Onderhuids vetweefsel en een close up van vetcellen. Blausen.com staff (2014). "Medical gallery of Blausen Medical 2014". WikiJournal of Medicine 1 (2). DOI:10.15347/wjm/2014.010. ISSN 2002-4436.

Blijft onze huid straks eeuwig jong dankzij stamcellen uit lichaamseigen vetweefsel?

De Belgische dokters Patrick Tonnard en Alexis Verpaele hebben van de prestigieuze British Medical Association een prijs gekregen, de Medical Book Award, voor hun boek "Centrofacial Rejuvenation". In het boek beschrijven ze hoe ze gekomen zijn tot hun opzienbarende therapie, waarbij ze met stamcellen uit lichaamseigen vetcellen van patiënten, de huid niet alleen herstellen, maar echt regenereren. De huid ziet er na een behandeling echt opnieuw jonger uit, en bovendien blijkt hun behandeling veel goedkoper dan de klassieke methode om stamcellen uit vetweefsel te halen.     

In het boek staan een aantal nieuwe inzichten, die de dokters ontwikkeld hebben, mede op basis van onderzoek aan universiteiten, zegt plastisch-esthetisch chirurg Patrick Tonnard van het door hem opgerichte Coupure Centrum voor Plastische Chirurgie in Gent. Het gaat om technieken die ze kunnen toepassen, niet enkel voor het reconstrueren of het herstellen van het weefsel, maar echt voor het regenereren van de huid, de huid opnieuw jong te maken, dankzij stamcellen die in het vetweefsel aanwezig zijn, zo zei hij in "De wereld vandaag" op Radio 1.  

Men wist al 10 tot 15 jaar dat er in vet veel stamcellen zitten, cellen die de eigenschap hebben om weefsel te herstellen, te regenereren. Men heeft lang gedacht dat vetweefsel enkel een soort isolatiemateriaal was, dat er niet veel inzat, maar het blijkt een belangrijk orgaan te zijn in ons metabolisme, onze stofwisseling, en het is onder andere een pool aan stamcellen die heel ons lichaam eigenlijk kunnen herstellen, zei dokter Tonnard. 

Dat is gebleken nadat men begonnen was met vet te gebruiken als vulmiddel, bijvoorbeeld in het gelaat, want veroudering van het gelaat gaat gepaard met volumeverlies. Men heeft dan gezien dat niet alleen het volume verbetert, maar dat ook de kwaliteit van de overliggende huid verbetert, dat die er beter gaat uitzien. En onder de microscoop bleek dan dat er in die huid een opbouw was van collageen en ellastine, zo zei Tonnard. 

Veel goedkoper

Op de klassieke manier is het heel moeilijk en duur om de stamcellen uit het vet te halen, aldus de dokter. Het wordt gedaan met enzymen in een steriel laboratorium, en eens je het gedaan hebt, heb je een biologisch geneesmiddel dat je niet zo maar opnieuw mag inspuiten. Het moet geregistreerd worden en een procedure doorlopen, en ook dat is omslachtig. 

Tonnard en zijn collega Verpaele hebben evenwel een methode ontworpen om de stamcellen en de regeneratieve cellen in het vetweefsel te concentreren, door de vetcellen te vernietigen. Dat gebeurt door een eenvoudige, mechanische emulsifiëring van het vetweefsel, waarbij de grotere vetcellen vernietigd worden, en de kleinere cellen overblijven. 

Die methode is heel goedkoop, volgens Tonnard, en ze kan onmiddellijk in het operatiekwartier gebeuren.

Oorspronkelijk hadden ze het gedaan om het vet nog oppervlakkiger in de huid te kunnen inbrengen, maar toen bleek dat de klinische resultaten er niet om logen. Na een halfjaar, een jaar zag de huid er echt jonger uit, zo zei dokter Tonnard. 

Niet geweten hoe het werkt

De dokters weten wel niet precies hoe het werkt, daar wordt nu veel onderzoek gedaan, en in het boek hebben Tonnard en zijn collega Verpaele beschreven hoe ze de weg afgelegd hebben die tot hun behandeling heeft geleid, en daarvoor hebben ze dus een onderscheiding gekregen. 

Dat is wel de omgekeerde wereld, gaf dokter Tonnard toe, meestal ontdekt men iets, en gaat men daarna zoeken waarvoor het gebruikt kan worden. Nu hebben de dokters iets gevonden waarvan blijkt dat het werkt, maar ze weten niet precies hoe het werkt, en proberen dat nu uit te zoeken. 

Zeggen "het zijn stamcellen", is natuurlijk gemakkelijk, zo zei Tonnard, maar daardoor weet je nog niet precies wat er gebeurt, het preciese werkingsmechanisme blijft onbekend. En er speelt ook veel meer dan de stamcellen alleen: het gaat ook om hormonen in de cellen, groeifactoren en nog andere zaken.  

Nauwelijks bijwerkingen

Voor zover bekend zijn er geen nadelen aan de behandeling verbonden. Het gaat om lichaamseigen materiaal dat men inspuit, en daarbij kan er veel minder fout gaan dan bij lichaamvreemd materiaal, zo zei Tonnard. 

Bij de indicaties waar zij het voor gebruiken, de klassieke huidveroudering en de pigmentatie in de huid, zijn er nagenoeg geen bijwerkingen. Het enige nadeel dat de dokter ziet, is dat men lang moet wachten, 6 tot 8 maanden, voor men verbetering ziet. Dat is typisch voor regeneratieve cellen, aldus dokter Tonnard, die behandeling werkt op een andere manier dan de klassieke geneeskunde waarbij men iets herstelt, en het dan onmiddellijk weer werkt. 

Overgang tussen reconstructieve en regeneratieve geneeskunde

De nieuwe techniek heeft niet alleen toepassingen voor de verjonging van het aangezicht, ze wordt ook toegepast voor reconstructieve toepassingen, om huid te herstellen die beschadigd is door lidtekens, en daarbij zijn er al goede resultaten geboekt, dat ziet er veelbelovend uit, zo zei Tonnard. 

De laatste jaren is er bovendien ook belangstelling voor het herstellen van het bewegingsapparaat, de pezen en gewrichten, waar men de slijtage tracht te herstellen door lichaamseigen materiaal te gebruiken. Daar wordt nu veel onderzoek naar gedaan. 

Volgens dokter Tonnard zitten we in de overgang van de reconstructieve, klassieke geneeskunde, en de regeneratieve geneeskunde, en dat vindt hij een heel boeiende periode. 

Het gaat erom mensen zo lang mogelijk in perfecte concitie te houden, en een bijverschijnsel daarvan is dan dat je niet meer veroudert. Daar kan niemand toch iets tegen hebben, volgens Tonnard. 

De behandeling zal volgens hem heel snel democratisch worden, zoals met alle nieuwe ontdekkingen. Als het echt werkt, dan zullen zaken die nu nog duur zijn, binnen niet al te lange tijd spotgoedkoop worden. 

En waarom zou men "waardig ouder worden", zoals ons is ingelepeld, als het niet nodig is, zo vroeg dokter Tonnard zich af. Men moet het vooral zien als een preventieve behandeling, als je er vroeg mee begint, kan je voorkomen dat de rimpels er komen, dat alles gaat doorhangen, en dan zullen zware chirurgische ingrepen om dat te corrigeren, niet meer nodig zijn, zo besloot hij. 

De oorkonde van de British Medical Association.