Waarom lege bossen in Afrika ons ook zorgen moeten baren (en wat wij daar hier in België aan kunnen doen)

"Pano" onderzocht de handel in bushmeat, vlees van wilde dieren die gedood worden in het Afrikaanse oerwoud. Uit die reportage blijkt dat zulk vlees gemakkelijk in België geraakt én dat het oerwoud stilaan leeggejaagd is. Sofie Luyten is directeur beleidsdienst  bij WWF-België en stelt dat een leeg oerwoud ook voor ons een probleem vormt.

labels
Sofie Luyten
Directeur beleidsdienst, WWF-België

Op 27 oktober 2016, tijdens de voorstelling van het meest recente Living Planet Report van WWF, dat tweejaarlijks de balans opmaakt van de biodiversiteit op aarde, gaf Dr. Roseline Beudels een gedenkwaardige speech. Roseline, toen kersvers voorzitster van WWF-België en tevens hoofd van de afdeling Conservatiebiologie van het Koninklijk Belgisch Instituut van Natuurwetenschappen, is een wetenschapster pur sang.

Als conservatiebiologe met 38 jaar ervaring in onder meer Indonesië, Thailand, Rwanda en de DRC, bouwde ze haar leven rond natuurbescherming. Roseline communiceert gedreven, maar steeds helder en beredeneerd. Tijdens haar presentatie beleefden we een zeldzaam weemoedig moment. Ze vertelde over haar eerste jaren als bioloog op het terrein, toen de hordes antilopen, wildebeest en andere kuddedieren van de Afrikaanse savanne nog gigantische proporties aannamen, en de grond lieten daveren tot aan de horizon. Ze beschreef ook trektochten door dichte bossen die toen wemelden van het leven. Roseline groeide op in Centraal Afrika en ze zag het zienderogen veranderen. 

De exploitatie van natuurlijke rijkdommen in het hart van het tropische woud weegt zwaar op de fauna

De kans dat je vandaag nog spectaculaire wilde fauna tegenkomt in de uitgestrekte wouden en savannes van Centraal Afrika wordt inderdaad met de dag kleiner. En dat heeft alles te maken met de menselijke druk die blijft groeien. Eindeloze gebieden waar diersoorten vrij konden rondzwerven raken opgesplitst en gefragmenteerd in groene eilanden van natuur waarin dieren a.h.w. opgesloten zitten. De exploitatie van natuurlijke rijkdommen in het hart van het tropische woud weegt ook zwaar op de fauna. Mijnbouw- en bosbouwactiviteiten leiden tot hogere concentraties van mensen in kwetsbare gebieden en tot aantasting van natuurlijke habitats. Wegen worden aangelegd door voorheen ondoordringbare gebieden.

Daar waar jagers vroeger twee dagen met wild op de rug dienden rond te zeulen, hoeven ze nu slechts in 4x4’s en vrachtwagens te stappen. Deze wegen vergemakkelijken ook de doorstroming van bushmeat naar steden en hun luchthavens. Ondertussen is de handel in wilde dieren, inclusief hun vlees, al lang niet meer het exclusieve terrein van jagers die in de lokale nood aan proteïnen voorzien, maar is het een (inter)nationale handel geworden, die de grenzen van lokale dorpen ver overschrijdt.

Waarom is dit alles een probleem?

Dieren spelen een belangrijke rol in het ecosysteem. Herbivoren bevorderen de plantendiversiteit door de meest productieve planten te verorberen en zaden te verspreiden. Carnivoren controleren dan weer de herbivorenpopulaties en verzekeren zo een evenwichtige voedselketen. Wanneer dit evenwicht verstoord wordt, verzwakt de veerkracht van het ecosysteem tegen ziektes, bosbranden of klimaatverandering. Met als voorspelbare gevolgen: toenemende achteruitgang van het woud en ontbossing, gigantische hoeveelheden CO2 die vrijkomen, weerpatronen die verstoord raken en miljoenen mensen, die voor hun levensonderhoud rechtstreeks afhankelijk zijn van de natuur, die in de problemen komen. 

De Pano-reportage van gisteravond maakte pijnlijk duidelijk dat ook ons land een rol speelt in dat verhaal. En alhoewel België door ondertekening van een internationaal verdrag de verplichting opnam om de illegale handel in de bedreigde soorten op zijn grondgebied te bestrijden, blijft de concrete uitvoering hiervan in belangrijke mate dode letter voor het bushmeat dat ons land binnenkomt.

WWF vraagt daarom dat maatregelen getroffen worden om de illegale handel te ontmoedigen door betere controles en sanctionering. Vooral de douane komt daarbij in beeld

WWF vraagt daarom dat maatregelen getroffen worden om de illegale handel te ontmoedigen door betere controles en sanctionering. Vooral de douane komt daarbij in beeld. Ook vliegtuigmaatschappijen, luchthavens en bagageverhandelaars kunnen een belangrijke rol spelen. Ze kunnen in de herkomstlanden doeltreffend optreden om te beletten dat bushmeat nog het vliegtuig opgaat en de passagiers informeren over illegale handel (net zoals dat gebeurt voor drugs). Daarnaast is ook het belangrijk om in gesprek te gaan met de consumenten van bushmeat om meer bewustwording te creëren. 

Strengere controles en sancties

WWF steunt wetenschappelijk onderzoek om op betrouwbare wijze de omvang van de handel in te schatten en op te volgen. Wereldwijd gaat WWF in dialoog met de lokale bevolking en haar verwanten verspreid over de hele wereld om het duurzaam gebruik van hun natuurlijke hulpbronnen te bevorderen.  Ook in België zijn er gesprekken met consumenten van bushmeat én beleidsmakers. Als we erin slagen de vraag naar bushmeat drastisch te reduceren en overheden strengere controles en sancties doorvoeren, dan zal ons land een bijdrage leveren om de decimering van populaties wilde dieren in Afrika tegen te gaan.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.