Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Kan de ramp op het eiland Sulawesi Indonesië in een crisis duwen?

In twee maanden tijd zijn twee belangrijke eilanden in Indonesië het slachtoffer geworden van verwoestende natuurrampen. Sulawesi had de voorbije jaren een forse groei gekend en werd als motor voor het armere oosten van het land beschouwd.

labels
Jos De Greef
Jos De Greef is buitenlandjournalist bij VRT NWS.

Een serie aardschokken waarvan er een met een magnitude van 7,5 en een tsunami tot vijf meter hoog hebben op 28 september het westen van Sulawesi zo goed als totaal weggeveegd. Het aantal doden zou in de duizenden kunnen lopen en de infrastructuur in dat deel van het eiland is zo goed als verwoest. Het meest getroffen is Palu, met 335.000 inwoners de derde stad van het eiland.

Nu stonden Indonesië en zijn munt al voor de natuurrampen onder druk van de financiële markten

Het menselijk leed is enorm, maar zal in de toekomst geprojecteerd worden als de economische kost het toch al niet erg rijke Indonesië zal beroeren. Indonesië is de belangrijkste economie in Zuidoost-Azië, maar veel van de 267 miljoen inwoners leven in of op de rand van de armoede.

Nu stond Indonesië al voor de natuurramp onder druk van de financiële markten. De munt, de rupiah, is sinds mei met bijna 10% in waarde gedaald tegenover de dollar en de centrale bank heeft de rente een paar keer moeten optrekken.

De voorbije jaren lag de economische groei bemiddeld tussen 5 en 6%, maar door de stijging van de Amerikaanse rentevoeten, staan opkomende economieën met een grote bevolking zoals Argentinië, Pakistan, India, Turkije en Indonesië onder zware druk. Argentinië heeft het Internationaal Muntfonds al om noodhulp verzocht en anderen zullen wellicht volgen.

Sulawesi was groeimotor in Oost-Indonesië

Nu was Sulawesi de voorbije jaren een van de economisch snelst groeiende gebieden van Indonesië. Het eiland voert vooral rijst uit naar de oostelijke en arme eilanden, maar produceert ook koffie, cacao en kokosnootolie en muskaatnoot en kruidnagel. De mijnbouw levert vooral nikkel op, bosbouw kostbaar teakhout en ook de visvangst in de omliggende zeeën is belangrijk.

Toerisme is ook een bron van inkomsten, vooral dan voor wie graag duikt of snorkelt aan de kusten of wordt aangetrokken door de aparte cultuur van het Toraja-volk in in het centrale en zuidelijke bergland. Dat gebied is niet getroffen door de aardbeving/tsunami, maar gevreesd wordt dat toeristen nu Sulawesi een tijdlang zullen mijden.

Sulawesi (vroeger Celebes) is qua omvang het elfde eiland ter wereld en het vierde in Indonesië. Door zijn grillige vorm -vier schiereilanden verbonden door centraal bergland- is het zeer verscheiden. Er wonen meer dan 18 miljoen mensen; de zuidelijke Makassars en Boeginezen zijn veelal soennitisch moslim (en soms ook erg conservatief); de Minahasa in het noorden eerder christen en de Toraja daartussen of christen of animist ("Aluk") of meestal allebei. (Lees verder onder de foto).

"Tongkonan" of typische "boothuizen" van de Toraja in het binnenland van Sulawesi. Foto: Ribkha Tandepadang.

Toeristen blijven trouw, ondanks rampen

De wederopbouw van het verwoeste gebied in het westen van Sulawesi zal dus zwaar wegen op de overheidsfinanciën. Dat komt bovenop de zo goed als totale verwoesting van het eiland Lombok in augustus van dit jaar. Daar vielen toen 500 doden en is de schade ook niet te overzien.

Probleem is dat president Joko Widodo net -met steun van de Wereldbank en het Internationaal Muntfonds- fors had ingezet op een uitbouw van het toerisme in Indonesië. Lombok moest zo de druk van het massatoerisme op het naburige Bali wat verzachten, maar dat plan is dus in duigen gevallen. Bali zelf heeft vorig jaar dan de broodnodige toeristen een tijdlang zien wegblijven door de uitbarstingen van de vulkaan Agung. De uitbarsting van de vulkaan Merapi in het oosten van Java nabij de bekende tempels van Borobudur en Prambanan heeft dan ook weer toeristen weggejaagd.

Toch wil Indonesië jaarlijks 20 miljoen buitenlandse toeristen aantrekken, die de economie zouden moeten ondersteunen. Vorig jaar waren dat er 15 miljoen. Het geld dat die achterlaten, is broodnodig voor de wederopbouw. Tot nu toe lijken de opeenvolgende natuurrampen de toeristen niet blijvend weg te houden van het bloedmooie land, maar dan mogen er wel niet te veel catastrofes na elkaar meer komen.

De tempel van Prambanan op Java met de torens voor de hindoegoden Brahma, Shiva en Vishnu. Foto: Aangwepe.