Video player inladen ...

SMAK-directeur over Banksy: "Hij slaagt erin om de kunstwereld op een speelse manier onderuit te halen"

"Banksy slaagt erin om de kunstwereld op een speelse manier onderuit te halen, en daar kunnen we alleen maar met een hele grote glimlach naar kijken." Het is duidelijk: SMAK-directeur Philippe Van Cauteren heeft genoten van de stunt van Banksy, waarbij diens kunstwerk vlak na een veiling werd versnipperd. Al betreurt Van Cauteren ook dat de provocatie van Banksy meteen gerecupereerd wordt door het systeem dat hij aanklaagt: zo is het werk na de versnipperactie wellicht het dubbele waard.

Het was het nieuws van de dag zaterdag: op een veiling van Sotheby's in Londen werd het werk "Meisje met ballon" van Banksy vlak na de verkoop automatisch versnipperd. "We zijn gebanksyd", vatte het veilingshuis het onverwachte tafereel samen.

Koper

"Als koper heb je altijd de garantie dat het werk niet beschadigd is en dat je het werk koopt zoals het er op het moment van je laatste bod uitziet", vertelt Van Cauteren in "Nieuwe feiten". "Dat het werk nu versnipperd is, kan misschien nog juridische consequenties hebben maar tegelijk heeft de man of vrouw die zoiets koopt, sowieso interesse in het enfant terrible dat Banksy is. Dan moet hij of zij ook met dit voorval kunnen leven."

De koper heeft door het gebeuren meer dan alleen het werk in het kader gekocht

Maar Van Cauteren acht de kans klein dat de koper nu met de handen in het haar zit. "We zouden misschien kunnen zeggen dat het werk verdubbeld of verdrievoudigd is in waarde. Door dit gebeuren koop je nog meer Banksy dan alleen het werk in het kader. Je koopt er de hele Banksywereld mee." De koper heeft het werk én de performance gekocht, zegt maar. 

Volgens Van Cauteren is Banksy "een soort parasiet, die de sterk gecodeerde en kokette wereld van veilingshuis Sotheby's binnenwandelt en dat volledig onderuithaalt". Hij denkt ook niet dat Sotheby's ervan afwist. "Het veilingshuis draagt deontologie hoog in het vaandel, er worden ook werken geveild voor aanzienlijke volumes geld. Het is misschien naïef maar volgens mij was Sotheby's niet op de hoogte dat dit kon gebeuren."

Doel?

Wat had Bansky voor ogen met deze actie? "Zoals vaak probeert Banksy kanttekeningen te maken en onze aandacht ergens op te vestigen. In dit geval gaat het hem volgens mij om de perverse wereld van het verhandelen van kunst. In die wereld worden grote massa's geld verzet voor kunstwerken die dan vaak in bunkers worden bewaard en nooit een publiek leven krijgen. Banksy is net een kunstenaar die publiek contact zoekt, die zijn werken anoniem nalaat op allerhande plekken overal in de wereld. Hij doorprikt als het ware de ballon van de kunsthandel met een hele dunne naald."

Geld en macht van economisch systeem vijlen scherpe tanden van kunstenaars meteen weer af

Maar zijn actie kan een omgekeerd effect hebben, want aangezien het werk nu wellicht dubbel zoveel waard is, kan men zeggen dat Banksy's werk meteen gerecupereerd wordt door het systeem." Het jammere is dat als je vandaag als kunstenaar kritisch probeert te zijn en als je op een elegante manier het systeem bevraagt, dat de macht van het geld en de macht van het economisch systeem, plots je scherpe tanden opnieuw afvijlen. Banksy's provocatie is meteen binnengehaald door het systeem, want je weet gewoon dat als de koper dit werk binnen 10 jaar weer op de veiling brengt, dat het werk een grotere waarde zal hebben."

Herbeluister hier het gesprek in "Nieuwe feiten"