Video player inladen ...

Hoe zit het nu met de war on drugs in Antwerpen? Werkt de aanpak van De Wever? En is er echt sprake van infiltratie?

De war on drugs in Antwerpen, hij rolt weer vlot over de tongen sinds de uitspraken van burgemeester Bart De Wever (N-VA). Maar werkt die war on drugs wel? En hoe zit het nu met die infiltraties? Drie criminologen laten hun licht schijnen over de Antwerpse drugsproblematiek.

Als er één ding in de hele drugsdiscussie als een paal boven water staat, dan is het dat er een probleem is in Antwerpen. "De cijfers spreken voor zich", begint criminoloog Tom Decorte. "Antwerpen is een draaischijf in de cocaïnehandel, al jaren." Dat beaamt ook criminologe Charlotte Colman, al zegt zij dat het grootste deel wél nog steeds voor Nederland bestemd is: "België is een doorvoerland voor cocaïne. 70-80% van de cocaïne die binnenkomt via de Antwerpse haven is bestemd voor Nederland. Van daaruit wordt het verder doorgevoerd. Het is een evidentie dat het een groot probleem is: de Antwerpse haven is de tweede grootste haven van Europa, een containerhaven en heeft rechtstreekse lijnen naar Zuid-Amerika." En ook criminoloog Cyrille Fijnaut laat vallen dat Antwerpen een belangrijke aanvoerlijn is. 

Antwerpen is een draaischijf in de cocaïnehandel, al jaren

Criminoloog Tom Decorte

Maar allemaal benadrukken ze ook dat het moeilijk, zo niet onmogelijk is om de ware omvang van het probleem in te schatten. "Iets wat illegaal is, is moeilijk te meten. Het is een beeld dat berust op meldingen, en welk deel is dat van het totaal? Er is een groot dark number", zegt Fijnaut. "Het is maar een fractie die gepakt wordt", vult Decorte aan.

Werkt de war on drugs?

Volgens Decorte: absoluut niet. "Integendeel, het maakt de zaken nog erger. De balans na vier jaar is dat de cocaïnetrafiek niet aan banden gelegd is en de markt niet ontwricht. Integendeel. Het wordt alleen maar grimmiger. Het wordt ook professioneler, het zijn de beroepscriminelen die zich staande houden op de markt. En dan krijg je een territoriumconflict."

De balans na vier jaar is dat de cocaïnetrafiek niet aan banden gelegd is en de markt niet ontwricht

Criminoloog Tom Decorte

Maar wat is dan wel de oplossing? Decorte wil dat we als maatschappij nadenken over het legaliseren van drugs. "De formule van de structurele ontwrichting proberen we al 50 jaar toe te passen. We moeten in de spiegel kijken en durven kiezen voor een radicale ommekeer."

Colman spreekt zich daar niet graag over uit. "Dat is inderdaad een bepaalde visie. Maar tegelijk kun je moeilijk een discussie voeren over een legalisering, als je niet aangeeft hoe je het zult reguleren."

En wat met het "Stroomplan"?

En wat dan met het "Stroomplan", dat vandaag in werking treedt? Ook daar staat Decorte kritisch tegenover. "Het hoogst haalbare is dat de haven minder aantrekkelijk zal worden en dat ze andere routes zullen kiezen. Het is misschien goed om te scoren in Antwerpen, maar dan zullen we ook een "Stroomplan" nodig hebben in Oostende, één in Zeebrugge... Er zal altijd wel een weg van de minste weerstand zijn. Er kunnen nog 30 of 200 extra politieagenten ingezet worden, het leger kan ingeschakeld worden. Het is een verspilling van belastinggeld."

Er zal altijd wel een weg van de minste weerstand zijn

Criminoloog Tom Decorte

Colman wil dat toch wat nuanceren. "Het "Stroomplan" kadert binnen het aanpakken van die cocaïnedoorvoer en secundaire criminaliteitsfenomenen. Het is dus een repressief plan gericht op het aanpakken van handelaars en producenten. Het plan is niet gericht naar probleemgebruikers, maar naar de grote vissen. Puur naar de stroom toe, lijkt het positief omdat je multidisciplinair werkt. Als je vraagt of het “werkt” moet je vooral vooraf bepalen op welke punten je wil inwerken en dat concreet monitoren en evalueren.  We kunnen nu dus nog niet zeggen of het "Stroomplan" werkt." 

