Jonas Hamers / ImageGlobe

We moeten werken aan een nieuwe definitie van “Vlaamse identiteit”

Het volstaat volgens politicoloog Gamal Cheddad niet om mensen met een migratieachtergrond op lijsten te zetten. Ze moeten ook kunnen wegen op het beleid. "Vlaanderen is een smeltkroes van verschillende culturen die vormgeven aan de Vlaamse identiteit die voortdurend verandert."

labels
Gamal Cheddad
Gamal Cheddad is politicoloog en voorzitter van jeugdcentrum Bazzz in Antwerpen, en ook mede-oprichter van de politieke beweging Refugee party.

De huidige demografische verschuivingen - vooral in de grote steden - dwingen alle partijen om de diversiteit in de samenleving te erkennen. Het kan niemand ontgaan zijn hoe politieke partijen voor de komende gemeenteraadsverkiezingen actief op zoek zijn geweest om hun verkiezingslijsten (meer) divers te maken. Bijna alle partijen - zelfs Vlaams Belang - hebben mensen met een migratieachtergrond gevraagd om voor hun partij in de komende verkiezingen op de lijst te komen.

Betekent dit dan dat deze partijen de Vlaamse identiteit anno 2018 in al haar diversiteit of anders gezegd de multiculturaliteit erkennen? Of dat deze partijen bereid zijn om de Vlaamse identiteit te herinterpreteren? Dat een hoofddoek of tulband om religieuze redenen of koosjer voeding ook Vlaams en dus vanzelfsprekend is? Dat zullen de deelnemende partijen na de verkiezingen moeten bewijzen.

Wel op de lijst, niet in het beleid

Verkiezingslijsten zijn meer legitiem als ze de juiste weerspiegeling zijn van de diversiteit in de huidige samenleving. Deze politieke ontwikkeling is op zich een positieve evolutie maar burgers vragen zich af wat de intentie daarachter is.

Sommige burgers stellen de vraag of politieke partijen echt begaan zijn met hun vragen over erkenning van onze dagelijkse diversiteit. Hebben deze kandidaten met een migratieachtergrond ook na de stembusgang voldoende macht om het beleid te beïnvloeden? Kunnen zij de partijtop overtuigen om politiek op maat te voeren en de ongehoorde Vlamingen tegemoet te komen? Kan de particratie eindelijk plaats maken voor een meer representatieve democratie?

Politieke partijen beseffen dat kandidaten die dezelfde achtergrond als burgers delen veel stemmen kunnen opleveren. Deze mensen worden ook naar voren geschoven als rolmodellen die de bezorgdheden van burgers in de partij - in ruil voor hun stem - zullen vertolken. De mate waarin dit het geval is, verschilt van partij tot partij, maar is hoe dan ook inherent aan partijpolitiek.

Als we zien hoe de traditionele partijen afgelopen decennia politiek gevoerd hebben, vrees ik dat we de komende legislatuur op onze honger zullen blijven zitten. Tot op vandaag zijn nog steeds niet alle groepen burgers even goed vertegenwoordigd. Het is pijnlijk en contradictorisch om te zien hoe traditionele partijen bijvoorbeeld het hoofddoekenverbod als voorvechters van vrijheden en diversiteit hebben geïntroduceerd of nog in stand houden.

Ondanks deze slechte ervaringen wil ik niet vooruitlopen en geef ik de traditionele partijen het voordeel van de twijfel. Het is aan hen om zich in de komende legislatuur te bewijzen en daad bij woord te voegen.

Welke definitie van diversiteit?

Als we het over diversiteit hebben, denken we al heel snel aan mensen met een handicap, geslacht, seksuele geaardheid en fysieke etnisch-culturele verschillen. Maar voor mij is dit concept veel breder en omvat het ook het voorzien van stille ruimtes, maaltijden op basis van eetgewoontes, erkennen van hoofddeksels die eigen zijn aan een identiteit, het opnemen van nieuwe feestdagen in onze jaarkalender en andere kenmerken van onze multiculturele samenleving.

Jammer genoeg moeten wij vaststellen dat dit niet meteen de populairste ideeën zijn. Daarom is er voor een betere verstandhouding in de samenleving nood aan herinterpretatie en herdefiniëring van de “Vlaamse identiteit”.

De realiteit dat Vlaanderen niet meer enkel uit inwoners met een gemiddeld profiel van een blanke oer-Vlaamse inwoner bestaat, kan moeilijk nog genegeerd worden. Toch stellen we vast dat wanneer bijvoorbeeld organisaties diversiteitsplannen opstellen er van onderuit weinig tot geen input gevraagd wordt en dat de directie een eigen beperkte interpretatie van diversiteit oplegt. Diversiteit bestaat ook uit acceptatie van individuele waarden van alle Vlamingen die door een gemeenschappelijke consensus herleid kunnen worden tot “een identiteit” en bijhorende normen en waarden. Dus ook die van Vlamingen met een andere culturele achtergrond. De waarde die een individu aan iets hecht is afhankelijk van iemands religieuze, culturele, sociale en maatschappelijke achtergrond.

Be.One en DSA zijn logische gevolgen van decennialange nonchalance en laatdunkendheid.

Dit jaar lijkt het erop dat in Antwerpen een spannende verkiezingsstrijd zal losbarsten die in heel Vlaanderen onder grote belangstelling aanschouwd zal worden. Dit jaar zijn er voor de lokale verkiezingen in Antwerpen twee opvallende nieuwe spelers.

Be.One en DSA zijn allebei partijen waarvan de initiatiefnemers hoofdzakelijk Vlamingen met migratieachtergrond zijn. Het is dan ook niet verrassend dat naast het bereiken van alle Vlamingen hun strategische focus ligt op maatschappelijke kwesties die de traditionele partijen hebben veronachtzaamd. Deze partijen zijn voortgekomen uit een situatie gekenmerkt door een democratisch deficit met als gevolg een sterke opkomst van reactionaire stemmen.

Vele Vlamingen met migratieroots voelen zich niet erkend of gehoord en kozen daarom om het heft in eigen handen te nemen. Deze mensen zijn het meer dan beu dat in het huidige politieke discours de dominante meerderheid haar cultuur aan de minderheidsgroepen oplegt en geen oog heeft voor de verscheidenheid in onze Vlaamse identiteit.

Burgers hebben geen nood aan een steeds terugkerende retoriek waarin geëist wordt dat alle Vlamingen zich naar de model-Vlaming moeten toewerken. Vlaanderen is multicultureel en bestaat in een realiteit die superdivers is. De uitdaging bestaat hierin om de culturele verschillen te erkennen en toe te laten in de samenleving. Vlaanderen is een smeltkroes van verschillende culturen die vorm geven aan de Vlaamse identiteit die in de tijd veranderend is.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.