AFP or licensors

Wat is er verloren gegaan in de brand in het museum in Rio?

90 procent van de collectie van de Nationaal Museum in het Braziliaanse Rio de Janeiro is in de brand gebleven. Wat is de mensheid kwijt en hoe moet het nu verder?

Met de moed der wanhoop sleepten personeelsleden van het Nationaal Museum letterlijk nog een en ander uit de brand: bokalen met dieren op sterk water, of kruiken en vazen. En dat terwijl het gebouw nog smeulde. Nu pas wordt duidelijk wat er verloren is gegaan.

Het nationaal museum had een grote geologische, botanische, paleontologische en archeologische collectie van zo'n 20 miljoen stukken. Amper 10 procent daarvan zou gespaard zijn. Medewerkers zijn nog volop in kaart aan het brengen wat er verloren is. Militairen bewaken wat er overblijft van het gebouw, zodat er zeker niets wordt gestolen.

Meteoriet

In de inkom van het museum staat de meteoriet "Bendegó" nog op zijn stenen sokkels. Een brok ruimtesteen van 5 ton, gevonden in 1784, heeft het vuur doorstaan. Ook wat keramiekvoorwerpen zijn gered.

AFP or licensors

Luzia

De schedel van de vrouw “Luzia” is nog niet teruggevonden. Haar resten dateren van 11.500 jaar geleden en werden in 1975 gevonden in Brazilië. Het waren de oudste menselijke overblijfselen van Zuid- en Noord-Amerika. Mogelijk wordt de schedel, die in een metalen doos wordt bewaard, nog gevonden in het puin.

AFP or licensors

Oorspronkelijke bevolking

Bijzonder pijnlijk is het verlies van de grote collectie inheemse voorwerpen, het geheugen van Brazilië voor de kolonisatie. Het gaat over keramiek, textiel of vedervoorwerpen. Ook archieven met foto's en geluidsopnamen zijn verast. “Onze geschiedenis is uitgewist,” zegt een onderzoeker, “je kunt dit vergelijken met de brand van de bibliotheek van Alexandrië, net voor onze tijdrekening.”  

AFP or licensors

En voorts zijn Griekse en Romeinse kunstschatten, Egyptische mummies en veel natuurhistorische collecties van insecten, planten, ongewervelden... in de brand gebleven. Mogelijk is een en ander wel gespaard in de kelderverdieping.

Plantentuin van Meise bezit "dubbels"

De meeste voorwerpen zijn uniek, maar niet allemaal. Zo heeft bijvoorbeeld de Plantentuin van Meise in haar herbarium "dubbels" van specimens in Rio, die werden ingezameld in het Amazonegebied. Die collecties van verzamelaars kwamen indertijd terecht in het "Von Martius herbarium dat de komende drie jaar zal gedigitaliseerd worden, en dat werd gebruikt om de eerste flora van Brazilië te maken," zegt Sofie De Smedt van de Plantentuin van Meise. Voor digitalisering was er in Rio geen geld.

Digitale "redding"

Intussen wordt opgeroepen om foto's en filmbeelden van wat er in het museum stond op te sturen, om de collectie ten minste digitaal weer te kunnen reconstrueren, hoe cynisch dat ook klinkt. Maurice Leponce, bioloog van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel, maakte enkele jaren geleden nog  beelden in het Museo Nacional in Rio.

(C)2013 Maurice H. Leponce, all rights reserved