Archiefbeeld ter illustratie. STG / Reporters

1 op de 4 Vlaamse jongeren valt in risicogroep zelfdoding: "Dit wordt enorm onderschat"

Maar liefst 1 op de 4 Vlaamse jongeren zit in de risicogroep voor zelfdoding. Dat blijkt uit een test bij 4.500 jongeren in middelbare scholen in opdracht van de de Vlaamse overheid, waarover Het Laatste Nieuws vanochtend berichtte. "Hopelijk kunnen we probleemsituaties nu vroeger detecteren."

Neuropsycholoog Michael Portzky ontwikkelde de test in opdracht van Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V). Het gaat om een aangepaste versie van de veerkrachtschaal die al beschikbaar is voor volwassenen. 4.500 leerlingen uit allerlei lagen van de bevolking en van alle soorten Vlaamse middelbare scholen kregen de test voorgeschoteld.

De resultaten zijn ontluisterend. Zo heeft 18 procent de neiging zichzelf pijn te doen als hij of zij zich niet goed voelt. 27 procent heeft al aan zelfmoord gedacht na een tegenslag. 1 op de 3 jongeren voelt zich eenzaam en onbegrepen. 

Drempelwaarde

Het zijn de scores op die factoren - zelfbeschadiging, hechting thuis, sociaal netwerk, ...  - die samengevoegd worden en herberekend worden tot een drempelwaarde waarboven je mag spreken van een 'suïciderisico', legt Portzky ons uit. "Daarbij hebben we moeten vaststellen dat - zelfs als we de kinderen eruit halen die al in behandeling zijn - nog altijd ongeveer 25 procent van de jongeren in onze middelbare scholen die drempelwaarde haalt."

Sommige leerkrachten vonden het not done om zulke dingen te bevragen bij jongeren. Dan stellen wij ons toch wel vragen bij hoe hard dit nog onderschat wordt

Neuropsycholoog Michaël Portzky

Niet dat al die jongeren ook tot zelfdoding overgaan. "Maar het zijn wel mensen die wel op heel jonge leeftijd al een dergelijke verzameling aan zorgwekkende risicofactoren vertonen, dat wij vinden dat zij toch wat meer ondersteuning kunnen gebruiken."

Verborgen kwetsbaarheid

Die kwetsbaarheid van Vlaamse jongeren wordt enorm onderschat, aldus een verontwaardigde Portzky. "Als je dan bedenkt dat wij moesten meemaken dat sommige leerkrachten weigerden om die vragenlijst af te geven in hun klas, omdat zij vinden dat het not done is om zulke dingen te bevragen bij jongeren. Dan stellen wij ons toch wel vragen bij hoe hard nog onderschat wordt - zelfs bij mensen die met die groepen jongeren werken - hoeveel verborgen kwetsbaarheid er nog is en hoe vroeg in het leven dat merkbaar en detecteerbaar is." 

"Waarom wachten tot er heel trieste zaken gebeuren om in gang te schieten? Wij hopen dat met ons meetinstrument mensen die risico lopen veel vroeger kunnen gedetecteerd worden en dat we sneller iets kunnen aanbieden dat echt nog een verschil kan maken." Ook voor therapeuten kan de test volgens hem heel nuttig zijn, omdat die heel duidelijk aangeeft waar de problemen liggen.

Meer middelen

Minister Vandeurzen wil de test volgend jaar online beschikbaar maken voor het brede publiek, via jongerenwebsite NokNok.be. Langs die weg kunnen ze ook naar de juiste hulp doorverwezen worden. In afwachting daarvan kan de politiek nog meer middelen vrijmaken om jongeren te helpen mentaal veerkrachtiger te worden, vindt Portzky.

Met drie uurtjes les ga je helaas bij zo'n stabiel persoonlijkheidskenmerk als veerkracht niks veranderen

Neuropsycholoog Michaël Portzky

"Een vrij pijnlijk voorbeeld: in sommige scholen is men gestart met een lessenpakket rond mentale veerkracht. Maar dat bleek uiteindelijk een pakket van amper 3 uur te zijn. Wij hebben 600 leerlingen getest vóór en na dat lessenpakket: dat heeft niks effect gehad. Met drie uurtjes les ga je helaas bij zo'n stabiel persoonlijkheidskenmerk als veerkracht niks veranderen. Dat moet echt een aanpak zijn die blijvend herhaald wordt, zodat je echt een persoonlijkheidsverandering kunt bekomen"."

"Daarom ons pleidooi aan de overheid en beleidsmakers: het is heel mooi dat je die aanpak wilt promoten, maar dan moet je ook de middelen ter beschikking stellen om dat deftig aan te pakken. En niet voor de schone schijn, dat we dat weer kunnen afvinken."

Wie vragen heeft over zelfdoding kan terecht op het gratis nummer van de Zelfmoordlijn, 1813 of op www.zelfmoordlijn1813.be.