Video player inladen ...

Nog exact 6 maanden voor de brexit: waarover is er (g)een akkoord en wat moet nog allemaal worden geregeld?

Over exact 6 maanden, op 29 maart 2019, zal het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie stappen. Met een deal of zonder een deal? Dat valt af te wachten. Wat moet er nog gebeuren, waarover is er akkoord en waarover niet, en waarom zijn de komende weken cruciaal? Europakenner Rob Heirbaut zet het voor u op een rij. 

De brexit-saga begon bij het referendum op 23 juni 2016. Toch duurde het tot 29 maart 2017 vooraleer het Verenigd Koninkrijk officieel meedeelde dat het de EU wou verlaten. Het was een Britse diplomaat die de officiële brief kwam afgeven bij Europees president Donald Tusk.

Vanaf die officiële kennisgeving begon een termijn van twee jaar te lopen en begon de spreekwoordelijke brexit-klok te tikken. In de nacht van 29 op 30 maart 2019, zal het VK de EU verlaten, 46 jaar nadat het -in 1973- lid is geworden.

Wat moet er tijdens deze twee jaar gebeuren?

Video player inladen ...

De echtscheiding moet feitelijk worden geregeld. Er moeten verschillende akkoorden worden gesloten. Zo moet er een akkoord komen over het geld dat de Britten nog verschuldigd zijn aan de EU. Er moet onder meer worden afgesproken welke rechten Europeanen die nu in het VK wonen, nog hebben na de brexit.

Daarnaast moet er ook een kader worden uitgewerkt voor de toekomst na de brexit: Hoe zullen de EU en het VK met elkaar omgaan? Moeten er douanecontroles komen in Zeebrugge of niet? Gaan de Britten nog terreurverdachten overleveren wanneer er een Europees aanhoudingsbevel komt van een Belgische rechter? Ook voor deze kwesties moeten er overeenkomsten worden gesloten. 

Er moet onder meer worden afgesproken welke rechten Europeanen die nu in het VK wonen nog hebben na de brexit

Hoe ver staat het nu met de echtscheiding?

Video player inladen ...

Over drie punten bestaat er al een akkoord. Zo is er op vraag van de Britten overeengekomen dat er op 30 maart 2019 een overgangsperiode start die loopt tot 31 december 2020. Tijdens deze periode is het VK geen lid meer en zit het niet meer in het Europees Parlement of in de ministerraden. Maar het moet zich nog wel aan alle regels houden. Deze overgangsperiode geeft het bedrijfsleven meer tijd om zich voor te bereiden op de toekomst.

De EU en het VK zijn het ook eens geworden over hoeveel geld de Britten nog verschuldigd zijn 

De EU en het VK zijn het ook eens geworden over hoeveel geld de Britten nog verschuldigd zijn. Het gaat bijvoorbeeld om projecten die met Europees geld opgestart zijn toen de Britten nog lid waren, maar die pas betaald moeten worden na hun vertrek. In totaal gaat het om 40 tot 50 miljard euro, een som die gespreid over veel jaren kan worden betaald.

Ten derde is een overeenkomst gesloten waarbij Europeanen die op het einde van de overgangsperiode lang in het VK wonen hun rechten behouden, datzelfde geldt ook voor de Britten die in een Europees land wonen. Zo zullen ze het recht behouden op kindergeld of op werkloosheidsvergoedingen. 

Waarover is er geen akkoord?

Maar er is nog geen volledig akkoord over de echtscheiding. Europa eist bijvoorbeeld dat de Britten Europese beschermde streekproducten zoals parmaham, champagne en mattentaarten, zullen blijven beschermen en niet namaken. Tot nu toe hebben de Britten dat nog niet toegezegd. 

Daarnaast bestaat nog geen akkoord over de grens tussen Ierland en Noord-Ierland. Noord-Ierland is een deel van het VK en vertrekt dus mee uit de EU, waardoor die grens na de brexit een buitengrens van de Europese Unie wordt. Zowel de EU als het VK willen vermijden dat er een zogenoemde harde grens komt. Men is bang dat de oprichting van Britse grensposten opnieuw geweld kan veroorzaken, van Ieren en Noord-Ieren die de Britten als bezetters beschouwen.

