Wie is Jan Fabre, het "enfant terrible" van de Belgische kunst? Vijf werken waarvan u hem wellicht kent

Jan Fabre is ruim 35 jaar een klinkende naam in de artistieke wereld. De Belgische kunstenaar is vooral bekend omdat hij altijd wel de controverse opzoekt. Als 22-jarige steekt hij voor "Money performance" al bankbiljetten van zijn publiek in brand. En de toon is gezet. Fabre tast graag grenzen af. Als het niet over naakt op het podium gaat, dan gaat het wel over zijn bevreemde kunstwerken, piëta's en vliegende katten. Van "Mount Olympus" tot het "keverplafond" in het koninklijk paleis van Brussel, dit zijn vijf werken van Fabre die wellicht een belletje doen rinkelen.      

1. De schildpad

"Searching for Utopia", beter bekend als de schildpad-met-bladgoud van Jan Fabre. In 2003 komt het beeld naar Nieuwpoort voor het kunstevenement Beaufort. Maar het had snel te lijden onder wind, zand, zout en... toeristen die erop klommen. "Searching for Utopia" moet verschillende keren gerestaureerd worden.

Het beeld weegt vijf ton en is eigenlijk een zelfportret: het stelt Fabre voor schrijlings op een reusachtige schildpad alsof hij op een paard zit. Fabre had als kind zelf twee schildpadden. Het is een ode aan de verbeelding. "Searching for Utopia" kan nog steeds bewonderd worden op het Fabreplein in Nieuwpoort waar het uit veiligheidsoverwegingen op een sokkel prijkt, omgeven door een waterpartij.   

VIDEO Stad Nieuwpoort koopt bronzen schildpad aan:

Video player inladen ...

2. "Mount Olympus"

Een performance die 24 uur duurt, met meer dan 100 scènes en veel naakte dansers en danseressen. Tijdens de voorstelling kunnen de bezoekers naar buiten om een dutje te doen, om een kopje koffie te drinken of om deel te nemen aan een yogasessie. Dat is de productie "Mount Olympus" waarvoor de tickets destijds de deur uitvlogen. "Tijd is een architectonisch element van de creatie. Het gebruik van real time en real action, van echte vermoeidheid en echte doorleving is een zenuwcel van mijn werk", aldus Fabre over de marathon.

Video player inladen ...

3. Het keverplafond

Koningin Paola en koningin Mathilde houden van het werk van Jan Fabre. In 2002 laat Fabre -op vraag van Paola- de Spiegelzaal van het koninklijk paleis in Brussel beplakken met anderhalf miljoen schildjes van mestkevers. Hij wil in de 19e-eeuwse zaal van 26 meter lang en 11 meter hoog via zijn "Heaven of delight" de "redeloosheid van de schoonheid" oproepen. De mestkevers of scarabeeën staan symbool voor de vergankelijkheid.

Vijf jaar geleden bekende Fabre dat hij kritische boodschappen in het werk heeft verstopt. "Als je rondwandelt, kan je zien dat er giraffepoten zijn in verwerkt en twee doodshoofden", zei hij. Het zijn kritische noten bij het koloniale verleden van ons land.

VIDEO "Heaven of delight" met de P van Paola in het plafond:  

Video player inladen ...

4. Sneetjes gerookte hesp

In 2000 pakt Jan Fabre de acht grote zuilen aan de toegangspoort van de Gentse universiteit in met sneetjes gerookte ham, goed voor ruim 600 kilogram hesp. Door de donkerrode kleur en de grillige witte vetlapjes lijken de pilaren van marmer. Het project is onderdeel van de tentoonstelling "Over the edges/Op de hoeken", opgezet door wijlen Jan Hoet.

Het ham-kunstwerk wordt niet gesmaakt door iedereen. Actievoerders spreken van je reinste voedselverspilling en trekken het vlees van de zuilen om aan honden te geven. "Kritiek op mijn werk ben ik gewoon", aldus Fabre. "Alles van schoonheid is weerloos, zei Lucebert. Schoonheid roept blijkbaar ook agressie en felle emoties op."   

VIDEO Jan Fabre wil de benen van de unief "ontvellen":

Video player inladen ...

5. De vliegende katten

Eind 2012 veroorzaakt Jan Fabre een grote controverse met de film "De schoonheid van de krijger". De opnames vinden plaats in het stadhuis van Antwerpen. Voor een bepaalde scène gooien Fabres medewerkers verschillende levende katten de lucht in waarna de dieren op de trappen terechtkomen. Toen het nieuws uitlekte, reageerden dierenrechtenorganisaties als GAIA woedend. Ook toenmalig schepen van Dierenwelzijn Luc Bungeneers (N-VA) was not amused. De stad zou niet van de plannen met de katten op de hoogte zijn geweest toen Fabre een aanvraag om in het stadhuis te filmen indiende.

Zelf was Fabre zich van geen kwaad bewust. "De katjes zijn gelukkig en gezond", reageerde hij. "Voor de opnames waren dierenexperts op de set aanwezig. Geen enkel dier raakte gewond. Na de opnames zijn ze in prima gezondheid aan hun eigenaars teruggegeven."

Geen enkel dier raakte gewond

In 2013 krijgen drie mannen die effectief met de katten hadden gegooid een boete. Datzelfde jaar bereiken Fabre en GAIA een overeenkomst waarbij de kunstenaar belooft de dierenrechtenorganisatie voortaan te verwittigen bij nieuwe installaties met levende dieren.

VIDEO (bekijk hier "Het Journaal"-item van toen): commotie rond de katten in de film "De schoonheid van de krijger":

Video player inladen ...