Na het nieuwe datalek van Facebook: we staan aan de vooravond van iets nieuws

Frederik De Bosschere laat voor vrtnws.be tweewekelijks zijn licht schijnen over verrassingen of tegenslagen in de wondere wereld van de digitale technologie. Vandaag: "Na een zoveelste pijnlijk datalek wordt het hoog tijd om vooruit te kijken: wat na Facebook?"

labels
Frederik De Bosschere
Frederik De Bosschere is strateeg bij In The Pocket, dat strategisch en technologisch advies geeft en digitale producten bouwt voor bedrijven als Bancontact, Colruyt en Samsonite. Twitter: @vrederik.

Het antwoord? Moeilijk te zeggen, maar het is belangrijk dat we niet opnieuw dezelfde fout maken. Gelukkig komt de uitvinder van het web met de oplossing.

Bij Facebook is de sfeer al aangenamer geweest. Enerzijds is er de stilaan constante kritiek dat het bedrijf niet genoeg doet aan #fakenews en haatberichten op het platform, met democratische inmenging en zelfs genocides tot gevolg. 

Anderzijds krijgt het bedrijf de vele gaten maar niet gedicht. Oprichters van ingelijfde bedrijven verlaten uit onvrede met 'herr Zuck' het schip. Na Brian Acton en Jan Koum van WhatsApp stapten vorige week ook Kevin Systrom en Mike Krieger van 'golden child’ Instagram op.

Gebruikers, zeker jongeren, hebben het stilaan gehad en verwijderen de Facebook-app. Ze stellen zich vragen bij de impact van die feed op hun levenskwaliteit, of hebben het gevoel dat hun data worden verkocht aan de hoogste bieder.

Of gewoon gestolen. Na de pijnlijke Cambridge Analytica-ontdekking is het nu alweer van dat: door een nieuw lek zouden de data van tot 90 miljoen gebruikers op straat liggen.

Om maar te zeggen: bij ‘big blue' is de malaise stilaan compleet. Blijft dat duren?

Voorlopig blijft het platform nog groeien, en vluchten gebruikers vooral naar ‘dochterdienst’ Instagram. Op zich weinig verschil voor de kassa van Zuckerberg.

Toch is het niet ondenkbaar dat Facebook over enkele jaren verleden tijd is, en dat we met miljarden mensen migreren naar een ander sociaal netwerk. Belangrijk dat we geen tweede keer in dezelfde data-val lopen. Daarom: wat na deze generatie van het web?

Web 1, 2, 3

Om goed te begrijpen waarom we aan de vooravond staan van iets fundamenteel nieuws, kunnen we het best even terugkijken. De eerste generatie websites was, behalve erg traag, vooral gericht op het consumeren van informatie.

‘Read-only’ zeg maar. Akkoord, je kon zelf webpagina’s in elkaar knutselen en online gooien, maar dat vergde enige handigheid en was niet voor het grote publiek. 

Daar kwam met Web 2.0 verandering in: platformen zoals Wikipedia, YouTube en ook Facebook maakten het zo eenvoudig om zelf dingen online te gooien dat we een explosie kregen van interactiviteit.

Iedereen auteur, en wat dat betreft helemaal trouw aan de visie van het wereldwijde web: voor iedereen. Helaas niet van iedereen. Dat was de keerzijde aan het Web 2.0-tijdperk: een aantal platformen werden zo populair dat ze massa’s gebruikersdata konden verzamelen. Dat is waar we vandaag zijn aanbeland: buitenproportioneel veel macht, gecentraliseerd bij een handvol giganten. 

Daarin wil de volgende lichting digitale diensten verandering brengen: het idee dat jouw data gevangen zit, met hoogstens heel beperkte mogelijkheden om die te verplaatsen. Codewoord van de Web 3.0-beweging? Decentralisatie.

Hoe werkt dat?

Wat het volgende grote platform wordt, weet ik niet. Dat heeft evenveel te maken met wat cool is op de speelplaats, als met technologie. Maar hierbij drie voorbeelden van hoe zo’n nieuw sociaal netwerk onder de motorkap kan werken.

1 Manyverse

Een heel frivool idee is dat van Manyverse. Dat netwerk bestaat helemaal ‘off the grid’: je profiel en berichten leven enkel op jouw telefoon, en je verstuurt elke update rechtstreeks naar de telefoons van je contacten. Een volledig sociaal universum in een sms, als het ware. Decentraler kan niet, maar wellicht niet de meest schaalbare oplossing.

2 Dock.io

Bij Dock.io timmeren ze aan een protocol dat wel schaalbaar is. Op hun blockchain-gedreven platform ben jij de eigenaar van je persoonlijke info. Sociale netwerken, chat-apps of jobsites kunnen dan apps bouwen bovenop dat platform. Maar ze moeten wel toestemming vragen om je data te gebruiken. Jij hebt de sleutel in handen.

3 Solid

Dat is ook de filosofie achter Solid, het project van Tim Berners-Lee, de uitvinder van het wereldwijde web, met ook UGent-professor Ruben Verborgh in het team. Ook zij willen diensten loskoppelen van data.

Jouw data hou je bij een ‘data pod’, die je zelf beheert of bij een dienst naar keuze parkeert. Een nieuwe app gebruiken? 'Data pod' inpluggen. Net zoals we vandaag al standaarden hebben voor hoe teksten of afbeeldingen over het internet reizen, wil Solid dat er ook standaarden komen voor persoonlijk dataverkeer. Data-eigendom en -overdracht worden zo ingebakken in het web, en niet langer het alleenrecht van enkele monopolisten.

Hoe > wat

Op welk platform we overmorgen onze dagen doorbrengen, dat weet nog niemand. Maar hopelijk is het er eentje dat onze data mag gebruiken, en niet andersom. En als dat netwerk dan tegenvalt, dan kiezen we toch gewoon een ander?

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.