De voorbije 15 jaar was er geen langetermijnvisie voor het energiebeleid, neemt Electrabel nu wraak?

Er lijkt maar geen einde te komen aan de “miserie” van de regering-Michel. Vorige week stond alles in het teken van de transmigrantencrisis en de vrijlating van veroordeelde mensen zonder papieren. Deze week is er de dreiging dat het licht uitgaat vanaf november. De paniekcommunicatie van MR-energieminister Marghem helpt niet om de mensen gerust te stellen. Haar wanhopige zoektocht naar extra megawatt komt zelfs wat zielig over. Dreigt er daardoor een negatieve eindbalans voor de regering-Michel?

labels
Johny Vansevenant
Johny Vansevenant is politiek journalist bij VRT NWS.

Boos zijn op Electrabel helpt niet

De bevoorradingsdiscussie staat op het eerste gezicht los van de komende gemeenteraadsverkiezingen. Volgens Engie/Electrabel is het een ongelukkige samenloop van omstandigheden dat al die werken aan de centrales samenvallen. Het is een tegenslag die de regering moet ondergaan. Alleen door massaal elektriciteit duur in het buitenland aan te kopen, kan het probleem nog onder controle gehouden worden. Boos zijn op Electrabel zoals minister Marghem doet, zal niet helpen. 

Als het licht effectief uitgaat de komende winter, dan zal de kiezer ongetwijfeld de regering-Michel daarvoor met de vinger wijzen. Het vage Energiepact dat ze heeft afgesloten, biedt in elk geval weinig soelaas. Door de onenigheid binnen de regering is het nog altijd niet duidelijk of het “over and out” is met kernenergie in 2025. Open VLD zegt: “Het staat zo in de wet.” De N-VA antwoordt: “Het zal afhangen van de bevoorradingszekerheid.” In elk geval wordt er nog geen begin gemaakt van de gascentrales die nodig zullen zijn om de kerncentrales te vervangen. Al is het natuurlijk zo dat die pas voor de volgende regering zullen renderen.

Wie heeft de Belgische centrales verkocht aan het Franse Engie? Dat was paars onder Verhofstadt

N-VA

De N-VA wil in geen geval de zwarte piet krijgen voor de elektriciteitsmiserie. Daar hoor je meteen: ‘Wie heeft de Belgische centrales verkocht aan het Franse Engie? Dat was toch paars onder premier Verhofstadt. Zijn regering besliste ook in 2003 dat er een kernuitstap zou komen in 2015, terwijl er geen werk gemaakt werd van vervangcapaciteit. Ook de regeringen na paars hebben dat niet gedaan. Er kwamen ook geen vervangende gascentrales.” Het is inderdaad een feit dat voor energiebeleid een langetermijnvisie nodig is en die was er duidelijk niet de voorbije vijftien jaar. Toch zal de huidige regering de prijs electoraal betalen als een afschakelingplan effectief in werking moet treden. Uitvallende elektriciteitsbevoorrading is voor de mensen iets voor ontwikkelingslanden, maar is hier totaal onaanvaardbaar. 

Neemt Electrabel wraak?

Intussen hoor je bij veel politici van meerderheid en oppositie heel wat wantrouwen tegenover Electrabel. Ze vinden het zeer verdacht dat plots zes van de zeven Belgische kerncentrales dicht moeten voor onderhouds- en herstellingswerken. Is dit toeval of zit er meer achter, is een veel gestelde vraag. Wil Electrabel zo aantonen dat we niet zonder kernenergie kunnen? Vindt Electrabel dat ze te veel gekoeioneerd is door de opeenvolgende regeringen met hun stop and go-beleid rond kerncentrales, waardoor ze die in het verleden ook niet voldoende gemoderniseerd hebben.

Er is zelfs te horen dat Electrabel uiteindelijk wel de nodige dure elektriciteit uit Franse moderne kerncentrales zal leveren en dat Engie zo nog extra winst zal maken. De Belg zou dan de eenpansgerechten achterwege mogen laten, maar hij zou wel een fors gat in zijn portefeuille te verduren krijgen. Bovendien helpt dure of zelfs afwezige elektriciteit niet om van België een aantrekkelijk investeringsland te maken. Het gunstig effect van de lagere vennootschapsbelasting en lagere sociale bijdragen zou zo teniet gedaan worden. 

