jawel, het Republikeins-gezinde Fox News. Bij de tien andere zoekresultaten zit er nog eentje van Fox, maar al de rest is inderdaad afkomstig van eerder “progressieve” bronnen zoals The Washington Post, The New York Times of CNBC. Om zoekresultaten te krijgen van conservatieve blogs moet ik al enkele ettelijke pagina’s naar beneden scrollen.

Geheime algoritmes

Maar wat zit hier precies achter? Hoe bepaalt Google nu eigenlijk wat wij te zien krijgen? Daarvoor moeten we even technisch worden. Google gebruikt automatische software, zogenoemde "crawlers" en "spiders" om het internet af te schuimen en te klasseren op basis van sleutelwoorden en andere data. Als je iets wil te weten komen, gaat Google op zoek naar overeenkomsten.

Vervolgens komt de grootste klus: het rangschikken van de resultaten. Daarvoor gebruikt Google zogenoemde algoritmes die de informatie verfijnen en rangschikken volgens belangrijkheid. Maar hoé het dat precies allemaal berekent, welke algoritmes gebruikt worden, dat weten we niet. Dat is geheim. Maar het is ook geheim om manipulatie zo veel mogelijk te voorkomen. Wanneer het algorithme volledig publiek zou zijn, dan zouden bijvoorbeeld bedrijven dat kunnen misbruiken om hoger in de zoekresultaten terecht te komen. Google sleutelt heel regelmatig aan het algoritme om er voor te zorgen dat manipulatie zo weinig kan gebeuren.

Dat lijkt logisch in de bedrijfswereld, maar daar zit net het probleem dat ervoor zorgt dat bij buitenstaanders (zoals mensen die geloven in een samenzwering) een zweem van geheimdoenerij blijft hangen. Of waardoor Trump Google kan beschuldigen van manipulatie of censuur, wat de internetreus meteen probeerde te ontkrachtten met deze verklaring:

"Wanneer Google-gebruikers iets ingeven in de zoekmachine, dan willen ze zeker zijn dat ze de meest relevante antwoorden krijgen in enkele seconden. Onze zoekmachine wordt niet gebruikt om een politieke agenda te zetten en we manipuleren onze resultaten niet richting een politieke ideologie."

Lees verder onder de foto.

2005 AFP

Je kan je ook de vraag stellen welke baat Google erbij heeft om zoekresultaten te manipuleren. Het hoofddoel van Google bestaat er immers in om zoekresultaten weer te geven die gebruikers handig en betrouwbaar vinden, zodat ze een volgende keer terugkomen. En ja, daarom zijn de zoekresultaten in veel gevallen afkomstig van bronnen die op hun beurt dan weer als doorgaans betrouwbaar worden bestempeld. Vaak zijn dat ook bronnen met een groot publiek, en geen obscure blogs met een beperkt aantal lezers.

Het is niet omdat het algoritme van Google geheim is, dat het bewust ook de conservatieve informatie weert. Daar zit de denkfout van het bewuste artikel waarop Trump zich baseert om uit te halen naar Google. Toch spijst uitgerekend dat ook deze samenzweringstheorie : er wordt iets gesuggereerd, en zolang je niet het tegendeel kunt bewijzen, blijft de samenzweringstheorie overeind. 

Lees verder onder de foto.

Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved.

Groeiend wantrouwen van publiek

De beschuldigingen aan het adres van Google en andere Silicon Valley-bedrijven zoals Facebook en Twitter komen op een slecht moment.  Uitgerekend nu de sector kampt met een groeiend wantrouwen van het publiek. Denk maar aan de vele recente schandalen, hoorzittingen en onderzoekscommissies.

Facebook-baas Mark Zuckerberg werd zelfs tot in het Europees parlement aan de tand gevoeld, en binnenkort moet ook de CEO van Twitter voor een onderzoekscommissie verschijnen in het Amerikaanse parlement. Ook Facebook en Google worden binnenkort op het matje geroepen in een onderzoek naar buitenlandse inmenging op sociale mediaplatformen.

Silicon Valley ligt onder vuur, en Trump weet daar perfect op in te spelen. Hij slaagt erin om een gevoelige snaar aan te raken. Hij heeft absoluut een punt dat de macht van bedrijven zoals Google, Facebook en Twitter de voorbije jaren enorm is toegenomen. Zij bepalen steeds meer wat wij dagdagelijks te weten komen. Zij bepalen in toenemende mate hoe wij denken, hoe wij ons voelen. Hun invloed reikt tot in de hoogste regionen. Zij maken en kraken ook politici. Vraag dat maar aan Trump zelf, die aan sociale media ook grotendeels zijn verkiezingsoverwinning te danken heeft. 

Verkiezingen op komst

Maar er zit meer achter. Nu de belangrijke tussentijdse verkiezingen van november dichterbij komen, gebruikt Trump een nieuwe strategie. Hij is van plan om de Big Tech bedrijven van Silicon Valley af te schilderen als grote bandieten die miljarden verdienen op de rug van de goedgelovige en onwetende consumenten.

Silicon Valley is volgens Trump in hetzelfde bedje ziek als de traditionele media, die hun progressieve ideeën proberen op te dringen aan de Amerikaanse kiezer. Dat gaat er in elk geval als zoete broodjes in bij de conservatieve kiezers, als deel van een cultuuroorlog die gevoerd wordt door de achterban van Trump.

Op zich kan het geen kwaad dat deze groeiende mastodonten (Alphabet, het moederbedrijf van Google, wordt geschat als een van de meest waardevolle bedrijven ter wereld) eens goed doorgelicht worden. Larry Kudlow, de economisch adviseur van het Witte Huis, liet al uitschijnen dat dit zal gebeuren. Maar het is vooral het dreigement van Trump om deze bedrijven strenger te reguleren dat hier blijft nazinderen.

Ze beseffen dat dit een rem kan betekenen op de groei, en dat terwijl veel bedrijven in Silicon Valley nu al sputteren. En als Silicon Valley sputtert, blijft dat niet zonder gevolgen voor de Amerikaanse economie, en bij uitbreiding voor de rest van de wereld. Zou Trump hier zelf al bij stil gestaan hebben?

Bekijk hier het item uit het Journaal van 13 uur

Video player inladen ...