Nieuw schooljaar: schrap verplichte iPads, huiswerk en leerplicht

Bij de start van het nieuwe schooljaar de opmerkelijke visie van een man uit de bedrijfswereld: "Om goed voorbereid te zijn op het leven na de schoolbanken zouden  we moeten inzetten op andere vaardigheden zoals flexibiliteit en zelfredzaamheid. Misschien moeten we ook huiswerk en leerplicht tot 18 jaar fundamenteel in vraag stellen?" 

labels
Koen Maris
Koen Maris is CTO Cybersecurity by Atos

De voorbije jaren heeft de onderwijssector werk gemaakt van de ‘modernisering’ van de scholen en van het lesgeven. Maar modernisering staat niet gelijk met het verplicht maken van iPads of Office. Wel integendeel; om goed voorbereid te zijn op het leven na de schoolbanken zouden  we moeten inzetten op andere vaardigheden zoals flexibiliteit en zelfredzaamheid. Misschien moeten we ook huiswerk en leerplicht tot 18 jaar fundamenteel in vraag stellen?

Om met de keuze voor een bepaalde technologie te beginnen: het heeft hoegenaamd geen zin om een bepaald type toestel verplicht te maken als schoolmateriaal.

Het doet me wat denken aan het onderwijs van weleer (en helaas soms ook nog van vandaag): op de eerste schooldag kreeg elke leerling een waslijst van lesmateriaal dat verplicht moest aangekocht worden: een pen met uitwisbare inkt, een Atoma-schrift met lijntjes. En o wee als je met ruitjes aankwam, dat leverde je meteen twee strafpunten en een retourtje supermarkt op! Maar wat als ik nu het beste werk met ruitjes? Of als ik een ander merk heb gevonden dat ook met uitneembare bladeren werkt? Onbespreekbaar, klonk het antwoord meestal.

Modernisering staat niet gelijk met het  verplicht maken van iPads of Office. 

Het verplicht gebruik van pakweg een iPad of van Microsoft Office is hiermee vergelijkbaar. Leerkrachten en directie denken dat ze met een uniform computerpark een goede keuze maken. Wat ondersteuning betreft kan dat wel kloppen, maar het is een illusie om te denken dat we hiermee ook de leerlingen helpen.

De technologie die we vandaag gebruiken zal hopeloos verouderd zijn eer ze ooit de arbeidsmarkt betreden, en we kunnen alleen maar raden wat de vaakst gebruikte technologie zal zijn tegen die tijd. Overigens: als we dan toch een technologie opleggen, waarom dan niet eerder een open standaard of open documentformaat in plaats van de bedrijfseigen, vaak incompatibele alternatieven?

Flexibiliteit als eindterm

Leerlingen zijn eigenlijk veel meer gebaat met een vaak veranderend technologie-aanbod in de scholen: zo kweken ze de flexibiliteit die ze de rest van hun werkende leven zullen nodig hebben. "In onze steeds sneller veranderende maatschappij", het klinkt intussen erg cliché, maar dat maakt het niet minder waar. Ik vraag me bijvoorbeeld ook vaak af hoe het lessenpakket voor de richting automechanica er tegenwoordig uitziet. Eer deze studenten zijn afgestudeerd, valt er aan de mechaniek van een auto wellicht niet veel meer te sleutelen.

Flexibiliteit als eindterm lijkt me in elk geval een goed idee. Maar dat houdt ook een grondige herziening van het onderwijsaanbod in. Gedaan met de oefeningetjes "orden je tabel chronologisch en bereken het gemiddelde van deze kolom" in een specifiek programma. Leve de cursus waarin de leerling leert hoe die opdracht van het ene programma naar het andere kan verschillen, of zelfs per versie van hetzelfde programma.

Misschien moeten we het belang van diploma’s ook in vraag durven stellen in deze tijden van snel verouderende kennis. 

Van eindtermen gesproken: misschien moeten we het belang van diploma’s ook in vraag durven stellen in deze tijden van snel verouderende kennis. Hebben we echt een diploma van een hogere of zelfs middelbare school nodig, als de waarde hiervan op de arbeidsmarkt binnen het half jaar volledig is verdwenen?

Zelf heb ik ook nog maar sinds enkele jaren een universitair diploma. Maar ik kan je verzekeren: voor mijn job bestaat absoluut geen academische richting. Wellicht is het beter, zeker voor bepaalde groepen studenten, dat de leerplicht tot 18 jaar grondig in vraag wordt gesteld, of toch minstens de invulling ervan. Voor velen is de praktijk de allerbeste leerschool.

Huiswerk? Dat bepaal je zelf

Last but not least wil ik ook pleiten voor een verdeling van school- en thuiswerk die nauwer aanleunt bij de bedrijfsrealiteit van vandaag. Thuiswerk wordt steeds meer aanvaard als alternatief voor kantoorwerk van 9 tot 5, van maandag tot vrijdag. Zolang het werk gedaan wordt binnen de afgesproken termijn en beantwoordt aan de kwaliteit, maakt het niet zo veel uit waar en wanneer het werk werd gedaan, toch?

Als we die redenering doortrekken voor het onderwijs, wordt dit een uitstekend pleidooi om huiswerk af te schaffen. Als de leerlingen de opdracht krijgen om een taak tegen vrijdagochtend in te dienen, en ze krijgen hiervoor donderdagnamiddag een uurtje vrij, dan kiezen ze zelf of ze hier huiswerk van maken of dat ze dit toch liever tijdens de klasuren afwerken. Zo kan het recht op thuiswerk voor de werknemers ironisch genoeg net leiden tot het recht op geen huiswerk bij de leerlingen.

Jawel, ik besef dat dit alles niet op één schooljaar zal opgelost zijn: de combinatie van nieuwe tools, nieuwe lespakketten en vooral nieuwe manieren van lesgeven vergt natuurlijk de nodige aanpassingen op alle vlakken. Maar hoe langer we ermee wachten, hoe groter de kloof wordt tussen wat en hoe onze jongeren leren en de realiteit waar ze na afstuderen binnenstappen. Hoog tijd voor alle verantwoordelijken dus om aan de slag te gaan. En als het nodig is: neem het gerust mee als huiswerk!

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.