5-10-1918: Duitsland en Oostenrijk vragen vredes­onderhandelingen

Duitsland en ook Oostenrijk-Hongarije hebben de Amerikaanse president Wilson gevraagd om vredesonderhandelingen op te starten. De Geallieerden zijn wantrouwig. En de beroemde Franse piloot Roland Garros is omgekomen.

De nieuwe Duitse rijkskanselier, prins Max van Baden, heeft de Amerikaanse president Wilson gevraagd om zo snel mogelijk onderhandelingen over vrede te organiseren. Dat heeft hij zelf bij zijn eerste toespraak voor de Duitse Rijksdag gezegd.

Max van Baden spreekt de rijksdag toe op 5 oktober 1918 (uit Berliner Leben, 1918)

Via de diplomatieke kanalen in Zwitserland heeft de kanselier een nota naar de president gestuurd. Als basis voor onderhandelingen noemt hij het programma dat Wilson op 14 januari aan het Amerikaans Congres voorstelde. Dit staat bekend als de “Veertien Punten”.

Het voorstel houdt in dat de er meteen een algemene wapenstilstand wordt gesloten, voorafgaand aan de vredesbesprekingen.

De vraagt van Duitsland en Oostenrijk-Hongarije overheerst vanzelfsprekend de voorpagina's van de kranten een dag later. De Parijse krant Excelsior breng foto's van alle hoofdrolspelers en een overzicht van de "Veertien Punten" van Wilson. De Weense Illustrierte Kronen Zeitung kopt: "Zo snel mogelijk een eervolle en rechtvaardige vrede".

Oostenrijk-Hongarije heeft vrijwel tegelijk een soortgelijk verzoek naar Washington gestuurd.

In het Geallieerde kamp is niet duidelijk wat men hiervan moet denken. Men vertrouwt Duitsland niet, dat al eerder betwistbare vredesvoorstellen deed. Maar ditmaal verwijzen de Duitsers naar de Veertien Punten van Wilson, die zeker niet in hun voordeel zijn.

"Willen we wel onderhandelen met deze heren van het duister?" en "Zal prins Max het duiveltje Willem II wel in de doos kunnen houden?". Tekeningen uit de Brooklyn Daily Eagle van 8 en 13 oktober 1918.

Belgische kranten wijzen er op dat een van de Veertien Punten letterlijk zegt: “België moet worden ontruimd en heropgebouwd, om opnieuw een soeverein land te worden.” Wat toch hoopgevend is.

Hoe dan ook is dit een teken dat Duitsland en zijn bondgenoten de oorlog aan het verliezen zijn. Maar is het dan het moment om een wapenstilstand te sluiten?

Le Miroir schetst hoe de vraag om vrede van Duitsland en zijn bondgenoten bij de Geallieerden is terecht gekomen (20-10-1918)

Vanavond begint in Versailles een Geallieerde topconferentie (officieel de Opperste Geallieerde Oorlogsraad). De regeringsleiders Clemenceau (Frankrijk), Lloyd George (Groot-Brittannië) en Orlando (Italië) zouden het over de nieuwe situatie op de Balkan moeten hebben. Maar ongetwijfeld zal het Duitse voorstel ter sprake komen.

In de Verenigde Staten is net de 4e Liberty Loan (Vrijheidslening) gelanceerd. Deze oproep om in te tekenen stelt dat keizer Willem die zich nu ineens als een kameraad voordoet niet te betrouwen is, want terzelfdertijd zet hij Cambrai in vuur en vlam en deporteert de Franse inwoners van Metz: "Leen tot het uiterste, zoals onze jongens vechten!" (Brooklyn Daily Eagle , 6-10-1918, en andere kranten)

Roland Garros omgekomen

De beroemde Franse piloot Roland Garros is vermist. Hij keerde niet terug van een verkenningstocht over de Duitse linies bij de stad Vouziers aan de Aisne. Daar wordt momenteel hevig gevochten. Vermoed wordt dat hij is omgekomen.

Garros zou morgen 30 jaar zijn geworden. Hij had drie dagen geleden een Duits vliegtuig neergeschoten, zijn eerste overwinning sinds hij in maart naar Frankrijk was teruggekeerd.

Na bijna drie jaar krijgsgevangenschap was hij erin geslaagd te ontsnappen. Maar Garros’ gezondheid was zo achteruit gegaan dat het een hele tijd duurde alvorens hij opnieuw kon vliegen.  

Plechtigheid ter ere van Garros en de piloot Anselme Marchal met wie hij samen uit Duits krijgsgevangenschap ontsnapte, op 19 mei 1918 in Hétomesnil (Albums Valois, BDIC)

In 1915 vloog Garros als eerste met een echt gevechtsvliegtuig, een toestel uitgerust met een machinegeweer dat door de draaiende propeller schoot. Toen hij nabij Ingelmunster een loodlanding moest maken, vielen zowel de piloot als het vliegtuig in Duitse handen.

Roland Garros in een Bugatti, type 17, circa 1910 (Collectie Agence Rol, BnF Gallica)

In totaal heeft Garros maar vier vijandelijke vliegtuigen neergeschoten, maar voor de oorlog was hij al een beroemdheid en zelfs ridder van het Legioen van Eer. Hij deed aan luchtacrobatiek, vestigde even een hoogterecord en vloog als eerste van Afrika naar Europa (via Sicilië) alvorens hij in 1913 de eerste non-stopvlucht over de Middellandse Zee maakte.

De dag van zijn verdwijning heeft Frankrijks grootste luchtheld René Fonck in zowat 20 minuten vier Duitse vliegtuigen neergehaald. Een glorieuze wraak voor Garros, schrijven de Geallieerde kranten. Fonck heeft nu officieel 70 overwinningen op zijn naam. Officieus claimt hij er 109, wat een record zou zijn. 

Enkele dagen later meldde het Duitse leger dat het neergestorte vliegtuig met het lichaam van Garros gevonden was nabij Saint-Morel, in de buurt van Vouziers. Na de oorlog werd ter zijner ere het nieuwe tennisstadion in Parijs Roland Garros genoemd.

Op de foto hierboven rechts het grafmonument van Roland Garros in Vouziers, links staat Garros naast René Fonck.

Perzikpitten redden levens

Scholieren uit New York hebben ruim 1.500 kg perzikenpitten ingezameld, op initiatief van de locale afdeling van het Rode Kruis. De pitten worden omgezet tot koolstof, dat gebruikt wordt in de filters van gasmaskers. Ook pitten van abrikozen, pruimen en kersen kunnen hiervoor dienen.

Het Rode kruis roept in om er zo veel mogelijk van in te zamelen, want de behoefte is groot (Brooklyn Daily Eagle, 6-10-1918)