Een rechts trollenleger in Vlaanderen? Het bestaat. En dit zijn hun tactieken

Wie af en toe door de modder van de Twitter- en Facebookcommentaren waadt, heeft het zich ongetwijfeld al eens afgevraagd: zou er zoiets bestaan als een georganiseerd rechts trollenleger in Vlaanderen? Het antwoord daarop is volmondig 'ja'. Dat toont onderzoek naar de rechts-radicale vereniging Schild & Vrienden van de redactie van Eén-programma "Pano" aan. Hier leest u hoe die trollen te werk gaan.

Verschillende internationale voorbeelden bewijzen dat het internet de voorbije jaren verworden is tot een politiek en ideologisch strijdperk. De "soldaten" in die metafoor zijn anonieme "trollen": internetgebruikers van wie het doel is tegenstanders aan te pakken en te bestoken, chaos te creëren en het eigen narratief op te dringen. Lange tijd leek dat ver van ons bed: de Verenigde Staten, Rusland, China, ja, daar was dat schering en inslag. Zo'n georganiseerd trollenleger bij ons leek onwaarschijnlijk.

De voorbije jaren en maanden zijn we ook in ons land van die roze wolk gedonderd. Sla er de aanmatigende, beledigende en soms zelfs racistische commentaren op Facebook en Twitter maar eens op na: Vlaamse trollen zijn er wel degelijk, aan beide kanten van het politieke spectrum overigens. 

"Pano" ploos maandenlang gesloten Facebook-groepen en chatruimtes van Schild & Vrienden uit

Hier en daar dook al eens de vraag op of die trollen ook georganiseerd zijn? Worden ze aangestuurd? En door wie dan? Het onderzoeksprogramma "Pano" ploos maandenlang gesloten Facebookgroepen en chatruimtes van de rechts-radicale vereniging Schild & Vrienden uit. Het kwam tot de conclusie dat heel wat socialemedia-aanvallen uit rechtse hoek nauwkeurig georkestreerd zijn. Wij maakten een overzicht van de technieken die ze hanteren.

1. Raids

Raids zijn gecoördineerde aanvallen op een Facebookbericht of -pagina, meestal in de vorm van haatcommentaren of pestgedrag. De doelwitten zijn logischerwijs mensen of groepen met een andere ideologische kijk op de samenleving of mensen die zich kritisch hebben uitgelaten over (in dit geval) rechtse of Vlaams-nationalistische mensen en visies. 

In de geheime kanalen van Schild & Vrienden zijn heel wat aanwijzingen te vinden dat zulke raids gecoördineerd worden door Dries Van Langenhove, de oprichter van Schild & Vrienden, of door andere leden. Vaak is een simpel bevel, genre 'ATTACK' of 'RAID', genoeg om de trollen in gang te zetten. 

2. Doxxing

Wie aan doxxing (of doxing) doet, verzamelt alle mogelijke informatie die maar over iemand beschikbaar is op het internet: persoonlijke gegevens, fysieke en e-mailadressen, oude posts en commentaren. In de meeste gevallen wordt die informatie gepuurd uit publieke bronnen, maar ook hacking is een beproefd middel.

Of ook Schild & Vrienden informatie van gehackte bronnen gebruikt, is ons niet bekend. Maar de leden verzamelen wel vaak - en in opdracht van Van Langenhove - persoonlijke informatie over hun zogenoemde "vijanden". Die gegevens worden dan bijvoorbeeld gebruikt om die mensen online te pesten

Maar het gaat nog verder dan dat. Toen meer dan 1.000 Vlaamse academici een petitie ondertekenden tegen het harde taalgebruik van N-VA-staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken, droeg Van Langenhove de leden van Schild &Vrienden op om de bewuste academici te screenen

"Om een analyse te kunnen maken en de tegenaanval in te zetten op de marxistische, postmoderne kliek via de universiteiten de Vlaamse jeugd indoctrineert, is het belangrijk dat we die lijst eens uitpluizen", schreef hij. "Als iedereen naam of 10 googlet is dat meteen gedaan." Het resultaat: een kant-en-klare database van "politieke vijanden".

Dat "preventieve" verzamelen van online informatie over tegenstanders doen ze bij Schild & Vrienden wel vaker. Zo vond een van de leden Instagramfoto's van een feestje bij opiniemaker en schrijfster Dalilla Hermans. Op die foto's stonden ook bekende figuren als regisseur Bilall Fallah of CD&V-politicus Sammy Mahdi. Een lid van Schild & Vrienden reageerde daarop als volgt: "We moeten die goed opvolgen en bij elke gelegenheid trachten om hun carrière te saboteren."

