Veiligheidsambtenaar: "In sommige Antwerpse wijken dient meerderheid handelszaken om drugsgeld wit te wassen"

“In bepaalde wijken in Antwerpen dient de meerderheid van de handelszaken om drugsgeld wit te wassen. Het is verontrustend dat de publieke opinie dit niet lijkt te beseffen en vol naïviteit goedkope pitta’s blijft kopen en de haren laat knippen voor 10 euro.” Dat zegt een hooggeplaatste veiligheidsambtenaar in een reportage van Iedereen Kiest. “Dit maakt de legale economie kapot. Reguliere handelaars kunnen het hoofd niet langer boven water houden en verdwijnen.”

In de aanloop naar de verkiezingen van 14 oktober, trekt VRT NWS twee weken lang door Vlaanderen. We houden halt in acht centrumsteden en gaan er telkens op zoek naar het grootste pijnpunt. Wat weten we niet? Waar loopt het mis? En waar schoot het beleid te kort? We gaan er iedere avond verder op door in Iedereen Kiest, het verkiezingsprogramma op Eén, om 22u05. Vandaag houden we halt in Antwerpen. We leggen de problematiek vanavond voor aan burgemeester Bart De Wever (N-VA), Kris Peeters (CD&V), Wouter Van Besien (Groen) en Jinnih Beels (lijsttrekker SP.A).

Wanneer we door bepaalde wijken in Antwerpen rijden, zoals bijvoorbeeld het Statiekwartier, de Turnhoutsebaan in Borgerhout of de Statietraat in Berchem, kunnen we onmogelijk naast de tientallen eettenten, kapperszaken, nagelstudio’s en krantenwinkels kijken.

“En minstens de helft van de uitbaters van deze zaken zijn gekend voor criminele feiten”, dat zegt een hoge veiligheidsambtenaar van de stad Antwerpen die gespecialiseerd is in georganiseerde misdaad. De ambtenaar wil anoniem blijven. “Ik heb collega’s die bedreigd worden, het is niet onverstandig om hier zeer voorzichtig te zijn.”

Video player inladen ...

Ideale witwasoperaties

Zo’n zaken waarin veel cash omgaat, zijn ideaal voor witwasoperaties: misdaadgeld uit bijvoorbeeld cocaïnetrafieken of mensenhandel worden geboekt als inkomsten van kapperszaken of horeca-etablissementen die amper klanten hebben en helemaal niet geïnteresseerd zijn in winst.

“Het valt op hoe weinig mensen uit de buurt beseffen wat er eigenlijk aan de hand is. Ze zijn blij dat ze voor zeven euro een maaltijd kunnen krijgen, of gsm-kabeltjes voor twee euro of tonijn aan 20 euro per kilo. Maar dit maakt de legale economie kapot. Heel wat reguliere ondernemers kunnen hier gewoon niet meer overleven. Het is onmogelijk om te concurreren met ondernemers die geen winst willen maken.”

Het is onmogelijk om te concurreren met ondernemers die geen winst willen maken. 

Video player inladen ...

Veel angst

Wanneer we die “reguliere ondernemers” proberen te contacteren, voelen we een grote angst. Heel veel mensen zijn bang van de “maffiabonzen” die voor niets of niemand terug deinzen. “Waarom zouden we ons leven of dat van onze kinderen op het spel zetten? Voor die mannen ben je geen mens, maar een stuk vlees. Ik heb één keer gesproken en toen vloog er een steen door mijn ruit en zaten er kogels in mijn brievenbus.”

Ik heb één keer gesproken en toen vloog er een steen door mijn ruit en zaten er kogels in mijn brievenbus. 

Sommigen willen toch anoniem met ons spreken, maar zijn duidelijk argwanend. Ze nemen ons mee naar een achterkamertje van de winkel en houden nauwlettend in de gaten of niemand ons met hen ziet. “Ik werk mij hier al jaren iedere dag kapot. Dan is het natuurlijk frustrerend om te zien dat er naast mij iemand die net uit de gevangenis komt, een zaak opent met een chique interieur waar ze de helft van mijn prijs vragen. Ik spaar al jaren voor een nieuw interieur, maar zou nog niet eens de luster van mijn buurman kunnen kopen.”

Video player inladen ...

Voor veel handelaars doet het bestuur onvoldoende. “Ze weten maar al te goed wat er aan de hand is en waar de witwaszaken zijn. Het is ook niet moeilijk. Je ziet hoe ze de inboedel van het ene pand naar het andere verhuizen, alsof het een toneeldecor is. Bart De Wever ging dit oplossen, maar ik zie geen verandering. Ze werken nu zogezegd met wijkteams, maar ik heb die mensen nog nooit gezien.”

Bart De Wever ging dit oplossen, maar ik zie geen verandering. 

Video player inladen ...

Volgens de hoge veiligheidsambtenaar is het nochtans niet moeilijk om die zaken te vinden. “Het gaat om zaken zonder klanten, of zaken waar er geen duidelijke eigenaar is, of zaken waar een belachelijk lage prijs wordt gevraagd. Ik kan u bijvoorbeeld een zaak tonen waar een 16-jarige gast iedere dag stoned achter de toonbank staat van een diepvrieswinkel en waar nog nooit een diepvries verkocht werd.”

Maar waarom worden die zaken dan niet aangepakt? “Het is zeer moeilijk, iets dat je ook niet helemaal kan uitroeien, hoogstens meer beheersbaar krijgen. Vaak gaat het om zeer veer geld en worden die mannen bijgestaan door professionals: topfiscalisten, immokantoren, boekhouders,… Er zijn bijvoorbeeld zaken die dagelijks hun aandelenstructuur veranderen.”