Een Listeria monocytogenes-bacterie met zweepstaartjes, meer dan 40.000 keer vergroot. Centers for Disease Control and Prevention (CDC)

Superbacteriën waarvan gedacht werd dat ze resistent waren, reageren toch op antibiotica

Een stam van de Listeria-bacterie die een gen had dat de bacterie zeer resistent zou moeten maken voor een antibioticum, bleek toch te reageren op het antibioticum in kwestie. Het gen dat het antibioticum moet afbreken, werd uitgeschakeld als de bacterie het lichaam infecteerde. De onderzoekers zeggen dat de ontdekking ook relevant kan zijn voor andere bacteriën. 

Uit de eerste testen in het laboratorium bleek dat het antibioticum, dat fosfomycine heet, er niet in slaagde om de bacterie te doden, omdat de Listeria-bacterie over een gen beschikte dat haar in staat stelde om het geneesmiddel af te breken. 

Uit verdere studie bleek dan evenwel dat het antibioticum wel effectief was om Listeria te doden in geïnfecteerde cellen in het laboratorium en in muizen. Genen die alleen geactiveerd worden als de bacterie het lichaam infecteert, doen de effecten teniet van het gen dat het geneesmiddel vernietigt, zo stelden onderzoekers van de University of Edingburgh in Schotland en het Institut Pasteur in Parijs vast. 

De onderzoekers zeggen dat uit de resultaten blijkt dat fosfomycine opnieuw in overweging moet worden genomen als behandeling van levensbedreigende Listeria-infecties, ook als de bacteriën resistent testen in laboratoriumtesten. 

Ook andere bacteriën?

En de bevindingen gaan mogelijk ook op voor andere bacteriën dan Listeria.

"Onze studie spitste zich toe op Listeria, maar deze belangrijke ontdekking kan ook relevant zijn voor andere soorten bacteriën. Het is bemoedigend dat we mogelijk in staat kunnen zijn om bestaande geneesmiddelen een nieuwe functie te geven in de wedloop tegen de resistentie tegen antibiotica", zo zei professor Jose Vazquez-Boland in een persmededeling van de University of Edinburgh.

Vazquez-Boland werkt bij de Division of Infection and Pathway Medecine van de universiteit, en hij stond aan het hoofd van het team dat de nieuwe studie heeft uitgevoerd. 

Listeria-bacteriën. (Illustratie: CDC)

Voedselvergiftiging

Een besmetting met Listeria, ook listeriose genoemd, is de meest dodelijke door voedsel verspreide ziekte, en loopt vaak fataal af. Listeriose is meestal het gevolg van het eten van met Lysteria monocytogenes besmet voedsel als zachte kazen, gerookte zalm, vlees- vis- of kipbereidingen en salades. 

De ziekte is vooral gevaarlijk voor zwangere vrouwen en pas geboren baby's, oudere mensen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Een infectie kan ook miskramen veroorzaken. 

De bacteriën vermenigvuldigen zich in de cellen van het lichaam, en vallen vaak de hersenen aan. De hersenen kunnen slechts behandeld worden met een beperkt aantal geneesmiddelen, wat de opties voor de behandeling van ernstige infecties beperkt. Daarom kan fosfomycine erg nuttig blijken, zo zeggen de onderzoekers. 

De studie van de universiteit van Edinburgh en het Institut Pasteur is gepubliceerd in "PLOS Genetics"