Dat zegt ook Fijnaut. "Het "Stroomplan" zal op 1 punt werken: in Antwerpen, en in het Antwerpse achterland. Maar wat dan met de 10 havens in de bekkens van de Schelde? Wat met Oostende? Wat met de jachthaven van Nieuwpoort? Wat gebeurt er daar allemaal?" 

Zijn er oplossingen?

Waar de drie criminologen wel stellig in zijn, is dat de drugsmaffia altijd wel een manier zal vinden. "Men moet aandachtig zijn voor andere punten, bijvoorbeeld andere zeehavens, helikopterlandingsplaatsen, ... Criminele bendes zoeken altijd de weg van de minste weerstand en passen zich bijzonder snel aan. En dan is er een verschuivings- of uitbreidingseffect mogelijk", zegt Colman.

Dat beaamt ook Fijnaut. "Als men de controles in de haven opvoert, wordt het moeilijker om de drugs daar uit de containers te halen. Dus laten ze ze zitten en komen ze ze bij de bedrijven ophalen. Of de handel wordt verplaatst. Naar Hamburg bijvoorbeeld."

Het is belangrijk om de hele ketting beheersbaar te maken: van de cocaplukkers in Colombia tot de fuivers in Amsterdamse dancings

Criminoloog Cyrille Fijnaut

Fijnaut benadrukt dat het belangrijk is om de hele ketting beheersbaar te maken. "Van de cocaplukkers in Colombia tot de fuivers in Amsterdamse dancings. Ieder heeft zijn verantwoordelijkheid. Als er geen vraag zou zijn, is er geen aanbod. En al die schakels moeten op verschillende manieren aangepakt worden."

Is er echt infiltratie?

Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA) liet zich ontvallen dat hij zijn hand niet in het vuur steekt voor al zijn raadslieden. Maar is er werkelijk invloed vanuit het drugsmilieu in de politieke kringen? 

"Dat kan", antwoordt Decorte kort. "Ik vergelijk het graag met Latijns-Amerika, denk aan Colombia of Mexico. Daar hebben ze de extreemste vorm van de war on drugs gevoerd. In dat perspectief voert De Wever een lightvorm door. Het resultaat? De kartels zijn machtiger geworden. Hoe machtiger, hoe groter de politieke en economische invloed. Ze zijn zo machtig, pompen geld in ondernemingen, vastgoed... en door de war on drugs werken ze dat in de hand. Dat is een risico, ook in Antwerpen." Of er echt inmenging is, is echter verre van zeker. "Welke aanwijzingen heeft De Wever? Het kan ook een manier zijn om mensen in een bepaald hoekje te duwen?"

Ook Colman is voorzichtig met conclusies. "We hebben enkel weet van directe corruptie, bijvoorbeeld personen die weten wanneer een container aankomt, mensen bij IT, ... Op politiek vlak heb ik daar geen weet van. Maar het is wel een mogelijk target in de corruptie. Het zou niet onlogisch zijn, maar het staat zeker niet vast. Wat wél zo is, is dat de winsten van de lucratieve drugshandel opnieuw in de economie gepompt worden - een schaduweconomie als het ware. En dat heeft gevolgen voor de maatschappij."

Infiltratie zou niet onlogisch zijn, maar het staat zeker niet vast

Criminologe Charlotte Colman

En ook Fijnaut maant aan tot voorzichtigheid. "Er zijn in Nederland geruchtmakende verhalen geweest over infiltraties, maar harde bewijzen waren er nooit. Wel zijn er problemen met intimidaties, dat wel. Daar moeten we in België ook aandachtig voor zijn." Hij trekt de discussie ook door. "In Antwerpen woedt er natuurlijk ook een tamelijk pittige discussie over de burgemeesterssjerp. Is het misschien een opbod voor de verkiezingen? We moeten in elk geval voorzichtig zijn."

Herbekijk het gesprek met professor Fijnaut in "Terzake"

Video player inladen ...