Daarnaast bestaat nog geen akkoord over de grens tussen Ierland en Noord-Ierland

Wat is het voorstel van Europa over Ierse grens?

Video player inladen ...

Europa wil Ierland en Noord-Ierland als een geheel beschouwen, binnen dit geheel zouden er geen douanecontroles of douaneheffingen nodig zijn. Om ook andere controles op goederen te vermijden, die aan Europese buitengrenzen gebeuren, moet Noord-Ierland ook de Europese regels blijven naleven. 

Maar voor de Britse regering is dit voorstel onaanvaardbaar. Want dat zou betekenen dat een deel van het VK nog onder Europese regels zou vallen. En het zou impliceren dat er onder meer douanecontroles komen tussen Noord-Ierland en het Britse vasteland. 

Wat is het voorstel van de Britse regering?

Video player inladen ...

Begin juli raakte de Britse regering het eens over een voorstel over de toekomstige handelsbetrekkingen tussen de EU en het VK. Dat voorstel moest meteen een oplossing bieden voor de Ierse grenskwestie.

Zo wil de Britse regering dat er ook na de brexit tussen het VK en de EU handel kan blijven in goederen zonder belemmeringen. Dit betekent een vrijhandelszone voor goederen, zonder controles, invoerrechten of invoerquota.

Bovendien wil het VK ook zelf handelsakkoorden kunnen sluiten met de rest van de wereld. Het wil geen deel meer uitmaken van een douane-unie met de EU. De Britse regering stelt voor dat Britse douaniers de Europese douanerechten innen, wanneer er bijvoorbeeld in Liverpool een container met Chinese T-shirts aankomt die bestemd is voor België, en dat zij die dan zouden doorstorten naar Europa.

Maar voor diensten, kapitaal en personen zou er geen vrij verkeer meer bestaan. Zo zouden Europeanen die in het VK willen werken op dezelfde lijn geplaatst worden als Chinezen, Indiërs, Afghanen of Amerikanen. 

Het VK wil ook zelf handelsakkoorden kunnen sluiten met de rest van de wereld

Maar de EU verwerpt dit voorstel. De 27 landen zijn bang dat Britse bedrijven een concurrentievoordeel zullen krijgen. Want hun goederen zullen in Europa verkocht blijven worden, maar ze zullen die misschien goedkoper kunnen maken omdat ze niet meer aan allerlei Europese regels gebonden zijn. Ook het douane-systeem dat de Britten voorstellen wordt verworpen, omdat de EU  bang is dat er massaal fraude gepleegd zal worden.

Waarom worden de komende weken cruciaal?

Video player inladen ...

De onderhandelingen zitten in een impasse. Bovendien kan er niet worden onderhandeld tot 29 maart volgend jaar. Het echtscheidingsakkoord moet namelijk ook door het Britse parlement worden goedgekeurd. Men verwacht dat dit lang kan duren.

Ook aan Europese kant is er een akkoord nodig van een bijzondere meerderheid van de regeringsleiders, en daarnaast moet het Europees Parlement er nog mee instemmen. Tijdens het weekend van 17 november voorzien de Europese regeringsleiders een finaal akkoord. Maar eigenlijk willen ze dat er op de Europese top van 18 oktober al zoveel mogelijk vooruitgang wordt geboekt, vooral over de Ierse grenskwestie.

De Britse premier Theresa May zit dus tussen twee vuren 

Over die grenskwestie zou nu al een juridisch sluitende oplossing moeten staan in het echtscheidingsakkoord. Een back-up als het ware die alleen gebruikt zal worden als noodoplossing. Zonder deze back-up komt er voor Europa geen echtscheidingsakkoord. En geen overgangsperiode.

De Britse premier Theresa May zit dus tussen twee vuren. In haar eigen partij zijn er mensen die vinden dat ze te veel toegeeft. Oppositiepartij Labour heeft al gezegd dat ze het huidige plan van May niet steunen. En aan de andere kant staat de EU die wil dat ze nog meer toegeeft. 

Meer nieuws