Video player inladen ...

Nieuw in Vlaanderen en Brussel: de tienerschool

Met het nieuwe schooljaar gaat op verschillende plaatsen in Vlaanderen en Brussel ook een nieuw schoolproject van start: de tienerschool. Zo'n school is bedoeld voor 10 tot 14-jarigen en moet de breuk tussen het lager en middelbaar onderwijs verzachten.

Tot nog toe kende ons onderwijs enkel het traditionele "2 x 6"-systeem: 6 jaar de lagere school gevolgd door 6 jaar middelbaar onderwijs. Maar daar komt met het nieuwe schooljaar variatie op: in Vlaanderen en Brussel starten vandaag een 6-tal "tienerschool"-projecten.

"Een tienerschool brengt 10- tot 14-jarigen samen. Zo'n school brengt de derde graad van het lager onderwijs samen met de eerste graad van het middelbaar", zegt Jan Royackers van Schoolmakers, een organisatie die scholen begeleidt bij veranderingsprocessen. 

Sommige tienerschoolprojecten kiezen er louter voor om vakleerkrachten uit het middelbaar te laten lesgeven in het lager onderwijs. Andere projecten zijn meer doorgedreven en maken een aparte afdeling. In Anderlecht is er een "echte tienerschool" met een nieuwe aparte infrastructuur. 

(lees verder onder afbeelding)

"De bruuske overgang verzachten"

In de eerste plaats zorgen tienerscholen voor een zachtere overgang van het lager naar het secundair onderwijs. "Uit onderzoek blijkt dat die overgang door veel leerlingen als te bruusk wordt ervaren. Ze gaan van 1 leraar naar 10 leraars die verschillende verwachtingen hebben, ", aldus Jan Royackers.

Een te bruuske overgang kan leiden tot schoolmoeheid. "Tienerscholen willen bereiken dat leerlingen - heel vaak in dezelfde klasgroep - de overstap kunnen maken van het zesde leerjaar naar het eerste jaar secundair volgens eenzelfde didactiek begeleid door eenzelfde lerarenteam, om zoveel mogelijk standvastigheid aan te bieden."

Daarnaast zorgen tienerscholen ervoor dat leerlingen pas later een definitieve studiekeuze moeten maken en niet op de leeftijd van 12 jaar, wat volgens sommigen te vroeg is. "Gedurende 4 jaar krijgen leerlingen in een tienerschool heel veel kansen om in contact te komen met alle mogelijke studiekeuzes die ze kunnen maken op latere leeftijd", zegt Royackers.

Ten slotte spelen tienerscholen ook in op de bevindingen van sommige hersenwetenschappers dat 10- tot 14-jarigen op vlak van hersenontwikkeling tot dezelfde categorie behoren.  "De jonge tienerleeftijd vormt de brug tussen het aanleren van basisvaardigen (zoals rekenen en schrijven) enerzijds en complexe vaardigheden (zoals analyse en experimenten) anderzijds", klinkt het. 

Werkt het?

Een grote valkuil van de tienerschool is dat met het wegwerken van de breuk tussen lager en secundair er meteen twee nieuwe breuken worden gecreëerd.  "Daarom adviseren wij heel sterk aan schoolgemeenschappen die de overstap naar een tienerschool willen maken om een totaalvisie te ontwikkelen waarbij een doorlopende leerlijn van 3 tot 18 jaar als ideaalbeeld wordt genomen", zegt Jan Royackers van Schoolmakers.

Het idee voor een tienerschool komt overgewaaid uit het buitenland. Onder meer in Nederland - waar het aantal scholen verdubbelt van 6 naar 12 - en in Oostenrijk kennen ze al het concept. De universiteit van Salzburg heeft de eerste generatie tienerscholen in Oostenrijk gemonitord. "En uit de resultaten blijkt dat leerlingen op een tienerschool het niet slechter doen. De vooruitgang is neutraal of licht positief", weet Royackers.

"Er waren ook werkpunten - bijvoorbeeld dat er te vlug een te grote zelfstandigheid werd verwacht van de jonge tieners - en daar spelen ze in Wenen nu op in. Die bevindingen kunnen interessant zijn voor de eerste generatie tienerscholen in Vlaanderen, maar een school kan nooit voor 100 procent op wetenschappelijke resultaten gebaseerd worden. Het is belangrijk  dat een schoolteam zelf regelmatig onderzoek uitvoert en zichzelf de vraag stelt of de vooropgestelde doelen bereikt worden."

(Herbekijk hieronder de reportage uit "Het Journaal", en de analyse van VRT-journalist Kerlijne Everaet:)

De eerste resultaten zijn licht hoopgevend

Video player inladen ...
Video player inladen ...