Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved

Was er nu een heksenjacht op buitenlanders in Chemnitz of niet?

“Er was geen heksenjacht op mensen van vreemde origine in Chemnitz”. Dat zegt de chef van de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst Maassen, die eraan toevoegt dat de video’s waarop rechtse betogers buitenlanders aanvallen volgens hem gemanipuleerd zijn. Maar volgens de openbare omroep ARD zijn de video’s helemaal niet vervalst. De linkse partijen zijn furieus, volgens hen bagatelliseert Maassen wat er gebeurd is, ze eisen zelfs het ontslag van de man. In Chemnitz was het de hele vorige week onrustig, nadat 2 buitenlanders een 35-jarige Duitser doodstaken. 

De dodelijke steekpartij in de Duitse stad Chemnitz beroert bijna twee weken na de feiten nog steeds de Duitse politiek en media.  Vanochtend veroorzaakte een interview van Hans-Georg Maassen, de grote baas van de binnenlandse veiligheidsdienst BfV in de krant Bild voor grote ophef. Maassen zei daarin dat hij eraan twijfelt of er sprake was van een heksenjacht op buitenlanders in de Chemnitz.  “De binnenlandse veiligheidsdienst heeft geen betrouwbare informatie dat er zo’n heksenjacht heeft plaatsgevonden.”  

Waar gaat het over? In de vroege ochtend van zondag 26 augustus werd een Duitser van 35 doodgestoken, wellicht na een ruzie. De politie pakte een Syriër en een Irakees op voor doodslag. Een derde verdachte is nog voortvluchtig. Nadat het nieuws bekend raakte, trokken burgers de straat op, daaronder ook leden van extreemrechts en voetbalhooligans.  Op sociale media werden video’s verspreid die moesten aangeven dat sommige betogers het heft in eigen handen namen en mensen die er buitenlands uitzagen, achterna zaten en aanvielen.  Nadat die beelden de media haalden, veroordeelde eerst de woordvoerder van de regering Merkel de gebeurtenissen in Chemnitz, hij nam daarbij het woord ‘heksenjacht’ in de mond. Een dag later herhaalde bondskanselier Merkel die woorden. Maassen gaat nu dus lijnrecht tegen de regering in. En doet er nog een schepje bovenop, want in hetzelfde interview met Bild twijfelt hij aan de echtheid van de video’s. Volgens hem zijn “er goede redenen om aan te nemen dat die video’s de bedoeling hadden om te misleiden om zo de aandacht af te leiden van de moord in Chemnitz.”  Waarop hij zijn uitspraken baseert of welke video’s hij juist bedoelde, zei Maassen er niet bij. 

ARD factcheckt

De uitspraken van Maassen bleven niet zonder reactie. De Duitse openbare omroep ARD kwam met een artikel dat inzoomde op de uitspraak dat beelden die via sociale media verspreid waren, mogelijk vals waren.  Het gaat dan onder meer over deze video:

Volgens het artikel zijn er geen aanwijzingen dat de video vervalst is. De beelden zijn wel degelijk echt. Ze zijn wel degelijk echt en tonen dat buitenlanders aangevallen worden.  De man die in een van die video’s aangevallen wordt, deed zijn verhaal hier.  De Afghaan heeft aangifte gedaan bij de politie.  Bronnen bij het parket in Dresden dat de gebeurtenissen onderzoekt, bevestigen dat er op dit ogenblik geen aanwijzingen zijn dat de video’s vals zouden zijn. 

Het parket van Dresden heeft 120 onderzoeksdossiers geopend ivm de gebeurtenissen in Chemnitz op 26 en 27 augustus.  Daarbij zitten misdrijven zoals het tonen van de hitlergroet of het aanbrengen van lichamelijke letsels etc, maar het parket zegt dat het tot nu toe geen juridische aanwijzingen heeft dat er sprake is van een heksenjacht.

Interview veroorzaakt politieke heibel

De politieke wereld reageerde vanochtend vroeg direct op de uitspraken van Maassen. In linkse hoek vielen ze van hun stoel van verbazing, daar valt te horen dat Maassen met zijn uitspraken de gebeurtenissen in Chemnitz minimaliseert.  Volgens SPD-zwaargewicht Thomas Opperman creëert Maassen alleen maar verwarring. Oppermann wil weten waarop Maassen zich baseerde, want we hebben de beelden toch gezien en de getuigen toch gehoord. Voor de Groenen en het uiterst linkse die Linke bewijst het interview dat de toch al controversiële Maassen niet langer geschikt is om de BfV te leiden.  De Beierse regeringspartij CSU steunt Maassen, net als het ministerie van Binnenlandse Zaken –de bevoegde minister Seehofer zei trouwens gisteren in een kranteninterview nog dat hij zelf in Chemnitz op straat zou zijn gegaan, mocht hij geen minister zijn geweest.

Maassen ondermijnt met zijn uitspraken rechtstreeks bondskanselier Merkel, die deze week nog achter haar uitspraken bleef staan. Ze zei toen dat “iedereen de beelden toch had gezien die haat en de achtervolging van onschuldige mensen toonden”.  Merkel heeft vandaag nog niet gereageerd. Regeringswoordvoerder Seibert zei vanochtend enkel dat Maassen nog niet met Merkel over Chemnitz gesproken heeft.  

Voor de rechts-radicale partij AfD is het duidelijk dat niet Maassen, maar wel regeringswoordvoerder Seibert moet opstappen.  AfD heeft als grootste oppositiepartij in het parlement AfD de protesten in Chemnitz altijd uitdrukkelijk gesteund –volgens sommigen zelfs gebruikt- en ziet zich door de uitspraken van Maassen gesteund.  Volgens AfD-voorzitter Alexander Gauland heeft de regering met haar verklaringen mee valse informatie verspreid en zo bijgedragen aan de opgehitste spanning in Chemnitz. 

Semantische discussie

Dat er in Chemnitz mensen zijn aangevallen wegens hun uiterlijk, daar twijfelt niemand aan. Maar hoe moet je dat definiëren? Sommigen spreken van een hetze, een heksenjacht.  Zo zag Merkel het in elk geval. Voor anderen is dat een te zwaar woord, zoals de redactie van ‘Die Freie Presse’: zij vindt dat een begrip als heksenjacht slaat op het achtervolgen van mensen over langere tijd en in een grotere ruimte. Dat was in Chemnitz niet het geval.  In die optiek gaat het over een keuze van woorden, over een semantische discussie, meer dan over de feiten an sich.  Maar die feiten blijven politiek Duitsland nog steeds beroeren.  Het laatste is over Chemnitz zeker nog niet gezegd, ook niet na het interview met de chef van de binnenlandse veiligheisdienst.