Grof, racistisch, seksistisch, maar zijn de berichten van Schild & Vrienden ook strafbaar?

“Hoe pik je Joodse meisjes op, vergezeld met een foto van een schep met assen”, “Als je Assepoester achterstevoren kijkt, gaat het over een vrouw die haar plaats leert” en “Ik mis die tijd, vergezeld van een link naar Adolf Hitler”. De berichten van Schild & Vrienden achter de schermen liegen er niet om. Maar is dat ook strafbaar? 

De toon die Schild & Vrienden aanslaat áchter de schermen is duidelijk. Hitler wordt verheerlijkt, moslims, joden, zwarte mensen, vrouwen, dikkere mensen … beledigd en gekleineerd. Maar allemaal gebeurt het in gesloten groepen op sociale media. Een groot verschil met hoe ze zich voordoen als er publiek toekijkt. Die twee gezichten van Schild & Vrienden konden we al zien in “Pano”.

Maar is het posten van zulke boodschappen in besloten groepen ook strafbaar? 

Hoe staat het in de wet?

Als we de Antiracismewet van ons wetboek erbij nemen, lezen we het volgende:

Artikel 20 van deze wet stelt strafbaar diegenen die openlijk en opzettelijk aanzetten tot discriminatie, haat of geweld jegens een persoon, een groep, een gemeenschap of leden ervan, wegens een van de beschermde criteria (m.n. nationaliteit, een zogenaamd ras, huidskleur, afkomst of nationale of etnische afstamming).

De criteria om te spreken van discriminatie zijn de volgende:

beschermde criteria : leeftijd, seksuele geaardheid, burgerlijke staat, geboorte, vermogen, geloof of levensbeschouwing, politieke overtuiging, [1 syndicale overtuiging]1 taal, huidige of toekomstige gezondheidstoestand, een handicap, een fysieke of genetische eigenschap, sociale afkomst;

En onder seksisme verstaan we:

Voor de toepassing van deze wet wordt begrepen onder seksisme elk gebaar of handeling die klaarblijkelijk bedoeld is om minachting uit te drukken jegens een persoon wegens zijn geslacht, of deze, om dezelfde reden, als minderwaardig te beschouwen of te reduceren tot diens geslachtelijke dimensie en die een ernstige aantasting van de waardigheid van deze persoon ten gevolge heeft.

Wanneer is het strafbaar?

Om strafbaar te zijn - in de drie gevallen - moet er sprake zijn van een zekere openbaarheid. Maar wat is dat precies? “De openbaarheid is beperkter dan mensen denken”, vertelt professor Jogchum Vrielink, die verbonden is aan de Université Saint-Louis in Brussel. “Tien mensen is al voldoende, laat staan dat het gaat om groepen met tientallen of honderden leden.” Of die groepen nu besloten zijn of niet, dat doet er niet toe.

En daarnaast moet ook de inhoud beoordeeld worden. Het sleutelwoord is daar “Hate speech”, zet de boodschap aan tot haat, discriminatie, geweld? “De praktijk leert ons dat het Grondwettelijk Hof daar veel ruimte laat voor de vrijheid van meningsuiting. De boodschap moet echt actief aansporen, aanzetten tot haat of geweld”, legt Vrielink uit. “Als je dan afkomt met het argument “het was maar een grapje”, zal de vlieger niet opgaan.” Het hoeft ook niet dat de personen die geviseerd zijn, de berichten kunnen lezen. “Het gaat meer om het gevaar tot aanzetten.”

Video player inladen ...

De boodschap moet echt actief aansporen, aanzetten tot haat of geweld

Professor Jogchum Vrielink

Aanzetten tot haat of discriminatie is geen klachtmisdrijf. Er moet dus niet eerst een klacht ingediend worden, opdat het parket een onderzoek kan opstarten. "Maar ze zullen allicht wel sneller iets ondernemen als er bijvoorbeeld een klacht zou zijn van gelijkekansencentrum Unia," zegt Vrielink.

Wat riskeren daders?

Wie zich schuldig maakt aan discriminatie, seksisme of racisme, riskeert een geldboete. “In theorie kan een gevangenisstraf ook, maar dat gebeurt zeer zelden. Wat wel kan, is een alternatieve straf, zoals een bezoek aan de Dossinkazerne.”

De grote vraag is natuurlijk hoe je achter dit soort boodschappen komt. “Zulke groepen worden niet continu opgevolgd door het parket, vaak hebben ze er ook geen toegang toe. En negen van de tien keer zullen de leden die erachter zitten ook geen klacht indienen tegen elkaar.”

En er is nog iets. “Heel radicale groepen laat de politie en de staatsveiligheid vaak liever ongemoeid. Dan hebben ze er beter toezicht op. Want als je begint te vervolgen, gaan ze helemaal ondergronds. En dan is een vinger aan de pols houden nog veel moeilijker.”