Reporters

Waarom rokers sneller verkouden kunnen worden dan anderen

Verkoudheden, astma-aanvallen en nog heel wat andere  luchtwegaandoeningen delen een gemeenschappelijke oorzaak: de zogenoemde rhinovirussen. Maar niet iedereen reageert hetzelfde: sommigen zijn meer bestand tegen de ziekmakers dan anderen. In een onderzoek naar de waarom-vraag, ontdekten wetenschappers een mechanisme dat kan verklaren waarom roken je sneller ziek maakt.

We genieten nog van een nazomertje, maar de herst en winter staan voor de deur en dat betekent traditioneel de start van het "snot- en kuch-seizoen". Om verkoudheden te vermijden, gelden algemene adviezen zoals handen wassen en rechtstreeks contact met verkouden mensen mijden. Toch verklaart dat niet waarom de ene persoon sneller ziek wordt dan de andere. Een vraag die een team wetenschappers aan Yale University in de VS wilde onderzoeken.

De onderzoekers namen staaltjes van de epitheelcellen in de neus en de longen van gezonde mensen en stelden die bloot aan rhinovirussen, de verzamelnaam van een grote groep virussen die verkoudheden veroorzaken. Die epitheelcellen vormen de eerste verdedigingslaag in onze luchtwegen en beschikken dus over eigenschappen die virussen en andere schadelijke indringers kunnen afslaan.

Ze stelden vast dat in normale omstandigheden de epitheelcellen in de neus de beste afweer vertoonden tegen rhinovirussen: ze verwijderden het best de ziekmakers, nog voor die symptomen konden veroorzaken. Met andere woorden: de cellen in onze neus zijn doorgaans prima in staat om verkoudheden te bekampen, wat verklaart waarom we niet meteen ziek worden van elk verkoudheidsvirus dat onze neus binnendringt.

In een volgende fase activeerden de wetenschappers het zogenoemde RIG-I-netwerk, een systeem van ons lichaam om ziekmakers te herkennen. Daaruit bleek dat zowel in onze neus als in onze longen de respons tegen virussen steeg, net als die tegen oxidatieve stress, celbeschadiging als gevolg van ziekte en andere bronnen zoals luchtverontreiniging. Maar bij de epitheelcellen in de longen was de afweer tegen die oxidatieve stress het grootst.

Lichaam moet kiezen

De vaststelling van de wetenschappers: we zijn perfect in staat om te reageren tegen zowel rhinovirussen als tegen oxidatieve stress. Maar niet tegelijkertijd. Ze stelden epitheelcellen uit de neus bloot aan oxidatieve stress onder de vorm van sigarettenrook, en vervolgens aan rhinovirussen. En die epitheelcellen bleken nu meer vatbaar voor die rhinovirussen. Die glipten makkelijker door het bescherminssysteem.

Met andere woorden: als er meerdere "aanvallers" zijn, moet je lichaam kiezen. We kunnen ze niet tegelijkertijd even efficiënt bestrijden. Het is ofwel het ene, ofwel het andere.

Als je luchtwegen meerdere aanvallers tegelijk aanpakken, gaat dat ten koste van de vatbaarheid voor verkoudheden

Ellen Foxman

"Je luchtwegen beschermen je tegen virussen en andere schadelijke stoffen. Dat werkt prima als er maar één aanvaller is. Maar zijn er verschillende, moet je lichaam prioriteiten stellen", zegt hoofdonderzoeker Ellen Foxman. "Wanneer je luchtwegen proberen om een andere agressor aan te pakken, kan dat, maar dat gaat dan wel ten koste van de vatbaarheid voor verkoudheden. De rhinovirussen glippen erdoor en worden sterker."

Dit kan volgens Foxman dus verklaren waarom rokers meer vatbaar zijn voor verkoudheden dan andere mensen. Het onderzoek gaat trouwens niet alleen op voor sigarettenrook, maar ook voor luchtvervuiling in het algemeen.

Meer lezen?