We moeten die goed opvolgen en bij elke gelegenheid trachten om hun carrière te saboteren

Een Schild & Vrienden-lid maakt plannen na het zien van een Instagramfoto van Dalilla Hermans

Ook Arthur Joos, de voormalige hoofdredacteur van het Gentse studentenblad Schamper, was een doelwit van de leden van Schild & Vrienden nadat een van hun eerdere posts over Joos was verwijderd door Facebook. De leden bespraken toen onderling, met zijn gsm-nummer en persoonlijk e-mailadres in handen, hoe ze hem konden lastigvallen.

3. Circle-jerking en clickfarms

Circle-jerking is een effectieve manier om het bereik van je posts op sociale media te verhogen. Daarbij liken en delen trouwe volgers een post van een groep elk op hun eigen profiel. Vervolgens doen ze nog eens hetzelfde bij de shares van hun vrienden. Zo haalt een post in theorie veel meer likes

Het Facebookalgoritme houdt van zulke posts met veel interactie, waardoor die vaker zichtbaar worden op andermans tijdlijnen. Schild & Vrienden maakt vaak gebruik van die tactiek.

Clickfarms zijn dan weer online diensten die grote aantallen nepprofielen inschakelen om op socialmediaposts te klikken of ze te liken. Schild & Vriend heeft zulke clickfarms in minstens 2 gevallen ingeschakeld. 

Eenmaal werden 100 valse Braziliaanse accounts ingezet om negatieve recensies te geven op de pagina van de Vlaamse Jeugdraad. In een ander geval werden likes gekocht voor een Facebookwedstrijd waarin twee publieke figuren tegen elkaar werden uitgespeeld. Wie de meeste likes kon scoren, ging door naar de volgende ronde. Toen Van Langenhove tegen Theo Francken werd uitgespeeld, werden er likes gekocht om eerstgenoemde die wedstrijd te laten winnen.

4. Bots en valse profielen

Ook bots, computerprogramma's die automatisch taken uitvoeren, worden ingezet om likes te scoren. Zo gebruikt Schild & Vrienden een Instagrambot om willekeurig Instagramposts te liken. Sommige mensen voelen zich zo verplicht om op hun beurt de posts van Schild & Vrienden te liken, wat hen uiteraard meer interactie oplevert.

Heel wat Schild & Vrienden-leden hebben meerdere socialemedia­profielen, ook onder valse namen. Niet alleen kan je zo je eigen posts liken of doen uitschijnen dat er meer verschillende mensen aan je zijde staan, je kan de accounts ook gebruiken als andere tijdelijk geblokkeerd zijn.

Van Langenhove schakelde ook de Schild & Vrienden-leden in om op Twitter nepprofielen van hemzelf aan te maken. Hij zou die dan rapporteren als "fake". Zo hoopte hij van Twitter op zijn echte account een blauw 'verified' vinkje af te dwingen, wat zijn profiel meer aanzien zou geven. Doorgaans zijn die vinkjes bestemd voor profielen 'van publiek belang', zoals die van politici, journalisten, sportfiguren of vooraanstaande zakenlui.

5. Gecontroleerde oppositie

"Gecontroleerde oppositie" is eigenlijk een zelfgecreëerde (en vandaar dus gecontroleerde) tegenstand. Die techniek wordt voornamelijk in autoritaire regimes gebruikt om de illusie van democratie, tegenspraak en verzet te creëren. Echte, ongecontroleerde tegenstand wordt zo de wind uit de zeilen genomen.

Die zogezegde tegenstand genereert bovendien ook discussie en aandacht voor de eigen thema's en biedt medestanders het gevoel een gemeenschappelijke vijand te hebben.

In de geheime kanalen van Schild & Vrienden vond "Pano" plannen om zo een "gecontroleerde oppositie" te creëren. Zo werd er een Facebookpagina op poten gezet die "Anti-S&V actie" heet. Ook een logo staat al klaar.

(lees verder onder de afbeelding) 

"Deze aantijgingen veranderen niets"

Oprichter Dries van Langenhove ontkent ondertussen alle aantijgingen. "Dit is fake nieuws. U kan die posts gewoon op internet vinden. Of zelf maken. Iemand heeft mijn profielfoto en voornaam gestolen en post zo'n uitspraken in mijn naam. Maar die zijn niet van mij. Schild & Vrienden wil enkel een positieve mentaliteitswijziging te weeg brengen bij de Vlaamse jeugd en burgers. Al die aantijgingen gaan daar niets aan veranderen."

Twee uur voor de uitzending merkte de redactie van "Pano" op dat alle kanalen van de geheime chatgroep Discord één per één verwijderd werden.