Video player inladen ...

Straatvinken: "Koning auto blijft heersen in Antwerpen"

De Ringland Academie heeft de resultaten bekendgemaakt van "Straatvinken", de eerste telling van het verkeer in de regio Antwerpen. Volgens Ringland blijkt daaruit dat er nog heel wat inspanningen zullen nodig zijn om de burgers voor alternatieven voor de auto te doen kiezen, en om van de huidige verhouding van 70 % auto's en 30 % duurzame vervoersmiddelen, tegen 2030 te komen tot een 50/50-verhouding. 

Op 24 mei hebben meer dan 1.400 burgers een uur lang het verkeer geteld in de stad Antwerpen en de 32 omliggende gemeenten. Die telling vormt de nulmeting, de eerste telling, van het project "Straatvinken", dat voortaan elk jaar herhaald zal worden, en dat loopt in samenwerking met de KU Leuven en de UAntwerpen. 

De tellers gingen de "modal split" na, de verhouding tussen de verschillende vervoersmogelijkheden. In het "Toekomstverbond" dat de burgerbewegingen Ringland, Ademloos en stRaten-generaal met de overheid overeen zijn gekomen, staat dat die modal split tegen 2030 moet evolueren van de huidige situatie, 70 % auto's en 30 % duurzame vervoersmiddelen - te voet, met de fiets, openbaar vervoer -, naar een 50/50-verhouding. 

Vooral in de rand buiten de stad heerst koning auto, zo stelt mobiliteitsexpert Thomas Vanoutrive van de UAntwerpen die meegewerkt heeft aan het onderzoek, maar ook in de Antwerpse districten en de binnenstad zal de overheid volgens hem duidelijke keuzes moeten maken.

Grote verschillen

In heel de "Vervoerregio Antwerpen" is de modal split van alle getelde vervoermiddelen nu zoals gezegd 70/30: 70 % van het getelde verkeer bestaat uit auto’s, bestelwagens en vrachtwagens, 30 % zijn fietsers, voetgangers en bussen en trams.

Er bestaan evenwel grote verschillen tussen de binnenstad binnen de ring, de districten buiten de ring en de 32 gemeenten rond Antwerpen. Terwijl in de binnenstad 45 % auto’s geteld werden, steeg dat aandeel in de randgemeenten fors naar 82 %. In de districten buiten de ring bestaat het verkeer voor 67 % uit auto’s, mede door de druk van het autoverkeer dat uit de rand komt.

En ook in de binnenstad zijn er nog grote verschillen. Die binnenstad lijkt het cijfermatig met een modal split van 45/55 goed te doen, maar de beleving is op vele plaatsen anders. Rustige woonbuurten met een goed resultaat worden van elkaar gescheiden door drukke verkeersassen.

Straten zoals de Plantin en Moretuslei, de Grotesteenweg, de Turnhoutsebaan, delen van de Lange Beeldekensstraat, of de Amerikalei halen in de spits makkelijk 500 auto’s per uur. De Generaal Lemanstraat krijgt zelfs meer dan 1.500 auto’s te slikken, terwijl in heel wat zijstraten minder dan 100 auto’s per uur geteld zijn.

"Dergelijke drukke en moeilijk over te steken straten splitsen wijken", zegt mobiliteitsexpert Thomas Vanoutrive, wetenschappelijk begeleider vanuit de UAntwerpen. "Boven 125 voertuigen per uur, en zeker boven 500 voertuigen per uur, wordt het aanzienlijk moeilijker om een straat over te steken."

Straten niet aangepast aan nieuwe situatie

Hoewel in de binnenstad het aantal auto's niet meer zo groot is in een aantal straten, betekent dat volgens de Ringland Academie niet meteen dat daardoor de "verblijfskwaliteit" ook verbeterd is. 

Veel straten waar de modal split al onder 50 % auto's gedaald is, zijn niet ingericht voor dat nieuwe regime. Vaak zijn de voetpaden te smal en is de rijweg te breed, zeker voor een zone 30. 

"Daardoor kunnen auto’s nog steeds te snel rijden, waardoor ze de veiligheid en het comfort van het toenemende aantal fietsers in gevaar brengen", zegt professor Vanoutrive. "Bovendien blijft de auto ook straten met minder autoverkeer visueel domineren door het dubbelzijdige parkeren, terwijl voorzien kan worden in meer groen en rustplekken. De Antwerpenaar plukt de voordelen van een zone 30 dus nog niet."

Dat is ook het geval in de districten buiten de ring, waar er in woonstraten veel gewandeld en gefietst wordt, en er van nature minder autoverkeer is. In deze woonstraten heerst vaak zone 30, maar net zoals in de binnenstad zijn ze daar ook in de districten nog onvoldoende op ingericht. 

Hoe dan ook laten de invalswegen en de wijkontsluitingswegen in de districten nog steeds een modal split in het voordeel van de auto optekenen, een gevolg van het hoge autogebruik, dat grotendeels bestaat uit doorgaand verkeer vanuit de rand dat naar de binnenstad of de Ring moet.

De Noorderlaan in de wijk Luchtbal. Nicolas Maeterlinck

Auto koning in de randgemeenten

De grootste "modal shift" - de verschuiving naar een modal split van 50/50 - kan en moet nog gemaakt worden in de 32 gemeenten buiten de stad, zegt de Ringland Academie.

Daar bleken slechts twee straten onder 50/50 te zitten: de Statielei in Mortsel en de Antwerpsestraat in Lier. Beide zijn heringerichte winkelstraten, die nochtans ook als invalsweg fungeren.

Op de andere gemeten invals- en wijkontsluitingswegen en woonstraten in de rand domineert nog steeds de auto. De gemiddelde modal split in de getelde straten bedraagt er 82/18, en volgens het Routeplan 2030 zal het autogebruik er zelfs nog stijgen.

"Alternatieven aanbieden, zoals beter openbaar vervoer per tram, bus, trein en waterbus, en de (her)inrichting van fietspaden voor het toenemende aantal elektrische fietsen, kunnen soelaas brengen. Hoe dan ook blijft de modal shift in de randgemeenten door de grotere afstanden en verspreide bebouwing een grote uitdaging", zo zegt professor Vanoutrive.

Memorandum

De definitieve resultaten van het burgeronderzoek Straatvinken 2018 worden voorgesteld en toegelicht op zondag op het 10 Stoetenfestival op Spoor Oost in Antwerpen.

Daar stellen de burgerbewegingen Ademloos, Ringland en stRaten-generaal in het kader van de komende gemeenteraadsverkiezingen ook hun memorandum voor.

De Antwerpse burgerbewegingen willen van een leefbare en verkeersveilige stad de inzet van de gemeenteraadsverkiezingen maken, en ze focussen daarbij op de volledige overkapping van de Antwerpse Ring tegen 2030 en op de modal shift naar duurzamer verkeer. 

De Antwerpse ring in Deurne, aan het "Sportpaleis".

Bekijk hier het fragment uit "Het Journaal": 

Video player inladen ...