Lectrr: “Een cartoonist vergroot fysieke kenmerken uit, dus ook de lippen van Serena”

De woede-uitbarsting van Serena Williams tijdens de door haar verloren finale van de US Open heeft een vervolg gekregen in een heus debat over een cartoon in de Australische krant The Herald Sun. Serena Williams wordt er stampvoetend afgebeeld met een kapotte tennisracket, een bos kroeshaar en dikke lippen. De cartoon kreeg vooral in de VS enorme kritiek. De tekening zou racistisch zijn en de uitbarsting van Serena Williams ridiculiseren. Williams had immers haar uitbarsting verklaard door mogelijk seksistische beoordeling van de umpire tijdens de wedstrijd.

AFP or licensors

De Vlaamse cartoonist Lecttr is huistekenaar bij De Standaard. In “De wereld vandaag” op Radio 1 zegt hij dat er best gelachen mag worden met Serena Williams. “Mijn grens is het slachtoffer. Ik lach niet met slachtoffers, maar wel met de hoge bomen die veel wind vangen”, stelt Lectrr. “En op die manier is het okee dat er hier met Serena Williams wordt gelachen. Ze heeft de aandacht naar zich getrokken, ze heeft zich ergens wel misdragen en ze heeft een voorbeeldfunctie.” 

“Een cartoonist vergroot nu eenmaal fysieke kenmerken uit”

Of de Australische spotprent racistisch is, is volgens Lectrr vooral een kwestie van interpretatie. “De grens tussen een grappige cartoon en eentje die er over is, is zeer dun. Een cartoonist vergroot nu eenmaal fysieke kenmerken uit. Als je een stijl hebt waarin je alleen maar die kenmerken kunt gebruiken, dan moet je het doen met haakneuzen of trekkebenen, of dus ook grote lippen zoals bij Serena."

"In de cartoon van de Australische krant zit in essentie weinig grap. De maker wil zeggen dat de tennisster zich als een klein kind heeft gedragen. Daarom ligt op de achtergrond ook een fopspeen. Serena springt op en neer, gedraagt zich primair. Als het dan om een zwart iemand gaat, begrijp ik wel dat sommigen het als racistisch zouden kunnen interpreteren. Al heeft de cartoonist daar waarschijnlijk helemaal niet aan gedacht.”

De lodderogen van Theresa May en gele baviaan Trump

“Er is in Angelsaksische landen een duidelijk andere visie op wat cartoons moeten zijn. Bij ons moet een cartoon altijd grappig zijn. Wij lachen met de inhoud. Dat is in de VS, Australië of Engeland anders. Daar gaat het vaak echt om spotprenten. Men gaat zeer persoonlijk en vooral op het uiterlijk spelen. Theresa May wordt bijvoorbeeld altijd afgebeeld met een haakneus en lodderogen. Men maakt er een ware draak van. Trump is dan weer een oranje persoon die hard op een orang oetan lijkt, of bij wijze van afwisseling een gele baviaan. Ik denk dat de Australische cartoon niet meer is dan dat."

"De maker heeft een karikatuur van Serena Williams willen maken. In Angelsaksische landen is het maken van de karikatuur de mop op zich. Bij ons gaat het om de inhoudelijke grap. Dat is in Europa vaak zo, maar zeker in Vlaanderen. Het is heel gemakkelijk om een cartoon te maken over het gewicht van Maggie De Block. Veel gemakkelijker dan een cartoon over wat ze in de politiek doet. Toch probeer ik altijd meer inhoud te geven. Wat heel moeilijk is, om het elke dag weer opnieuw te bedenken.” 

Zijn we te politiek correct geworden?

The Herald Sun blijft de cartoonist steunen en vindt dat we te politiek correct zijn geworden. Lectrr: “Dat is waarschijnlijk zo. Grenzen verschuiven altijd, terug en dan weer weg. Als cartoonist is dit net interessant. Als er veel grenzen zijn, heb je veel om mee te spelen. Als alles zou mogen, dan zouden er alleen cartoons verschijnen waarbij mensen onverschillig blijven. Misschien zijn deze tijden van politieke correctheid op deze manier wel interessanter.”

De Deense Mohammed-cartoons en de aanslag op Charlie Hebdo bewijzen hoe controversieel cartoons ook in de 21e eeuw nog kunnen zijn. En het lijkt niet beter te worden, vreest Lectrr. “In Turkije, een land met een rijke cartoontraditie zitten tientallen topcartoonisten in de gevangenis of zijn gevlucht. Een groot deel van de cartooncultuur in het Midden-Oosten of Noord-Afrika is op sterven na dood. Ook in de VS loopt het verkeerd. Cartoonist Rob Roger is er recent nog ontslagen door zijn hoofdredacteur na 25 jaar dienst omdat hij de foute Trump-cartoon zou gemaakt hebben. Tegelijk moet ik toegeven: het zijn heel interessante tijden. Vooral Trump is een droom voor een cartoonist.”