En dan is er ook nog transmigratie, een medianummer?

De transmigrantencrisis is van een heel andere orde dan de bevoorradingsproblemen met elektriciteit. Geen stroom hebben, raakt de bevolking veel dieper dan de problemen rond transmigranten. De meeste mensen hebben nog nooit transmigranten gezien en kennen het probleem vooral via de media met beelden van gammele bootjes, duistere autosnelwegparkings en het Maximiliaanpark. Het werd wel wat penibeler toen sprake was van een steekpartij en gevechten onder transmigranten. 

Het is hoe dan ook een thema dat veel geschikter is om er het klassieke politieke spel van gezichtsverlies mee te spelen. Na wat incidenten hebben vooral CD&V-burgemeesters snelwegparkings gesloten. Hun signaal was: de N-VA-ministers Jambon en Weyts schieten tekort voor de beveiliging van de parkings en het garanderen van ondoordringbare omheiningen. Ze konden ook het signaal geven dat oppakken en daarna snel weer vrijlaten van transmigranten dweilen met de kraan open is. 

Een spat op het blazoen van Francken?

Van de weeromstuit schoot N-VA-staatssecretaris Francken in actie en maakte gesloten centra leeg om die transmigranten te kunnen opsluiten. De tegenslag voor de N-VA’er was dat daar veroordeelde mensen zonder papieren bij zaten, onder meer een tiental voor zwaar gewapende overvallen. Criminelen vrijlaten is voor een veiligheidspartij als de N-VA toch maar een zwaktebod, zelfs al is het om plaats te maken voor transmigranten. Dat was dan weer een spat op het blazoen van staatssecretaris Francken die altijd met cijfers heeft aangetoond dat hij veel meer criminele illegalen het land uitzet dan zijn voorgangers. De N-VA gaf achteraf wel de uitleg dat Francken die veroordeelden hoe dan ook had moeten vrijlaten omdat hun land van oorsprong hen toch niet terugneemt. Vraag is of die uitleg veel indruk maakt op wie criminele illegalen zwaar aangepakt wil zien.

Vorige week vrijdag kwam er nog geen einde aan de problemen voor Francken. Hij stelde voor om een gevangenisponton te huren in Nederland om 300 transmigranten in op te sluiten. CD&V-vicepremier Peeters stond meteen klaar om te zeggen dat het ponton pas tegen volgende zomer operationeel zou zijn en dat dit allesbehalve een kortetermijnoplossing is. Het werd dus weer munitie in de strijd tussen CD&V en de N-VA net voor de gemeenteraadsverkiezingen. 

Theo Francken stelde voor transmigranten op te sluiten in een gevangenisponton

Francken moet uiteindelijk zijn huiswerk overdoen en er is nu ook sprake van om kazernes in te schakelen. Voor de gemeenteraadsverkiezingen zal er wellicht geen keuze meer gemaakt worden, want de regeringspartijen zouden bij die verkiezingen een prijs moeten betalen in de stad/gemeenten waar die 300 transmigranten naartoe gaan. Het thema weegt dus op de gemeenteraadsverkiezingen. Morgen zal N-VA-staatssecretaris Francken met zijn boek “Continent zonder grens” tegengas geven. Hij zal duidelijk maken dat de schuld bij Europa ligt.

Voor de eerste keer is N-VA op zijn eigen favoriete terrein, migratie en veiligheid, in de verdediging gedrongen

Johny Vansevenant

Vraag is of N-VA het transmigrantenprobleem helemaal weg gecommuniceerd krijgt. Tot dit voorjaar hadden de N-VA-excellenties Francken en Jambon een vlekkeloze staat van dienst. Staatssecretaris Francken had de vluchtelingencrisis zonder problemen opgelost met “bad, bed en brood” en een streng maar rechtvaardig asielbeleid. Minister van binnenlandse zaken Jambon had ook snel geschakeld na de aanslagen in Zaventem en Maalbeek. Hij deed er nog een Kanaalplan bovenop in Molenbeek en omgeving. Voor de eerste keer is de N-VA op zijn eigen favoriete terrein migratie en veiligheid in de verdediging gedrongen. En uitgerekend de N-VA heeft met die thema’s de gemeenteraadsverkiezingen willen nationaliseren. CD&V hoopt ongetwijfeld dat de transmigratieproblemen haar vele burgemeesters zal helpen om stand te houden.

