Wat staat er op het spel in de provincie Oost-Vlaanderen?

Op 14 oktober stemt u niet alleen voor een nieuw gemeentebestuur, maar ook voor wie uw provincie mag leiden. Al staan die provinciale verkiezingen wat in een schaduwhoekje, toch blijven ze een belangrijke bovenlokale graadmeter, een levensechte peiling zeg maar, met het oog op de Vlaamse verkiezingen volgend jaar. Zo ook in Oost-Vlaanderen. Blijft N-VA de grootste partij in de provincieraad en bestuurt ze deze keer dan ook mee? Of houden CD&V, Open VLD en SP.A hun coalitie nog eens zes jaar staande?

Wat doet de provincie?

De bevoegdheden van de provincie zijn “grondgebonden taken”, zoals ruimtelijke ordening, economie, provinciale domeinen of de aanleg en subsidie van fietspaden en fietssnelwegen. Ook onderwijs blijft tot het provinciale takenpakket behoren: het gaat onder meer om scholen voor volwassenenonderwijs, technisch en buitengewoon onderwijs.

De provincie is het verbindend tussenniveau: tussen steden/gemeenten en het Vlaams of federaal niveau. Ze probeert in die hoedanigheid een beleid op maat te voeren en ondersteuning te geven aan zowel kleine als grotere gemeenten.

Het huidige Oost-Vlaamse provinciebestuur gaat er prat op de meeste windmolens te hebben van alle Vlaamse provincies. Met zijn ‘windbeleid’ gaat Oost-Vlaanderen sinds 2009 voluit voor hernieuwbare energie. Momenteel staan er ruim 150 windturbines, en als de huidige coalitie haar werk voortzet, zal ze – naar eigen zeggen - op termijn dubbel zoveel windturbines hebben dan bijvoorbeeld Antwerpen of West-Vlaanderen. Soms heeft het provinciebestuur daar de wind in de zeilen, soms ervaart het felle tegenwind en beroepsprocedures.

Ook met de groepsaankopen van groene stroom pakken CD&V, Open VLD en SP.A graag uit. De derde groepsaankoop van zonnepanelen noemen ze een succes: nog vóór februari volgend jaar zullen bij ruim 3.300 deelnemers van de groepsaankoop zonnepanelen geplaatst zijn.

Bij rampen coördineert de provincie de hulpverlening, zoals bij de treinramp in Wetteren 5 jaar geleden.

Oost-Vlaanderen wil ook een rol van betekenis spelen in vernieuwende praktijkcentra voor land- en tuinbouw: het PCS (sierteelt), het PCG (groententeelt) en het PCA (aardappelteelt).

Oost-Vlaanderen zet ook in op verkeersveiligheid. Zo is er de jaarlijkse verkeersveilige dag met grote controles, om de kettingbotsing van 1996 op de E17 in Nazareth te herdenken. Daarbij vielen 10 doden en 56 gewonden.

Deuk in het imago

Er was de schandaalsfeer rond gedeputeerde voor Open VLD Geert Versnick, die een link zou hebben met Optima-topman Jeroen Picqueur, en enkele reizen naar Thailand deden hem opstappen. Martine Verhoeven nam zijn plaats in.

Ook op het vlak van vergunningen maakt Oost-Vlaanderen geen al te goede beurt. Als mensen naar de Raad voor Vergunningsbetwistingen stappen tégen een bepaalde vergunning, dan vernietigt die raad méér provinciale besluiten dan dat ze er goedkeurt.

Wat zal de provincie niet meer doen?

De provincie ondersteunde ook jeugdwerking (rockwedstrijden), ze baatte enkele  musea en cultuurhuizen uit, en ook een zorgcentrum in Merelbeke. Het takenpakket omvatte ook het ondersteunen van sport. Zo baatte Oost-Vlaanderen het “Huis van de Sport” uit aan de Blaarmeersen in Gent.

Maar de Vlaamse regering schrapte die “persoonsgebonden” provinciale bevoegdheden.  Volgens Vlaanderen kunnen die taken beter door de gemeenten of de Vlaamse Gemeenschap gebeuren.

N-VA en Open VLD wilden de provincies eigenlijk afschaffen omdat ze die overbodig vinden. Maar CD&V is daar tegen, omdat de provincies volgens die partij dichter bij de burger staan dan bijvoorbeeld de Vlaamse overheid. Ze kunnen ook zaken doen waarvoor gemeenten misschien te klein zijn, en Vlaanderen misschien niet meteen interesse heeft. Door een compromis tussen de drie partijen in de Vlaamse regering, zijn de provincies daarom wel afgeslankt, en niet afgeschaft.

Het geld van de provincie

Het geld dat voor de grondgebonden bevoegdheden nodig is, komt van ons allen via de provinciebelasting. Alle gezinnen en bedrijven betalen die belasting.  Sinds dit jaar mogen de provincies minder belastingen heffen dan voordien, omdat ze minder taken hebben. De Oost-Vlaamse schuld is de voorbije legislatuur afgebouwd (van 162 miljoen euro begin 2013 naar 78 miljoen eind dit jaar)

Wie bestuurt de provincie?

Elke provincie heeft een provincieraad, die te vergelijken is met een parlement: ze maakt reglementen en besluiten en controleert de deputatie. De provincieraadsleden worden verkozen tijdens de provincieraadsverkiezingen, die altijd op hetzelfde moment gehouden worden als de gemeenteraadsverkiezingen.

De deputatie kan je de regering van de provincie noemen en ze doet het dagelijks bestuur. De leden ervan worden uit de provincieraad gekozen, en ze voeren de beslissingen van de raad uit.

