Video player inladen ...

Afrikaanse top in China: zijn Chinese investeringen een vergiftigd geschenk?

In Peking zijn meer dan 50 Afrikaanse leiders bij elkaar voor een Chinees-Afrikaanse top. Na jaren van grote Chinese investeringen in het continent rijzen in Afrika de eerste twijfels over de samenwerking. 

labels
Veerle De Vos
Veerle De Vos is Azië-kenner bij VRT NWS

President Kagame van Rwanda, president Museveni van Oeganda en president Al-Sisi van Egypte: het zijn maar enkele van de tientallen staatshoofden en regeringsleiders die in Peking zijn onthaald met  een rode loper en veel fanfare.  Thema van de driejaarlijkse top is de "win-win samenwerking" tussen China en Afrika. 

De afgelopen 20 jaar is China in alle stilte de grootste handelspartner geworden van Afrika. Van 2000 tot 2016 leende China maar liefst 125 miljard dollar aan Afrikaanse landen (Johns Hopkins SAIS China-Africa Research Initiative). Meestal in de vorm van grote infrastructuurprojecten: snelwegen, luchthavens, haventerminals, trein- en metrolijnen. Veel van die werken worden uitgevoerd door ingevoerde Chinese arbeiders omdat Afrika expertise mist in grote bouwwerken. 

Geen witte olifanten

Maar intussen rijzen er twijfels of de samenwerking wel zo "win-win'" is. De nagelnieuwe Chinese infrastructuur leidt niet automatisch tot een evenredige economische groei en intussen exploderen de Afrikaanse schulden. Bovendien groeit ook het handelsonevenwicht: China baat Afrikaanse mijnen uit en voert Afrikaanse grondstoffen uit maar Afrika importeert steeds meer "made in China" producten.  

Waar is Amerika? Waar blijven de investeringen uit Europa? Waarom laten jullie het hele continent over aan China?

Verschillende Afrikaanse landen zullen in Peking aandringen op een schuldherschikking. Ze vragen ook meer Chinese investeringen die Afrikaanse banen opleveren. Tegenover een groep Afrikaanse zakenlui benadrukte president Xi dat China enkel investeert in nuttige infrastructuur die Afrika kan helpen bij zijn ontwikkeling, en niet in zogenaamde "witte olifanten". "We delen graag onze ervaring voor de ontwikkeling van jullie economie" zei hij nog. 

De nieuwe Zuid-Afrikaanse president Ramaphosa komt aan in Peking Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved

"Waar is Amerika? Waar is Europa?"

Maar hoewel de wittebroodsweken voorbij lijken,  blijft Afrika rekenen op Chinese geldschieters. Een goed voorbeeld is Djibouti, een klein land in het oosten van Afrika. Voor de bouw van een haventerminal kreeg het na lang onderhandelen 268 miljoen dollar bij elkaar van 7 Westerse banken aan 9 procent interest over 9 jaar. China leende Djibouti zonder aarzelen drie keer zoveel aan 2,85 procent over 20 jaar. Met een "gratie-periode" van 7 jaar.  

"Waar is Amerika?", vraagt Aboubakar Omar Hadi, hoofd van de belangrijkste haven van Djibouti. "Waar blijven de investeringen uit Europa? Wij zijn er klaar voor. Waarom laten ze het hele continent over aan China?" De openstaande schuld van Djibouti bedraagt intussen 85 procent van het binnenlands product.  China opende er vorig jaar zijn eerste Afrikaanse militaire basis.  

Chinese fabrieken in Afrika

In zijn openingstoespraak benadrukt de Chinese president Xi Jinping dat China naar Afrika komt als gelijkwaardige partner, niet als nieuwe kolonisator. China stelt ook geen politieke eisen aan de landen waar het mee samenwerkt.  Intussen vestigen zich ook steeds meer Chinese bedrijven in Afrika, om te produceren voor de Afrikaanse markt, nu de lonen van fabrieksarbeiders in China stijgen. 

De Afrikaanse leiders in Peking doen intussen hun best om elkaar te overtreffen met loftuitingen op hun Chinese gastheren. "China speelt een bijzonder constructieve rol op het Afrikaanse continent" zei de nieuwe Zuid-Afrikaanse president Ramaphosa tijdens een interview met de Chinese staatstelevisie. "De relatie tussen China en Afrika is uniek" zei de Angolese minister van buitenlandse zaken. "En ik verwacht dat we uit China zullen terugkeren met nieuwe projecten en nieuwe ideeën."

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved