Vranckx in de voetsporen van Baden Powell en Kissinger: wat maakt de Carnegie Wateler Vredesprijs zo prestigieus?

Vandaag wordt in Den Haag de Carnegie Wateler Vredesprijs uitgereikt aan VRT-conflictjournalist Rudi Vranckx. Maar wat is die Vredesprijs precies, en wat maakt hem zo prestigieus? Ook de locatie van de uitreiking, het Vredespaleis in Den Haag, is bijzonder.  

In 1916, toen de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog over het grootste slagveld raasden dat de wereld ooit had gezien, besloot de Nederlandse bankier Johan Wateler vrijwel zijn gehele kapitaal in te zetten voor de vrede. Naar het voorbeeld van Alfred Nobel stelde Wateler een testament op voor de instelling van een Vredesprijs. Sindsdien reikt de Carnegie Foundation de Vredesprijs met zijn naam uit.

Bekende namen

De Carnegie Wateler Vredesprijs, dat is een tweejaarlijkse onderscheiding die al sinds 1931 uitgereikt wordt, eerst jaarlijks en sinds 2000 om de twee jaar. Met de prijs eert de stichting "een persoon of instelling die zich op een opvallende wijze in woord, geschrift of houding heeft ingezet voor de internationale vrede". 

Coretta Scott King Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Op de erelijst prijken een hele rist bekende en minder bekende namen. Onder hen Robert Baden-Powell, grondlegger van de scouts (1937), Jean Monnet, de “vader van de Europese Unie” (1953), Coretta Scott King, burgerrechten­activiste en weduwe van Martin Luther King (1969) en de voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger (1975), maar ook organisaties als UNICEF (1957), het Leger des Heils (1980) en Artsen Zonder Grenzen (1989).

Het Vredespaleis

Niet alleen de Vredesprijs is iconisch, het gebouw waar hij uitgereikt wordt is dat evenzeer. 

In 1903 had de Amerikaanse weldoener Andrew Carnegie 1,5 miljoen dollar gedoneerd voor de bouw van het Vredespaleis. Het exuberante neoclassicistische ontwerp van de Franse architect Louis Cordonnier werd gekozen uit maar liefst 216 inzendingen. Niet iedereen was het eens met die keuze; veel architecten toentertijd pleitten voor een gebouw dat ook uiterlijk een nieuwe tijd zou verbeelden, terwijl het ontwerp van Cordonnier opzichtig teruggreep naar het verleden. Maar de critici beten in het zand. In 1907 begonnen de werkzaamheden.

Het Vredespaleis Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Het Vredespaleis van Cordonnier werd in een afgeslankte versie (het originele ontwerp met vier torens bleek veel te duur voor het vooropgestelde budget) geopend in 1913. Met de bouw van het Vredespaleis werd de reputatie van Den Haag als internationale vredesstad in steen vastgelegd. Op het einde van de 19de eeuw al had de toenmalige Russische tsaar Nicolas II – nochtans zelf de eigenaar van een uit de kluiten gewassen leger - voorgesteld om daar een internationale vredesconferentie te houden, op wat hij neutrale grond noemde. 

Meer dan honderd jaar later blijft Den Haag, en het Vredespaleis in het bijzonder, een belangrijke rol spelen op het wereldtoneel. Het Vredespaleis huisvest immers naast de zetel van de Carnegie-stichting ook het Internationaal Gerechtshof en het Permanent Hof van Arbitrage. 

Meer nieuws