Van Linthout: "Wanneer de alternatieve straffen op zijn, is repressie nodig"

Voor Philippe Van Linthout, onderzoeksrechter in Mechelen en co-voorzitter van de Belgische vereniging voor onderzoeksrechters, moet de strafuitvoering genuanceerder bekeken worden. Volgens hem is er nood aan repressie, maar ook aan alternatieven. “Het is een en-en verhaal”, zegt Van Linthout.

Van Linthout reageert op deze manier op het vertrek van de twee experten die door minister Geens waren aangesteld om de hervorming van het Strafwetboek voor te bereiden. Beide hebben hun ontslag aangeboden omdat ze het niet eens zijn met het feit dat de politiek méér repressie wil.

Eerst en vooral wil Van Linthout benadrukken dat er nood is aan een goed en nieuw strafwetboek."En dat is er één met een palet aan mogelijkheden, waaronder ook alternatieve straffen", benadrukt hij. "Hoe meer mogelijkheden we krijgen, hoe beter. Dan kan je een aangepast straf geven aan de persoon die voor je staat"

Bij sommige mensen werkt een alternatieve straf niet en moet er zwaarder gestraft worden

Philippe Van Linthout, onderzoeksrechter

Maar volgens Van Linthout moet het duidelijk zijn, dat wanneer de alternatieven straffen zijn opgebruikt, het tijd is voor een andere straf. “Laat ons duidelijk zijn, dat een celstraf het laatste redmiddel zou moeten zijn. Maar bij sommige mensen werkt een alternatieve straf gewoon niet”, legt Van Linthout uit. “Bij recidivisten bijvoorbeeld moet er op een andere manier ingegrepen worden, moet er zwaarder gestraft kunnen worden. Geef de rechter mogelijkheden als de alternatieven op zijn. Geef dan repressie.”

Van Linthout haalt het fictieve voorbeeld aan van een net 18-jarige die het wel leuk vindt om af en toe eens iemand een klap te geven. Volgens de experten die bezig waren met het strafwetboek, kan voor zo’n feiten geen gevangenisstraf worden gegeven. Maar Van Linthout ziet dat anders. “De eerste keer ga je inderdaad een alternatieve straf geven. Maar wat als de jongeman gewoon blijft verder doen, omdat hij niet onder de indruk is van de alternatieven straffen, wat dan?” Volgens de onderzoeksrechter is er dan maar een mogelijkheid meer en dat is een gevangenisstraf, in de hoop dat dit wel iets zal opleveren. “Misschien kan een gevangenisstraf een schok teweegbrengen.”

Werken gevangenisstraffen contraproductief?

De experten halen ook aan dat een repressief beleid contraproductief werkt. Van Linthout pleit ervoor om aan de slag te gaan met mensen die in de gevangenis terechtkomen. “Probeer met de gedetineerden iets te bereiken. Kijk of ze een diploma kunnen halen in de gevangenis. Kijk welke jobs er beschikbaar zijn en help hen daarin. Blijf de mensen hoop geven en maak heb duidelijk dat de gevangenis een korte fase uit hun leven is en dat ze kunnen veranderen."

Politiek vindt dat optie van gevangenisstraf bij lichtste misdrijven moet blijven bestaan

Ook minister van Justitie, Koen Geens, (CD&V) reageert op het vertrek van zijn twee experten. Hij vindt het spijtig dat ze niet samen de rit kunnen uitdoen om een goed Strafwetboek af te leveren.

Een moeilijk punt voor de experten was het feit dat ook voor de lichtste misdrijven nog altijd een gevangenisstraf mogelijk was en niet alleen een alternatieve straf. Als de minister het alleen voor het zeggen had, dan was hij de experten hierin gevolgd. "Maar het is een consensus geworden", zegt Geens. "Ik besef heel goed dat een deel van de bevolking ook vindt dat er enkel met alternatieve straffen gewerkt moet worden. Maar anderen vinden dat niet. Indien de rechter het nodig zou vinden, kan hij uitzonderlijk toch in bepaalde gevallen  een gevangenisstraf opleggen. Omdat het iemand is die bijvoorbeeld hardnekking is in zijn daden."

Volgens Geens heeft de regering uiteindelijk een redelijk standpunt hierover ingenomen. "We hebben aandachtig naar de experten geluisterd en dan binnen de grenzen van wat mogelijk is, gedaan wat kon."