Niet veel beslissingen meer

Nu de regering-Michel geen jaar meer heeft, is de kans klein dat er nog veel beslist wordt. De verkiezingen van 26 mei volgend jaar gaan steeds meer hun schaduw vooruitwerpen, waardoor de regeringspartijen elkaar maar weinig meer zullen gunnen. Er blijven nog wel wat losse eindjes over. 

  • Eindigt de regering met een gat in de begroting van acht miljard zoals het Planbureau vreest?
  • Nu er geen beursgang van Belfius komt, mag CD&V een vergoeding voor de 800.000 Arcocoöperanten vergeten?
  • Wordt de afgesproken Arbeidsdeal effectief uitgevoerd waarbij na een periode werklozen lagere uitkeringen krijgen om hen te prikkelen? 
  • Komt er nog een beslissing over de opvolger van de F-16-gevechtsvliegtuigen?
  • Komt de lijst van de zware beroepen er nog bij overheid en privé?

Op de meeste van de die vragen zal het antwoord allicht neen zijn. Het gevaar bestaat dus dat de regering-Michel zo geen sterke slotindruk zal maken net voor de federale verkiezingen. Bij de N-VA horen we dat de grote hervormingen vooral in het begin van de regering beslist zijn. Het zijn een pak maatregelen die met de PS weinig kans zouden gemaakt hebben: lagere sociale bijdragen, lagere vennootschapsbelasting, een indexsprong, vervroegde pensionering afremmen met het vooruitzicht van 66 jaar als pensioenleeftijd in 2025 en van 67 jaar in 2030, minimale dienstverlening bij het spoor, het niet meer laten meetellen van studiejaren hoger onderwijs bij ambtenarenpensioenen, het afschaffen van de vaste benoeming voor ambtenaren die niet in een gezagsfunctie zitten, zieke ambtenaren na een maand 60 procent uitbetalen in plaats van een volledig loon… Allemaal maatregelen die liberaal getinte partijen graag nemen. In welke mate zal dit nog doorwegen bij de verkiezingen?

Het wereldrecord regering vormen verbeteren?

In het Franstalig landsgedeelte zit meerderheidspartij MR intussen in geen al te beste papieren. MR-premier Michel leed af en toe gezichtsverlies als eerste minister. N-VA-toppers zoals staatssecretaris Francken gingen openlijk tegen hem in, waardoor de oppositie zijn gezag in twijfel kon trekken. Ook maken MR-ministers dikwijls geen te beste beurt. Nu is dat zo met energieminister Marghem, maar ook haar mobiliteitscollega Bellot en pensioenminister Bacquelaine komen soms weinig doortastend over.

Nu de PS ook uit de Waalse regering is gegooid, kunnen de Franstaligen socialisten weer volop de oppositiekaart trekken. Het is ook al duidelijk dat de PTB, de Franstalige tak van de PVDA, te vroeg gepiekt heeft en dat de PS-oorlogsmachine de partij van Raoul Hedebouw zal overklassen. De PS komt daarmee wellicht opnieuw in poleposition voor de regeringsvorming na de verkiezingen van volgend jaar.

In Vlaanderen wordt N-VA ongetwijfeld opnieuw de grootste. Vlaams Belang kampt met te weinig electorale zwaargewichten om op te boksen tegen de De Wevers, de Franckens en de Jambons, waardoor VB wellicht niet al te veel kiezers zal kunnen terughalen. Als de N-VA moet regeren met de PS, dan legt de partij opnieuw het confederalisme op tafel. Als de Franstalige socialisten dat weigeren dan kunnen we het wereldrecord regering vormen nog eens proberen te verbeteren.