Bedrijven vragen meer en meer hernieuwbare energie in plaats van kernenergie

N-VA-voorzitter Bart De Wever vindt het een "sprookje" dat een stroomtekort met zonne- en windenergie voorkomen kan worden. Volgens Marc-Philippe Botte klopt dat niet. Hij is geen vertegenwoordiger van een groene organisatie, maar partner in een investeringsfonds dat vanuit Parijs belegt in hernieuwbare energie in meerdere Europese landen. Hij analyseert het groeiende economische belang van deze sector.

labels
© Hervé Thouroude
Marc-Philippe Botte
Marc-Philippe Botte is partner bij OMNES CAPITAL, een Franse investeringsmaatschappij en een van de grootste Europese investeerders in hernieuwbare energie. Hij geeft les aan de Université Paris Dauphine.

België moet het deze herfst doen zonder 6 van zijn 7 kernreactoren. Pijnlijk gezien onze afhankelijkheid van deze energiebronnen, maar niet geheel onverwacht gezien de respectabele leeftijd van onze kerncentrales.

Of het licht daardoor effectief ook uit gaat in november zal afhangen van het weer en van de import uit het buitenland. Een koudegolf zoals in 2017 en het ziet er niet al te goed uit.

Dat is onaangenaam als particulier met verse vis in de ijskast. Maar het is ronduit dramatisch als industrieel, voor wie zekerheid van stroomaanvoer de hoofdprioriteit is, en dus absoluut geen goede zaak voor de attractiviteit van de NV België als vestigingsplaats voor industriële activiteiten.

Met deze crisis is het nu echt wel duidelijk dat we met een structureel probleem zitten  dat we moeten aanpakken en de verouderde Belgische energiemix moeten aanpassen aan de 21e eeuw.

Deze crisis gaat niet over voor of tegen kernenergie, dat debat is al lang achterhaald. Het gaat over de vraag of België in staat is elektriciteit aan zijn industrie te leveren die aan de drie eisen van de moderne industrie voldoet:

1 Zekerheid van levering
2 Competitieve kostprijs
3 Massale beschikbaarheid van hernieuwbare energie.

Wat doen moderne "energievreters"?

Voor wie er nog aan twijfelt dat deze drie eisen primordiaal zijn voor de huidige industriële bedrijven, loont een bezoekje aan een van de Gafa (Google, Apple, Facebook, Amazon). Google bijvoorbeeld, met zijn datacenters een van de grootste elektriciteitsverbruikers ter wereld, draait sinds 2017 100% op hernieuwbare energie. En het kan zich uiteraard niet permitteren dat een datacenter uitvalt wegens geen stroom meer.

Meerdere landen zetten hun beschikbaarheid om aan deze drie eisen te voldoen maar al te graag in de etalage als hoeksteen van hun industriële politiek. Zweden beweegt bijvoorbeeld hemel en aarde, met succes zoals blijkt uit recente investeringen van Facebook en Amazon, om zichzelf aan te prijzen als het perfecte land voor energievretende datacenters, wegens de beschikbaarheid van goedkope groene energie uit windparken.

Nederland doet hetzelfde en heeft datacenters van onder andere Microsoft en Google aangetrokken, die ook met stroom uit windparken werken.

Datacenters aantrekken alleen is op zichzelf uiteraard niet genoeg voor een alles verheerlijkende industriële politiek, al gaat het wel systematisch om investeringen van honderden miljoenen euro's. Maar achter deze voorbeelden schuilt de veel grotere problematiek van het aantrekken en behouden van elektro-intensieve industrieën op ons grondgebied, voor wie de kostprijs van de gebruikte elektriciteit en het groene karakter daarvan ook meer en meer doorslaggevend zijn.

De kostprijs van de gebruikte elektriciteit en het groene karakter daarvan zijn meer en meer doorslaggevend zijn voor bedrijven.

Dit werd in juli 2018 op een pijnlijke manier geïllustreerd door de beslissing van Umicore om een batterijmaterialenfabriek in Polen en niet in Antwerpen te bouwen, ten koste van 400 jobs. Dat zo'n beslissing gebaseerd is op meerdere aspecten, waaronder ook onze hoge loonkosten, staat buiten kijf, maar Umicore geeft ook expliciet aan dat de “aanwezigheid van groene energiebronnen” en “de lage energiekost in Polen” een van de redenen voor deze beslissing is.

Politieke gevolgen?

Het lichtpuntje van de huidige crisis is dat ze ons een opportuniteit biedt om de omwenteling van onze productiemix in gang te zetten die aan de moderne eisen van de industrie voldoet. Dat kan enkel door nu massaal te investeren in hernieuwbare-energiecapaciteiten, zoals onze buurlanden nu al doen. 

Het Nederlandse regeerakkoord voorziet bijvoorbeeld een capaciteit van 11.500 MW windenergie op de Noordzee tegen 2030 (ongeveer 50% van de totale productiecapaciteit die er vandaag in Nederland staat, ongeacht deze conventioneel of hernieuwbaar is). In Duitsland wordt zelfs het dubbele van deze capaciteit verwacht.

Klopt het dat hernieuwbare energie te duur is?

Wacht eens, hoezo goedkope hernieuwbare energie, dat is toch een contradictio in terminis? Hernieuwbare energie is toch zoveel keer duurder dan conventionele energie?

Dit is vandaag een volledig achterhaald verhaal. De investeringsprijs van hernieuwbare capaciteit is de laatste jaren zodanig gekelderd dat de kostprijs van groene stroom vandaag vaak onder de kostprijs van conventionele stroom ligt. Wie daaraan twijfelt moet gewoon even vergelijken hoeveel het Verenigd Koninkrijk de volgende 35 jaar zal betalen voor de stroom uit zijn nieuwe kerncentrale in Hinkley Point tegenover de prijs die wordt betaald in grote delen van Europa voor wind- en zonne-energie.

Toegegeven, elektriciteit uit bestaande, al volledig afgeschreven kerncentrales is nog altijd goedkoper, maar die vergelijking is intellectueel oneerlijk want dat is zoals zeggen dat mijn volledig afgeschreven auto mij in staat stelt gratis te rijden, al ga ik hem wel op termijn moeten vervangen.

Klopt het dat er geen energie is zonder wind of zon?

Allemaal goed en wel maar naast de kostprijs en het groene karakter moet er in eerste instantie leveringszekerheid zijn en de zon schijnt niet altijd, zeker niet in onze contreien. Exit hernieuwbare energie?

Ook deze denkwijze is anno 2018 meer en meer achterhaald. De koppeling van hernieuwbare productiecapaciteit met reuzenbatterijen die elektriciteit opslaan als er veel zon of wind is en weinig vraag is een pertinent en economisch haalbaar idee. Dat dat geen science fiction meer is maar de harde realiteit bewijst de batterij van 100 MW van Tesla in het zuiden van Australië, gekoppeld aan een lokaal windpark.

België heeft er dus alle belang bij, als bescherming van zijn industrie en competitiviteit, om het voorbeeld van de ons omringende landen te volgen en nu massaal in groene energie te investeren. Anders loopt het het risico om achter te blijven met een verouderde, te weinig groene, en te dure energieproductiemix tegenover onze buurlanden, wat de competitiviteit van de nv België geen goed zal doen.

Voor ideologie is in dit debat geen plaats meer, we moeten kijken naar de feiten en een rationele beslissing nemen in het belang van onze toekomst.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.