Video player inladen ...

"CurieuzeNeuzen": Grote lokale verschillen in luchtkwaliteit, vooral de steden scoren slecht

Vooral de steden scoren slecht op vlak van luchtkwaliteit. Onder meer Brugge, Gent, Sint-Niklaas, Aalst en Leuven flirten met de Europese drempel. En Antwerpen zit er bijna volledig boven. Dat blijkt uit het project "CurieuzeNeuzen" van de krant De Standaard, Universiteit Antwerpen en de Vlaamse Milieumaatschappij. Over het algemeen scoort Vlaanderen relatief goed.

Hoe proper is onze lucht? Dat is de vraag waar het project "CurieuzeNeuzen" een antwoord op wou hebben. 20.000 Vlamingen hingen daarom in de maand mei twee buisjes aan hun raam. Via die buisjes kon de concentratie stikstofdioxide (NO2) gemeten worden.

Hoe meer verkeer, hoe meer stikstofdioxide

Stikstofdioxide is een schadelijk gas dat vrijkomt bij auto- en vrachtverkeer. Hoe meer verkeer, hoe meer stikstofdioxide en hoe groter de luchtverontreiniging door verkeer. Na het CurieuzeNeuzenproject blijkt dat de gemiddelde hoeveelheid stikstofdioxide in Vlaanderen 22,8 microgram per kubieke meter is (µg/m3).

Vanaf de drempel van 20 microgram kunnen er gezondheidsproblemen optreden zoals astma, kortademigheid en hart- en vaatproblemen. Uit het onderzoek blijkt dat 3,9 miljoen Vlamingen in een zone wonen met meer dan 20 microgram stikstofdioxide in de lucht.

Bijna 813.000 Vlamingen wonen in een zone met meer dan 30 microgram stikstofdioxide per kubieke meter. De Wereldgezondheidsorganisatie spreekt van 'ontoelaatbare luchtkwaliteit' bij de grens van 40. Dat is het geval voor zo'n 150.000 Vlamingen. 

Opvallend in de studie: de grote lokale verschillen. Uiteraard doet het platteland het beter dan de stad. Maar ook in kleinere gemeenten zijn er vaak rode punten. "Het Journaal" ging kijken bij enkele meetpunten (Lees verder onder de reportage uit "Het Journaal").

Video player inladen ...

Toestand in steden matig tot zeer slecht

Het gemiddelde in Vlaanderen is dus 22,8 microgram. Maar er zijn erg grote verschillen. In de steden is de luchtkwaliteit matig tot zeer slecht. Vooral in de stad Antwerpen is de toestand dramatisch. Zowat nergens werd goede luchtkwaliteit gemeten. Bijna 32 procent van de meetpunten zit boven de grens van 40 microgram. Bijzonder hoge waarden -dat is meer dan 60 microgram-werden gemeten op de Leien, Turnhoutsebaan en rond het Stuivenbergziekenhuis.

Dat steden slecht scoren is geen verrassing. Er is namelijk veel verkeer. Maar die vuile lucht blijft ook 'hangen' in de nauwe straten. Nauwe straten met veel verkeer worden 'street canyons' genoemd. In Aalst zijn er de meeste. Zowat 37 procent van de Aalsterse meetpunten hing in een street canyon. Daarmee scoort de Oost-Vlaamse stad het slechtst van allemaal. Daarna komen Brugge en Antwerpen. Gent staat op de 6de plek.

Slechte lucht door stoplichten en manke doorstroming

Maar niet alleen de steden scoren slecht, zelfs in de kleinste gemeenten wordt de drempelwaarde overschreden. Dat komt vooral door de slechte doorstroming van het verkeer in onze gemeenten. Door de vele stoplichten, rotondes en kruispunten moet het verkeer voortdurend stoppen en optrekken. En dat is bijzonder slecht voor de luchtkwaliteit. Daardoor zijn er bijzonder hoge stikstofdioxideconcentraties in pakweg Wuustwezel, Opglabbeek, Lier en Diksmuide.

Zwarte kruispunten

 Enkele plekken in Vlaanderen scoren zelfs zo slecht dat ze de titel 'zwart kruispunt' krijgen. In Houthalen-Helchteren werd op het kruispunt van de Grote Baan met de Ringlaan de hoogste waarde gemeten, 75,3 microgram. Dat is bijna 4 keer hoger dan de drempelwaarde van 20 microgram.

Maar ook in de steden zijn er zwarte punten. Bijvoorbeeld in Gent. Het centrum scoort relatief goed. Maar de resultaten van de stadsring, Dampoort, Steendam en Tolhuislaan zijn bijzonder slecht. Pieken tot meer dan 70 microgram zijn geen uitzondering. Hetzelfde verhaal voor de stadsring rond Oostende, Brugge en Mechelen.  

Conclusie  

Vlaanderen scoort relatief goed. Maar er zijn erg grote verschillen. De laagste waarde werd gemeten in Remersdaal bij Voeren, daar is amper 10,9 micogram stikstofdioxide per kubieke meter. Op het zwartste kruispunt van Vlaanderen -in Houthalen-Helchteren- ligt dat 7 keer hoger (75,3 microgram).

De verschillen zijn er niet alleen tussen steden en gemeenten. Zelfs tussen straten zijn er grote verschillen. Op amper 500 meter van het fameuze zwartste kruispunt zijn er straten met zeer goede luchtkwaliteit. Bovendien is niet alleen de luchtkwaliteit rond onze woonplaats belangrijk. Maar ook het traject langswaar we ons dagelijks verplaatsen. Waar scholen en crèches zijn? Uit het onderzoek van 'CurieuzeNeuzen' blijkt dat slechte luchtkwaliteit in Vlaanderen amper te vermijden is. 

Gedetailleerde informatie over de luchtkwaliteit in uw gemeente vindt u via de website van De Standaard. 

Herbekijk hieronder de reportage uit "Het Journaal":

Video player inladen ...