De gouverneur is de voorzitter van de deputatie, maar die kan je niet vergelijken met een eerste minister. Want strikt genomen is de gouverneur geen politicus. Hij of zij is een benoemde Vlaamse ambtenaar, maar heeft heel dikwijls wel een politiek verleden. Het waren tot nu dan ook meestal de partijen die iemand aanduidden voor het ambt van gouverneur. Vlaanderen heeft de procedure om een gouverneur te benoemen nu veranderd. Via een open vacature kan nu iedereen solliciteren voor de job, en het is de Vlaamse regering die uiteindelijk beslist wie gouverneur wordt. Oost-Vlaanderen krijgt de primeur. Huidig gouverneur Jan Briers gaat op 1 november met pensioen. De nieuwe selectieprocedure wordt dus het eerst in Oost-Vlaanderen uitgerold, en loopt nu volop.

Wie bestuurt Oost-Vlaanderen?

Open VLD hoopt – ondanks het debâcle rond Geert Versnick – weer een goede score te halen, zoals het zes jaar geleden 15 zitjes in de provincieraad kon innemen, en 2 gedeputeerden leveren. Met een sterke economie, slimme mobiliteit en zelfvoorziening op vlak van energie, stapt Open VLD naar de kiezer. Voor het district Gent doet de partij dat met Kristof Windels als lijsttrekker, in Aalst/Oudenaarde is dat Vera De Merlier, en voor Dendermonde/Sint-Niklaas staat Hilde Bruggeman bovenaan de lijst.

CD&V kiest “ondubbelzinnig voor een provincie die maatwerk levert om de regionale noden in te lossen”. De partij wil – met de hertekening van de bevoegdheden – het provinciaal niveau als volwaardig bestuursniveau opnieuw uitvinden. De partij leverde de voorbije zes jaar drie gedeputeerden. Lijsttrekkers zijn voor Gent Filip Van Laecke, voor Aalst/Oudenaarde Phaedra Van Keymolen, en voor Dendermonde/Sint-Niklaas Leentje Grillaert.

SP.A was de voorbije 6 jaar de kleinere partner, met negen zetels en één gedeputeerde. De partij wil voor de provincie verder de kaart trekken van de ruimtelijke ordening, de mobiliteit (met de fietssnelwegen) en het provinciaal onderwijs. De provincie blijft volgens SP.A het niveau waar politici een verschil kunnen maken voor de mensen. Lijsttrekker voor Gent is Bruno Matthys, voor Dendermonde/Sint-Niklaas is dat Peter Hertog, en voor Aalst/Oudenaarde staat huidig provincieraadsvoorzitter Greet De Troyer bovenaan de lijst.

Wie zijn de uitdagers?

De N-VA is met 21 van de 72 zitjes de grootste partij in de Oost-Vlaamse provincieraad, maar ze zit dus in de oppositie. Op 14 oktober hoopt N-VA opnieuw de grootste te worden, maar dan wel in die mate dat de traditionele partijen er niet omheen kunnen om een bestuur samen te stellen. N-VA wil “de broodnodige verandering brengen in de provincie Oost-Vlaanderen op het vlak van efficiëntie en goed bestuur”. Voor Gent Eeklo is Kurt Moens lijsttrekker, In Aalst-Oudenaarde is dat Walter Roggeman, en Annemie Charlier trekt de N-VA-lijst in Dendermonde-Sint-Niklaas.

Zes zitjes veroverde Groen in 2012. De partij legt de klemtoon op de provinciale meerwaarde op vlak van onder meer klimaat, energie, mobiliteit en toerisme. In Gent staat Elisabet Dooms bovenaan de lijst, in Aalst-Oudenaarde is dat Koen Roman, en Riet Gillis trekt de lijst in D’monde-Sint-Niklaas

Ook Vlaams Belang haalde zes jaar geleden zes zetels binnen, en trekt nu naar de kiezer met Steve Herman als lijsttrekker in Aalst-Oudenaarde, Lena Van Boven in Dendermonde-Sint-Niklaas, en Olaf Evrard trekt de lijst voor het district Gent.

Nog andere kleinere partijen, die vorige keer geen zitjes konden veroveren wagen het toch lijsten in te dienen. Nochtans worden de provincieraadszitjes nu veel duurder verkocht, omdat er maar half zoveel meer zijn. Naast PvdA, kan je voor het eerst ook op de Pokémon-lijst stemmen: een groep mensen zonder politieke standpunten en programma, die eens wilden zien hoe makkelijk het is een lijst in te dienen, en het is hen dus gelukt.

Oost-Vlaanderen in cijfers

Er wonen iets meer dan 1,5 miljoen mensen in Oost-Vlaanderen. Op dit moment zijn er nog 65 Oost-Vlaamse steden en gemeenten. Omdat 9 gemeenten beslisten om te fuseren met één of twee buurgemeenten, zullen er vanaf 2019 nog 60 steden en gemeenten zijn in de provincie.

Op 14 oktober kiezen we naast gemeenteraadsleden dus ook provincieraadsleden. Momenteel zijn die nog met 72 provincieraadsleden. NV-A is er de grootste partij met 21 zetels, Open VLD en CD&V hebben er elk 15. Sp.a bezet 9 zitjes, en Groen en Vlaams Belang elk 6. Door de afslanking van de provincies, zullen er vanaf 2019 maar 36 provincieraadsleden meer zijn. Ook de deputatie verkleint van 6 naar 4 mensen. Momenteel levert CD&V drie gedeputeerden, Open VLD heeft er 2 en SP.A heeft één gedeputeerde.

Stemmen doen we in drie kiesdistricten: Gent, Aalst/Oudenaarde en Dendermonde/Sint-Niklaas. Van de 1,5 Oost-Vlamingen moeten zowat 1.142.000 mensen naar de stembus om de 36 provincieraadsleden te kiezen.